Doodzonde dat zoveel mensen niet werken, zegt Arthur (57) uit Winschoten. Hij schreef er een boek over

Het kostte hem 150 lessen om zijn rijbewijs ('ik wilde wel een voor een handgeschakelde auto!’) te halen. En als er bij een presentatie op zo’n whiteboard geschreven moet worden, houdt Arthur Hilberdink (57) uit Winschoten zich verre van de stiften. Heel handig is hij niet, en hij is dyslectisch. Niettemin heeft hij nu een leidinggevende positie bij de Rijksuniversiteit Groningen en schreef hij het boek: 'De ideale arbeidsmarkt: hoe het wel kan’.

Hilberdink weet dus uit ervaring hoe het is om een arbeidsbeperking te hebben. „Maar ook wat je allemaal kunt bereiken met de juiste ondersteuning en doorzettingsvermogen.” Hij is nu afdelingshoofd facility support en doet in zijn boek uit de doeken hoe je mensen aan het werk kunt helpen voor wie een baan allerminst vanzelfsprekend is, vanwege psychische problemen, autisme, niet aangeboren hersenletsel of wat dan ook.

Het begon bij de universiteit allemaal met fietsen. Niet alle studenten en jonge onderzoekers denken er goed over na waar ze die parkeren, wat bij universiteitsgebouwen al gauw tot chaos leidt, gezien de duizenden bezoekers die er elke dag komen. Het kan zelfs gevaarlijk worden als de fietsen bij een nooduitgang de weg versperrren.

Het leidde een jaar of tien geleden tot een fietsparkeerbeleid, waarvoor de universiteit een stuk of zes mensen vanuit een zogenoemd participatietraject aantrok. Dankzij hen is het nu een stuk netter rondom de gebouwen.

Hilberdink kwam in 2018 bij de universiteit en bouwde het fietsenproject uit tot een afdeling waar nu 50 mensen werken. Participatie, inclusieve arbeidsmarkt... Het zijn termen waar hij eerlijk gezegd een beetje jeuk van krijgt. „Ik vind dat er gewoon één arbeidsmarkt moet zijn, waar iedereen meedoet en zijn talent kan ontplooien. Dat is voor mij de ideale arbeidsmarkt.”

„Gelukkig ziet de universiteit ook in dat het niet wenselijk is mensen als een aparte categorie medewerkers te beschouwen. Ze staan nu gewoon op de loonlijst bij de universiteit, weliswaar niet in hoge schalen, en ze doen werk dat gebeuren moet, anders wordt het een rommeltje.”

Dat werk beperkt zich allang niet meer tot de fietsen, maar ook de zesduizend afvalstations in de universitaire gebouwen in de binnenstad en op het Zernikecomplex bij Paddepoel behoren ertoe. Die stations bestaan uit aparte bakken voor papier, plastic, organisch en restafval zodat de universiteit het afval meteen bij de bron scheidt. „Wij legen die bakken en voeren het afval af.”

Daarnaast bieden zijn mensen ondersteuning bij terreinbeheer en het schilderen van de bankjes buiten. „Ook hebben wij eigen medewerkers die de administratie verzorgen voor Facility Support. Daarnaast ondersteunen wij de facilitaire organisatie met diverse werkzaamheden. We hebben ook medewerkers die in het kader van hun opleiding onder andere achter de balie staan en administratieve taken verrichten.”

Je moet mensen stimuleren met wat ze wel kunnen en niet afrekenen op hun beperkingen en je moet een omgeving creëren waarin iedereen zichzelf kan zijn. Belangrijke inzichten, maar die hoor je al wat langer als dit onderwerp ter sprake komt. Hoe kan het dat die nog zo weinig ingang krijgen bij bedrijven en instellingen?

„Het gebeurt toch nog te vaak dat werkgevers de mensen rondom het werk organiseren, maar je moet ook andersom kijken. Kijk naar wat mensen willen en kunnen en probeer daarop het werk te organiseren. Een voorbeeld uit mijn boek. Joey kan moeilijk stilzitten, maar hij kreeg in een supermarkt een baan achter de kassa. Daar werd hij triest van. Hier kan hij aan de slag.”

De samenwerking met de gemeente Groningen noemt hij uniek in Nederland. „Ze hebben daar heel goede accountmanagers, die mensen voordragen en allerlei regelwerk voor hun rekening nemen. De lijnen zijn heel kort. Het zijn mensen die erg begaan zijn met de doelgroep.”

Hilberdink ziet jonge mensen in zijn team komen die dikwijls jarenlang thuiszaten, omdat ze nergens aan de bak kwamen. Hun zelfvertrouwen is dan tot een nulpunt gedaald. „Wij bespreken dan met hen wat ze willen en wat ze kunnen. Ze gaan aan de slag en binnen een paar weken zie je hen veranderen. Ze lopen niet meer met gebogen schouders, maar rechtop en die sombere blik is verdwenen.”

De vereiste loonkostensubsidie en de inzet van een jobcoach betaalt zich dubbel en dwars terug, verzekert Hilberdink. „Mensen hebben minder vaak medicijnen nodig, hoeven niet naar dagbesteding, ze hebben minder hulp nodig van een psycholoog, ze zijn trots dat ze ergens bij horen en gaan veel zelfstandiger functioneren. Veel van onze medewerkers zijn alleenstaand en komen nu weer onder de mensen. Af en toe doen ze samen een drankje. Van de zomer hebben we een dagje uit naar Ameland.”

Komt bij dat Nederland het zich helemaal niet kan permitteren om zoveel mensen langs de kant te laten staan. Het wemelt in veel bedrijven en instellingen van de zestigplussers, die straks met pensioen gaan. Er staan lang niet genoeg jongeren klaar om hun werk over te nemen.

Welke tips heeft Hilberdink voor werkgevers om mensen te werven die nu nog thuiszitten of op een dagbesteding zitten? „Bied deze mensen een veilige omgeving. Dat houdt in dat ze mogen zijn wie ze zijn en niet worden afgerekend op hun beperkingen. Ze zijn in hun leven ook dikwijls teleurgesteld, dus houd daar rekening mee. Natuurlijk kun je niet voorkomen dat ze een keer een cursus niet kunnen doen, of dat ze bij een sollicitatie worden afgewezen, maar probeer ze dan weer perspectief te bieden. En geef eens een complimentje. Verder moet moet je een goede begeleiding bieden en wat geduld hebben. Maar als je het goed doet, betaalt zich dit allemaal dubbel en dwars terug.”

Voor beleidsmakers heeft Hilberdink tenslotte nog een belangrijke tip: verruim de mogelijkheden van de zogenoemde no-riskpolis. „Dat is een regeling die de werkgever ontzorgt als een werknemer met een chronische ziekte of handicap ziek wordt. Want ja, heb je wat meer risico op uitval. En stel, je hebt een garagebedrijf met vier monteurs en eentje is vaak ziek, dan is dat veel lastiger dan voor een grote organisatie als de universiteit.”

Met de no-riskpolis neemt het UWV de betaling van het salaris van de zieke werknemer over. Maar de normen om hiervoor in aanmerking te komen, zijn nogal strikt. „Als je dat iets verruimt, ontstaan er bij kleinere bedrijven weer veel meer mogelijkheden om mensen te plaatsen.”