Aardappelprijs is gekelderd. Maar dit is waarom de Groningse en Drentse telers zich nog weinig zorgen maken

Het lijkt alarmerend: een jaar geleden kreeg een boer nog 60 euro voor een zak met 100 kilo aardappelen, nu bedraagt die prijs nog maar 6 euro. Is het eens mooi, groeizaam zomerweer, krijg je dat. Hoe kijken boeren hier tegenaan?

„Nou, die 60 euro was wel de top van de markt”, verklaart Peter Berghuis, bestuurder van landbouworganisatie LTO. Hij is zelf aardappelteler in Noord-Groningen. „Maar het is flink gedaald inderdaad.”

Toch vallen de gevolgen voor de aardappeltelers in Noord-Nederland volgens hem mee. „Het zijn vooral de frietaardappelen die zo goedkoop zijn geworden. Dat komt door de opkomst van de aardappelteelt in Aziatische landen. Het aanbod is simpelweg groot.”

Hij vervolgt: „Kijk, als landen zich ontwikkelen, gaat de McDonald’s er zitten en dan neemt de vraag naar friet toe. Ook andere restaurants zetten patat op het menu. En ze zijn daar dus ook aardappelen gaan telen, deels met kennis uit Nederland.”

Rolf Rozema is aardappelteler in Niezijl. Hij beaamt Berghuis’ relaas. „Maar ik zie wat meer oorzaken. De industrie is wat overmoedig geweest door begin dit jaar te veel aardappelen in te kopen. Die kunnen ze nu niet allemaal kwijt.”

Rozema kweekt behalve frietaardappelen ook tafelaardappelen, pootaardappelen en zetmeelaardappelen. „Ik heb het risico dus goed gespreid, maar je hebt ook telers die zich in frietaardappelen specialiseren.”

De meeste noordelijke aardappelboeren telen volgens Berghuis echter zetmeelaardappelen, veelal bestemd voor verwerker Avebe. Die heeft dit jaar de basisprijs juist verhoogd naar 110 euro per ton, 5 procent meer dan vorig jaar. Bovendien is Avebe een coöperatie. De winst die het concern maakt, komt weer ten goede aan de boeren die lid zijn.

„Teel je wel frietaardappelen, dan heb je wel last van die lage prijs”, zegt Berghuis. „Al lever je de aardappelen wel op basis van een contract dat al sinds februari of maart vaststaat, dus tegen de toenmalige prijs. Maar lever je meer aardappelen dan in je contract staat, dan krijg je voor dat overschot nu een veel lagere prijs.” Onder andere vanwege die contractueel vastgelegde prijzen wordt een frietje in de snackbar niet direct goedkoper.

Rozema wijst erop dat de afnemers veel belang hebben bij een constante aanvoer van aardappelen van goede kwaliteit. Fastfoodketens als McDonald’s en McChicken willen niet plotsklaps zonder friet zitten. „Daarom verwacht ik ook dat de afnemers volgend jaar wel weer een goede prijs zullen bieden. Anders is het niet interessant om frietaardappelen te telen.”

Hoe de aardappelprijs zich verder gaat ontwikkelen, is volgens Berghuis lastig te voorspellen. „Het kan droog zijn in augustus, waardoor de gewassen minder groeien. Er kunnen zich misoogsten voordoen in Azië. Dat heeft allemaal invloed op de prijs. Blijft de prijs laag, dan heeft dat indirect en op termijn ook invloed op de prijs van pootaardappelen. Want je kunt verwachten dat boeren minder aardappelen gaan telen en dan daalt de prijs.”

Rozema constateert dat het belang van frietaardappelen toeneemt, maar dat de vraag naar tafelaardappelen afneemt. „Tijdens corona zag je een opleving, mensen gingen weer zelf koken en aardappels schillen. Maar dat was van korte duur.”