Aluminium in Delfzijl maakt plaats voor nieuwe activiteit. Foto: Duncan Wijting
Oven voor oven vervaagt een halve eeuw aluminiumgeschiedenis in Delfzijl. Binnen een klein jaar heeft Aldel plaats gemaakt voor nieuwe activiteit. ‘Activiteit waar onze overheid blijkbaar wel in gelooft’.
Deze week nemen slopers bezit van de gieterij van Aldel. Na het faillissement in 2022 was er lange tijd hoop dat aluminium gieten in Delfzijl zou blijven bestaan.
Sloopleider en vraagbaak
Dat lukt niet. ,,Er zijn altijd geïnteresseerden geweest om de gieterij door te zetten. Begin dit jaar zelfs nog’’, zegt Steef Steeneken. Maar uiteindelijk komt de vraag ‘hoeveel kost het om die gieterij te moderniseren’. En dat kan dan niet uit. Voor het geld dat zo’n modernisering vergt, kun je bijna net zo goed een nieuwe fabriek bouwen.’’
Met twee collega’s is Steeneken een van de allerlaatste Aldel’ers op het terrein van de aluminiumfabriek. Hij wikkelt de sloop af en fungeert als vraagbaak. Bijvoorbeeld voor Groningen Seaports dat de grond van Aldel uiteindelijk weer op de markt brengt.
Steef Steeneken. Foto: Duncan Wijting
Maar ook voor instanties als Rijkswaterstaat en nieuwe bedrijven die overwegen zich er te vestigen, zoals Giga Storage dat batterijen neer gaat zetten om grootschalig stroom op te slaan. In een omgeving die eigenlijk in alles vergane glorie uitstraalt, geniet Steeneken elke dag.
Want het is elke dag weer een puzzel leggen, zegt hij. Zoeken naar antwoord op vragen. ,,We krijgen veel vragen. Waar lopen welke leidingen precies? Hoe zit het met de fundering van de haven? Verzoeken om rapporten. Rapporten waarvan je niet wist dat je ze nodig had. Het is vaak complex en we moeten samen antwoorden zoeken. Dat botst wel eens, maar het is super leerzaam.’’
Van fabrieksbaas naar sloopleider
Aldel gaat in korte tijd twee keer failliet. Na de tweede doorstart lijkt de zon te schijnen voor de fabriek. Er wordt hard gewerkt om alle ovens weer op te starten en er ligt een ingrijpend plan om de aluminiumproductie te vergroenen op tafel. Aldel kon de toekomst aan.
Toch gaat het een derde keer mis. De hoge energieprijzen, verder aangejaagd door de oorlog in Oekraïne, kosten het bedrijf in 2022 de kop. Een doorstart lukt niet meer. Steeneken is net een jaar eerder uit Brabant gekomen om bij Aldel manager commercie en energie te worden. Hij is zelfs op weg om onder CEO Chris McNamee plantmanager van Aldel te worden.
Het loopt anders. Steeneken geeft nu leiding over twee mensen en heeft de afgelopen anderhalf jaar menig discussie moeten voeren met veilingbedrijf Troostwijk dat van de curator de opdracht krijgt de roerende goederen van Aldel te veilen. ,,Dan moest ik weer een stickertje van mijn bureaustoel halen, dat Troostwijk erop had geplakt om die te veilen. Ja, soebatten dus, maar dat is ook best leuk. Uiteindelijk is dit wel een manier om te kijken naar de spullen die echt nodig zijn.’’
Oud en nieuw. De gesloopte productiehal van Aldel biedt zicht op de toekomstige plek van Giga Storage.
Aluminiumovens gaan naar IJsland
Spullen die echt nodig zijn. Als het aan Steeneken ligt, krijgt alles van Aldel een nieuw leven. Slopen to the max, noemt hij het. Hij bedoelt ermee dat alles wat bij Aldel gesloopt wordt ergens zoveel mogelijk een nieuwe bestemming krijgt: recyclen optima forma.
De 366 aluminiumovens bijvoorbeeld. Het kost een dag om een oven te verwijderen. Eenmaal verwijderd gaan zoveel mogelijk oven op transport naar IJsland. Daar worden ze opnieuw ingezet in de aluminiumproductie.
Slopen to the max. Het gebeurt niet alleen met het materiaal ook met gebouwen. Het gebouw van de rookgasreinigingsinstallatie is nu geregeld in gebruik bij de politie, vertelt Steeneken. Agenten gebruiken het om op hoogte te oefenen. ,,’Steef’, vroegen ze me ‘heb je er ook een deur in die we in mogen trappen?’ ‘Jongens’, zei ik, ‘dit is een sloopterrein. Welke deur wil je’.’’
Schroot bij Aldel ligt gesorteerd te wachten op een nieuwe toekomst. Foto: Duncan Wijting
Met vlagen is er verdriet, bij oud-Aldel’ers komt het hard binnen
Het staal van de ovens ligt in grote stapels en keurig gesorteerd op het terrein, naast hoge heuvels van beton en stapels aluminium. Het levert een apocalyptisch landschap op. Geschikt als decor van een blockbuster over de wereld na een kernoorlog.
In een golfkarretje rijdt Steeneken erlangs. Eigenlijk alles wat Aldel is gaat weg, zegt hij. Van de twee productiehallen die elk ongeveer een kilometer lang zijn is een al voor driekwart gesloopt. ,,Het enige dat wel blijft staan is het portiergebouw en het hoofdkantoor.’’
De desolate aanblik en dagelijks zien hoe je werkplek verder aftakelt. Het moet pijn doen? ,,Met vlagen is er wel verdriet, ja. Dat nu de gieterij platgaat, dan denk ik ‘ja, nu gaat de gieterij ook weer plat’. Maar weet je mijn twee collega’s en ik zitten er dagelijks in, we zijn het gewend. Voor andere oud-Aldel mensen is het heel confronterend. Er komen wekelijks nog wel mensen langs van vroeger. Hen raakt het dan harder. Zij schrikken echt.’’
Aldel.
Het had zo niet gehoeven
Het raakt te meer omdat zij, en ook Steeneken, nog altijd het gevoel hebben dat het met Aldel niet zover had hoeven komen. De gasprijs is lager en de prijs voor aluminium stijgt al maanden. ,,Er wordt nu gezegd dat de Nederlandse energieprijzen de concurrentiepositie van bedrijfsleven in Nederland aantast ten opzichte van het buitenland. Ik loop al sinds 2019 in Den Haag te roepen dat die hoge energieprijzen een probleem voor de industrie worden.’’
Als er nu actie wordt ondernomen, is dat voor Aldel uiteraard te laat. ,,Ja ik sneer daarom wel eens naar de overheid. Aluminium wordt erkend als kritisch materiaal. Wij waren de laatste fabriek in Nederland die het maakte. Dat gaf ons land op dit gebied nog een beetje onafhankelijkheid. Nu importeren we aluminium, vooral uit China. Als de overheid ons eerder had geholpen, was dit faillissement niet nodig geweest. Maar blijkbaar geloofde de overheid niet in deze industrie.’’
Over een jaar is alles wat ooit Aldel was gesloopt, verwacht Steeneken. Ook de voor Aldel zo kenmerkende, en van veraf zichtbare, silo met transportbuis naar het water. Wie dat nog wil zien, moet enige haast maken. Naar verwachting gaat de silo met buis deze zomer plat.
De silo met transportbuis. Foto: Corne Sparidaens
Geen alledaagse klus want pal onder de buis loopt de stoomgasleiding van onder andere afvalverwerker EEW. Daar mag niets op vallen dus moet de sloop met beleid gebeuren. Er worden hijskranen ingezet. Het beton dat die hijskranen een stevige ondergrond moet bieden, ligt er al. Het is afkomstig uit de productiehal van Aldel.
