Anna (19) uit Meppel woonde bij het failliete Focus Jeugd & Gezin en maakte schrijnende situaties mee. ‘Je speelt met mensenlevens’

Anna (19)* zit aan de keukentafel bij moeder Trudy* in Meppel. Na het faillissement Focus Jeugd & Gezin woont ze weer thuis. En dat is wennen, geven de twee toe.

Sinds mei vorig jaar woonde Anna op zichzelf, bij Focus Jeugd & Gezin in Meppel. Het bedrijf garandeerde 24 uur per dag begeleiding, waarbij de cliënten in Meppel toegang hadden tot hun eigen appartement. „Het was erg fijn, want ik kon in Meppel blijven en tegelijkertijd op mezelf wonen”, zegt Anna. „De band tussen mij en mijn moeder werd daardoor steeds beter.”  

Maar dat was meer ‘desondanks’ dan ‘door’ Focus, benadrukt Anna.

Er was in Meppel maar één persoon aanwezig in het pand, en daardoor moest de zorg vaak verdeeld worden. „Ik had elke dag om 17.00 uur een contactmoment. Sommige begeleiders pakten dat heel goed op, en anderen deden dat juist niet. Dan waren ze met iemand anders bezig en moest ik het zelf maar uitzoeken.”

Soms wachtte Anna urenlang op een begeleider die nooit kwam opdagen. Cliënten waren vaak op zichzelf aangewezen, zegt ze. „Wifi waarvoor ik moest betalen gaf er geregeld de brui aan, cliënten kregen verschillende bijdrages in leefgeld, muren die gesausd zouden worden werden dat nooit en zo kan ik wel even doorgaan.”

Ook Laura* en Inge (21) zaten meerdere jaren op de locatie in Meppel en zeggen dat de gebeurtenissen die Anna omschrijft herkenbaar zijn. „Sommige mensen in Meppel waren simpelweg niet goed opgeleid”, zegt Inge schouderophalend. „Ik voelde me een keer heel ziek en hoestte bloed op. Weet je wat ik kreeg? Een paracetamol.” 

Anna beschrijft de situatie bij Focus als een gekkenhuis. „Bij ruzies of psychoses vloog het meubilair door de gezamenlijke ruimtes. En dan is er één persoon die nachtdienst draait. Het liep eens zo uit de hand, dat die begeleider zichzelf opsloot in het kantoor.”

Anna voelde zich niet meer veilig en ook Inge zegt dat ze vier keer een doodsbedreiging heeft gehad van een medebewoner. „Niemand greep in.”

Drugs en alcohol waren uit den boze, maar handhaven? Dat deden de begeleiders niet. „Er werden gewoon lijntjes coke gedaan op de kamers”, vertelt Anna. „Een andere bewoner heeft eens een fles whisky op tafel in de woonkamer gezet, maar de begeleiding deed niets.” Inge beaamt dat: „Mijn kamer rook gewoon 24 uur per dag naar een coffeeshop.”

David (17) en Lars (18) wonen al een paar jaar in Beilen. De problemen klinken hetzelfde als die in Meppel: onervaren begeleiders, een lakse directie en bovenal: veel onveilige situaties. Het leidde ertoe dat bewoners zelf moesten fungeren als begeleiders. Was de droger stuk? Dan repareerde Lars die. „Ze deden nooit wat aan het pand.”

David voelde zich niet altijd even prettig bij de begeleiders die er wel waren. „Er zaten zeker goede mensen bij, maar er waren ook begeleiders die tegen bewoners schreeuwden, of ze uitscholden. Het wonen bij Focus was ronduit slecht. Het bedrijf deed niks, totdat het moest. De zorgplicht werd niet nagekomen.”

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gaf Focus in 2020 en 2021 al huiswerk mee en na een bezoek in 2024 is de conclusie vernietigend. Op bijna alle vlakken scoort Focus onvoldoende en het lerend vermogen van de directie wordt ernstig in twijfel getrokken.

Voor het personeel was werken bij de instelling ondertussen ook verre van prettig. Marloes (39)* werkte er zo’n anderhalf jaar en al snel kreeg ze problemen met de directie. „Er heerste een angstcultuur, dat zeker. De directie kon je maken of breken, en vaak was dat laatste het geval.”  

Ze diende haar ontslag in en trok daarbij haar mond open over de situatie. „Dat werd me niet in dank afgenomen door een van de directieleden. We hadden een sessie met de cliënten in Meppel en spraken over hoe het daar ging. Ik zou daarbij zitten, maar op het laatste moment hoefde ik niet meer te komen.”

Een anonieme bron binnen Focus bevestigt het verhaal van Marloes. Deze persoon benoemt dat collega’s onderling steun bij elkaar zochten vanwege de werksfeer, maar dat de directie dit niet op prijs stelde. Teamoverleggen waren er ook niet. Werknemers vermoeden dat de directie wilde voorkomen dat ze samen een vuist zouden maken tegen de leiding.

De directie bestond destijds uit drie personen. De anonieme werknemer vertelt dat de teamleiders die werden aangesteld nog kneedbaar waren. „Zij werden zij voor het karretje van de directie gespannen en moesten taken uitvoeren die zij niet wilden doen.”

Wat beide oud-werknemers voornamelijk opviel was de continue aanloop van nieuw personeel. Werknemers die ziek waren geworden kwamen nooit meer terug. Huilende mensen die uit het kantoor van de directie kwamen, het was aan de orde van de dag. „Iedereen die zijn zegje deed, werd zonder pardon de laan uitgestuurd. Dat was algemeen bekend”, zegt Marloes.

Zowel zij als haar collega geven aan dat de salarisstrookjes niet klopten. De basissalarissen klopten vaak wel, maar de toeslagen rondom de onregelmatige uren en de vergoeding voor het woon-werkverkeer waren nooit foutloos. „Sommige collega’s hebben drie maanden die toeslag en vergoeding niet gekregen.”

En dan was er nog de eindejaarsuitkering die in 2024 niet uitbetaald werd. „Vanwege financiële problemen, werd er gezegd”, stelt Marloes. „Ik dacht toen wel echt: hoe dan? Ik ben een alleenstaande moeder en die financiële onzekerheid kan ik gewoon niet aan.”

Marloes zag met eigen ogen wat er gebeurde. Ripdeals, bedreigingen en drugscriminaliteit kwamen vaak voor, voornamelijk in Beilen. „Het was op een gegeven moment zo erg, dat niemand meer in Beilen wilde werken. Toen ben ik maar gegaan. Door de bagage die ik meenam vanuit mijn vorige baan, schrik ik niet meer zo snel.”

Na veel gedoe kreeg Marloes de situatie, samen met haar collega’s, onder controle. Focus had op dat moment ook nog een pand in Emmen, maar dat werd gesloten omdat de situatie uit de klauwen liep door onder andere criminaliteit.

„Toen wilde de directie doodleuk alle cliënten vanuit Emmen naar Beilen halen, waar de situatie net was gekalmeerd. Nou, schiet mij maar lek”, zegt Marloes. „Je moet je voorstellen dat er in Beilen mensen aan het afkicken waren van de drugs, en daar gooi je dan iemand bij die nog aan de drugs zit. Natuurlijk gaat dat niet goed.”  

Marloes hekelt de manier waarop de directie omging met de selectie van cliënten. „De tendens was: neem alles maar aan. Elke verwijzer kon bij Focus terecht, er werd totaal niet gelet op de samenstelling en diversiteit van cliënten. De directeur zag de kassa rinkelen, maar je speelt met mensenlevens.”

Bij veel oud-werknemers leeft de vraag waar al het geld dat binnenkwam voor cliënten eigenlijk gebleven is. „Er worden bakken met geld betaald aan het bedrijf om cliënten op te nemen. Waar zijn die miljoenen allemaal gebleven? Bij de panden, werknemers of cliënten kwam het niet of nauwelijks terecht”, zegt Marloes. „De mensen kwamen hier niet voor zweetvoeten, maar doen serieus een beroep op onze zorg. En ze werden door de directie behandeld als afval.”

De oud-directieleden van Focus is gevraagd naar de vermeende misstanden en aantijgingen van bewoners en begeleiders. Daar kwam een schriftelijke reactie op: ‘In het stadium waarin wij ons nu bevinden, zijn wij van mening dat onze kant van het verhaal; onze visie, mening, beleving, van ondergeschikt belang is. Wij hebben naar eer en geweten, op een open, transparante en respectvolle manier onze interne samenwerking en onze externe dienstverlening vorm proberen te geven. Hierbij hebben wij gestreefd naar continuïteit voor zowel de cliënten als de medewerkers, waarbij integriteit en vertrouwelijkheid voor ons kernbegrippen waren. Dat een aantal mensen dit anders heeft ervaren, betreuren wij ten zeerste.’

De met * aangemerkte namen zijn gefingeerd. De echte namen zijn bij de redactie bekend.