Bij het Seks Ganzenbord krijgen leerlingen van VSO De Atlas pittige vragen over seks, relaties en zwangerschap voorgeschoteld Foto: Jari Leijssenaar
„Wat betekent geil? Geen idee, dat heb ik nooit begrepen.” De jongen legt het vraagkaartje weer terug op het spelbord. „Dat betekent toch dat je zin in seks hebt?”, vraagt zijn buurvrouw zich hardop af. Dat antwoord leidt tot algemene goedkeuring van alle spelers.
En dan is het de beurt aan de volgende speler. Nadat de dobbelsteen is uitgerold, pakt hij zijn pion, met daarop de beeltenis van een zaadcel, en hobbelt enkele plaatsen verder. Het groepje van ongeveer acht leerlingen van VSO De Atlas in Emmen zet het spelletje Seks Ganzenbord voort. „Iemand knijpt je in de ballen. Is dat normaal?” De vraag zorgt voor gegniffel. Maar iedereen is het eens dat het vreselijk moet zijn.
Het bijzondere bordspel is onderdeel van de Week van de Liefde, waarin scholieren van 350 middelbare scholen in heel Nederland les krijgen over relaties en seksualiteit. VSO De Atlas, een school voor leerlingen met gedragsproblemen of psychiatrische problematiek, haakt al jaren aan.
Domme vragen
De speelse aanpak spreekt leerling Lavoya Geerlings (16) erg aan. Over het ganzenbord is ze enthousiast: „Het is heel leuk om samen te spelen. Het is niet ongemakkelijk en je kunt er ook grapjes over maken.” Mike Lancee (14) is het daar helemaal mee eens. „Er zitten veel domme vragen bij, hoor. Wat als je vriendin ineens een hand in je broek steekt in de bioscoop? Ja, wat doe je dan? Het is mij nog niet gebeurd.”
Bloosdoos
Volgens docenten Jessica Trip en Hilde Habing leven er bij leerlingen veel vragen die zij soms thuis of elders niet durven te stellen. Habing: „Van ‘ik ben voor het eerst ongesteld, wat moet ik doen?’ tot ‘ik heb een naaktfoto gestuurd, wat nu?’ Of ‘ik ben verliefd, hoe ga ik daarmee om?” vult Trip aan.
Een belangrijk hulpmiddel daarbij is de zogeheten bloosdoos: een vragenbox waarin leerlingen anoniem hun vragen in kunnen stoppen. Docenten komen met de antwoorden en hangen deze op een prikbord gehangen, zodat iedereen ze anoniem kan lezen. „Het doet een beetje denken aan de oude Tina-rubriek,” lacht Habing. „Soms zeggen we ook eerlijk dat wij het ook niet weten. Of dat de één wel en een ander het niet leuk vindt. En dat beide ok is.”
Lokaal 69
Naast gesprekken zijn er allerlei speelse activiteiten. Zo is er een het eerder genoemde Seks Ganzenbord. Ook is er een Lokaal 69, een digitaal leerplatform waarin thema’s als zoenen en LHBTI worden behandeld. Trip: „Er staat bijvoorbeeld een mond in een vitrine. Als je er op klikt, dan gaat het over zoenen. Wat is het, wat doet het en wat zou je kunnen voelen?”
Bij De Atlas gaat het om een kwetsbare doelgroep, maar daar is rekening mee gehouden, zeggen de beide docenten. „We hebben leerlingen met trauma’s of een verstoord beeld van seksualiteit,” vertelt Habing. „Daarom gaan we voorzichtig om met zware onderwerpen. Uiteindelijk zijn wij docenten en geen professionele hulpverleners.”
Docenten in hartjesoutfits
Een gesprek over uiteenlopende opvattingen over bijvoorbeeld homoseksualiteit wordt daarnaast niet uit de weg gegaan. Habing: „Er waren leerlingen die daar heel heftig op reageerden. Het is dan de kunst om daar een open gesprek over te voeren. Want we hebben allemaal een andere mening en dat is allemaal ok.”
De reacties van leerlingen zijn overwegend positief. Het speelse karakter van de week (van een rood leskoffertje vol anticonceptiepillen en condooms tot docenten in hartjesoutfits) verlaagt de drempel. Maar welke vragen leven het meest onder de jongeren? Habing en Trip denken even na. „De maat van de condooms”, die komt vaak voorbij. „En waarom zitten er smaakjes aan?”
