Theatertechnicus Jan (66) uit Erica gaat met pensioen. ‘Ik werk in een fantastische snoepwinkel’

Hij heeft het niet bijgehouden, maar het moeten duizenden voorstellingen zijn geweest waarbij Jan Hanouwer (66) actief was. De theatertechnicus zette grote namen, kleine artiesten, aanstormend talent en gearriveerde veteranen in het licht. Onlangs had hij zijn laatste voorstelling in vaste dienst bij het Atlas Theater: Bert Visscher en het Noordpool Orkest. ,,Met hem had ik wel een klik.”

Het bestaan van een theatertechnicus voltrekt zich grotendeels buiten het gezichtsveld van het publiek. ,,Vaak wordt me na afloop gevraagd: maar wat doe je nou overdag?” Hanouwer, woonachtig ‘op’ Erica, blaast in zijn koffie en glimlacht. ,,Veel mensen hebben geen idee van ons werk, maar dat is niet erg hoor.”

Het heeft te maken met de onbekendheid van het vak, maar ook met onderschatting. Zelfs door theaterdirecties. ,,Wat wij doen is best complex: de hele voorbereiding, de tijdsdruk, het onderhoud van alle spullen. Vaak peperduur. De lampen die hier hangen kosten 12.000 euro per stuk. Maar je kunt er wel waanzinnig mooie dingen mee doen. De tijd dat we met een paar schuifjes op het mengpaneel de hele santenkraam bedienden is wel voorbij. We zijn een halve ict’er geworden.”

Jan Hanouwer is verslingerd aan zijn werk en kan daar maar slecht los van komen. ,,Ik ben een vakidioot’’, grijnst de theatertechnicus. Hij typeert zichzelf als een einzelgänger die het liefst alles zelf doet. ,,Maar ik ben ook een teamspeler. In het theater moet je het met elkaar doen, anders werkt het niet”, verklaart hij de paradox. Hanouwer vindt zichzelf geen moeilijke jongen, maar hij communiceert wel direct. ,,Dat wordt me niet altijd in dank afgenomen.’’

De baan van theatertechnicus diende zich pas op latere leeftijd aan. Hanouwer deed eerst compleet ander werk. ,,Ik was chef werkplaats van een bedrijf in wegenbouwmachines’’, vertelt hij. ,,Wel klooide ik soms wat met licht en geluid bij schoolmusicals, maar nooit met de intentie om er mijn werk van te maken.’’ Pas toen hij een keer met zijn dochtertje naar een voorstelling van Sjakie en de Chocoladefabriek ging, raakte hij gefascineerd door de techniek van het theater.

Het zorgde rond zijn dertigste voor een kentering. Hanouwer wilde wel eens weten wat er allemaal achter de schermen gebeurde en kreeg een rondleiding door theater Geert Teis in Stadskanaal. Later mocht hij zelfs een paar keer meedraaien en werd hij oproepkracht in de weekenden. Decors opbouwen en afbreken, dat werk. De stap naar een mengpaneel voor geluid en licht was nog te groot, maar langzaam groeide zijn takenpakket in het theater en bouwde hij zijn baan in de wegenbouw af.

De definitieve ommekeer kwam met een vacature voor technicus in theater De Muzeval in Emmen, de voorloper van het huidige Atlas Theater. Hanouwer werd daar in 2008 aangenomen als fulltime kracht. ,,Een geweldige overstap. Dit is mijn wereld, hier ben ik op mijn plaats’’, blikt hij terug. ,,Ik houd van de techniek, de intermenselijke contacten, de creativiteit en de omgang met artiesten.”

Die laatste categorie is, zacht gezegd, grillig. Toch kan Hanouwer prima met die wispelturigheid omgaan. ,,Ik voel mensen aan”, zegt hij. ,,In de theaterwereld is dat een zegen, want er zitten erg lastige kostgangers tussen.” Namen noemt hij niet, want het is ook een kleine wereld. Hanouwer houdt het bij een algemeen voorbeeld: ,,Soms heb je nul dynamiek tussen personen. Ik probeer dan op mijn manier het ijs te breken door eerst over ditjes en datjes te praten. Small talk. Als een soort amateurpsycholoog.”

Hanouwer is gespecialiseerd lichttechnicus. In de beginperiode heeft hij nog eens samengewerkt met ene Armin van Buuren, toen een relatief onbekende dj. ,,Ik hielp hem met het licht. Best grappig als je ziet welke wereldster hij nu is.’’ Maar hij is vooral trots op musicals waaraan Hanouwer zijn medewerking heeft verleend, waaronder Anatevka (Fidler in the roof) en Quin medicine woman. Absoluut hoogtepunt is zijn loopbaan was de musical Annie, destijds in theater Geert Teis. ,,Met een waanzinnig mooi decor en een live orkest. Alles klopte die avond. Dan sta ik ook volop te genieten en vergeet je dat het werk is.’’

Hanouwer heeft het culturele aanbod door de jaren heen zien veranderen. Minder toneel, minder klassiek, meer tv-sterren en vooral heel veel meer coverbands. ,,Van Abba heb ik er wel drie of vier gezien. En telkens uitverkocht. Natuurlijk moeten theaters aan hun huishoudboekje denken, dat snap ik wel, maar de culturele verscheidenheid wordt minder. Persoonlijk vind ik dat jammer.”

Op het gebied van theater en techniek is Hanouwer een romanticus. Hij houdt van oude schouwburgen, waar je de geschiedenis ziet en ruikt. Kneuterigheid. ,,Wat ik bij moderne theaters nog wel eens mis is het avondje-uit-gevoel. Voor mij moet de entree al voelen als een warme handschoen, niet als de aankomsthal van een vliegveld of -nog erger- een soort uitvaartcentrum. Te klinisch, vaak. De ontvangst van gasten is super belangrijk. Daar begint de beleving.”

Behalve romanticus, is Hanouwer ook principieel. Hij vindt dat het theater een theater moet blijven en geen evenementenlocatie. Binnen het Atlas Theater is Hanouwer veruit de oudste technicus. ,,Ik werk hier met een enorme generatiekloof’’, constateert hij. ,,Ik leer de jongere collega’s dat het om de artiest gaat en niet om de technicus. Als wij in een theater niet opvallen doen we ons werk goed. Technici zijn ondersteunend aan de artiest. Ik probeer altijd te schilderen met licht. Het hoeft niet van begin tot het eind volop aan te staan of te knipperen. Licht kan ook uit, hè. Bij een festival gelden andere wetten, maar in het theater mag je het klein houden. De kunst van het weglaten.”

Soms gaat er wat mis en staan de technici met klotsende oksels achter het mengpaneel. Stressbestendigheid is dus geen overbodige luxe. ,,Niet dat het publiek dat altijd in de gaten heeft hoor, het zijn vaak kleine dingen. En hoe dan ook: we lossen het op. Elke voorstelling is in wezen een race tegen de klok: kunnen we om 20.00 uur beginnen? Toch spannend.”

Die spanning lijkt er met zijn pensionering van af. Maar dat is niet het volledige verhaal. Hanouwer stopt inderdaad als vaste kracht bij het Atlas Theater, maar gaat verder als ZZP’er. ,,Ik kan het nog niet laten’’, zegt hij. ,,Ik vind mijn vak nog veel te leuk. Het is hier een fantastische snoepwinkel. Ik hoop nog twee of drie dagen in de week bij een theater aan de slag te gaan. Ik heb al dingetjes staan bij theaters Geert Teis en De Voorveghter in Hardenberg. Twee theaters die me naast het Atlas na aan het hart liggen. En lekker dichtbij.”

Die arbeidzame voortzetting geschiedt wel onder de voorwaarde dat hij het fysiek en mentaal moet kunnen bolwerken. Hanouwer wil meer tijd voor een sociaal leven, want dat lag op z’n gat. ,,Op verjaardagen of andere vieringen was ik er vaak niet. Je bent toch geregeld aan het werk op momenten dat anderen vrij zijn. Vooral op dagen dat ik een voorstelling had was ik van 13.00 tot 01.00 uur in het theater. Gelukkig is mijn vrouw bekend met deze werktijden want ze heeft bij de stadsschouwburg in Gouda gewerkt. Dat is toch wel handig in een relatie.”

Vorige maand kreeg Hanouwer de Zilveren Krommer, als erkenning en waardering voor 25 jaar vakmanschap in het theater in Emmen. De speld met oorkonde werd hem uitgereikt tijdens een uitverkochte voorstelling. Een collega filmde de verrassing. Hanouwer toont trots het filmpje op zijn mobieltje. ,,Mooi, toch? Dit werk wil ik nog niet missen.’’