Archeologen ontdekken nieuw neanderthalerkampement op het Holtingerzand

De zoektocht op het Holtingerzand was een initiatief van de Stichting Stone en amateurhistoricus Wim van der Wijk uit Havelte. Aanleiding was de vondst van een neanderthaler-vuistbijl op het Holtingerzand in mei van dit jaar, door de 12-jarige scholier Tim Kop.

Amateurarcheoloog Henk Paas uit Assen, die ook bij Norg en Zeijen al veel neanderthalervondsten op zijn naam heeft staan, raapte zondagochtend meteen aan het begin van de zoektocht een eerste klingvormige afslag op. Die lag vlakbij de plek waar de vuistbijl is gevonden.

„De eerste steen die ik oppakte”, zegt Paas. „Ik kan er ook niks aan doen.” Hij was zondag een van de 25 stenenzoekers op de zandvlakte in natuurgebied het Holtingerveld, bij Darp en Havelte. Onder hen amateurarcheologen uit heel Nederland, archeologiestudenten uit Groningen en enkele professionele archeologen. Later raapte Paas nog een neanderthalerafslag op.

Over Paas’ vondsten bestond eerst nog wat twijfel. Waren die niet van later datum, geproduceerd door moderne mensen? Bestudering onder de microscoop door steentijdarcheoloog Marcel Niekus van Stichting Stone leverde zondagavond uitsluitsel op: middenpaleolithicum en dus door neanderthalers gemaakt. Amateurarcheoloog Maarten Wetterauw uit Zuidlaarderveen raapte ook een afslag op.

Naast de drie neanderthalervondsten werden ook nog zo’n 25 vuurstenen artefacten uit het mesolithicum en het neolithicum gevonden, gemaakt door moderne mensen. Het was door eerdere vondsten al bekend dat het Holtingerzand onder vroege moderne mensen een populaire pleisterplaats was.

Dankzij de neanderthalervondsten is Drenthe opnieuw een neanderthalerkampement rijker. „Het idee was dat die vuistbijl van Tim een losse vondst was”, vertelt Paas. „Die gedachte kan nu de prullenbak in.”

Het is nog te vroeg om te zeggen dat de neanderthalers een slachtkamp of vuursteenwerkplaats op het Holtingerzand hadden, zoals bij de grote neanderthalervindplaats in Norg, bij Natuurplaats Noordsche Veld. Daarvoor zijn eerst meer zoektochten en nieuwe vondsten nodig.

„Maar het is wel zeker dat we er een nieuw kampement bij hebben”, concludeert archeoloog Marcel Niekus, de drijvende kracht achter het neanderthaleronderzoek in Noord-Nederland. Hij was na afloop dan ook zeer tevreden.

„De zoekomstandigheden waren niet ideaal”, zegt Niekus. De zandvlakte was vorige week afgevlakt waardoor veel vuursteen onder het zand was verdwenen. „En toch drie vondsten. Voor mij is dat een indicatie dat er veel meer moet liggen. Fijn ook dat er zo’n grote groep enthousiaste zoekers was. De vroegste bewoningsgeschiedenis blijft duidelijk fascineren.”