In de voetsporen van Vincent van Gogh in Nieuw-Amsterdam

Tineke de Roo (65) moet glimlachen als ze eraan terug denkt. Enige tijd geleden wandelden twee zussen het Van Gogh Huis binnen. ,,De ene zus woonde op het Ermerstrand, de andere in Zwitserland. De vrouw die in Zwitserland woonde, wilde graag naar het Van Gogh Huis.

 

Toen ze dat tegen haar zus op het Ermerstrand had gezegd, voelde zij er aanvankelijk weinig voor om mee te gaan. Helemaal naar Amsterdam, daar had ze echt geen zin in. Veel te ver! Zij wist helemaal niet dat het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam staat. En dat terwijl ze in dat dorp al jarenlang haar boodschappen deed.’’

Het is een grappige anekdote, maar het verhaal staat niet op zich. Wie het gastenboek van het Van Gogh Huis doorbladert, ziet reacties van mensen uit de hele wereld. En toch zijn er in de directe omgeving veel mensen die er nog nooit zijn geweest.

Sterker nog, die er nog nooit van hebben gehoord. Tineke de Roo hoef je over het Van Gogh Huis niets te vertellen. Ze is er al vanaf het allereerste begin nauw bij betrokken. ,,Tineke ís Van Gogh’’, grapt Sieta Kampen (63) uit Dalen, die sinds een jaar of vier vrijwilliger is. De Roo schudt haar hoofd. ,,Nee, zo gek is het niet. Maar het klopt dat het Van Gogh-virus mij aardig te pakken heeft gekregen.’’

 

Het Van Gogh Huis was vroeger het logement van Hendrik Scholte uit Odoorn. In 1883 logeerde de toen nog volstrekt onbekende Vincent van Gogh er ruim twee maanden.

Vanuit zijn kamer zag Van Gogh de Hoogeveense Vaart en de trekschuiten die van en naar Hoogeveen voeren. In zijn Drentse periode - hij verbleef ook nog drie weken in Hoogeveen - maakte hij zo’n veertig schilderijen, tekeningen en briefschetsen. ,,In die zin legde Van Gogh ook een stukje geschiedenis vast’’, zegt De Roo. Van Gogh was eveneens een fervent briefschrijver. Vanuit Drenthe kreeg broer Theo 22 keer post en zijn ouders één keer.

 

Dat Van Gogh best een lange periode in Nieuw-Amsterdam woonde en werkte, daar werd jarenlang geen aandacht aan besteed. Dat veranderde toen voor de laatste eeuwwisseling een projectontwikkelaar het complete pand wilde slopen om er appartementen neer te zetten.

Mensen als schrijver Wout Dijk uit Assen en Jan Muskee uit Veenoord kwamen in verzet en ook de toenmalige PvdA-statenleden Meent van der Sluis en Henk Jeurink roerden zich. De plaatselijke juwelier Leo Pekelsma bracht de kwestie als CDA-raadslid onder de aandacht in de Emmer gemeenteraad. Met succes. Er kwamen appartementen, maar het deel met daarin het kamertje van Van Gogh bleef staan.

In het oude deel op de begane grond kwam een restaurant en daarnaast werd een moderne expositieruimte gebouwd. In maart 2003 ging het museum open. ,,Het enige huis in Nederland waar Van Gogh heeft gewerkt en gewoond en dat nog voor publiek toegankelijk is’’, zegt Joke Gadellaa (63) uit Coevorden, die vorig jaar vrijwilligster werd.

Het project had een belabberde start. Bij de bouwwerkzaamheden stortte een deel van het pand in. Ook kwam het project negatief in het nieuws door kostenoverschrijdingen en een bestuurscrisis. Bij De Roo zijn deze gebeurtenissen allang van de harde schijf gewist. ,,Daar denk ik nooit meer aan. Logisch, want het gaat al jaren prima met het Van Gogh Huis.’’

De Nieuw-Amsterdamse pakt er een overzicht hij. ,,Kijk, dit zijn de bezoekerscijfers van de laatste tien jaar. In 2007 kwamen er 2481 betalende bezoekers, vorig jaar waren dat er 3725.’’ Kampen haalt het gastenboek erbij. ,,Moet je kijken hoe enthousiast de mensen zijn.’’ Opvallend: in het boek roemt vrijwel iedereen de rondleidingen. ,,Iedereen die hier komt, kan een rondleiding krijgen. Ook al ben je in je eentje. En dat kost niets extra’’, verduidelijkt Gadellaa.

 

Qua exploitatie zit het Van Gogh Huis al jarenlang in de zwarte cijfers. De Roo: ,,We verdienen geld via de entreekaartjes, de winkel en verhuur van vergaderruimte. Ook hebben we donateurs en krijgen we van de gemeente jaarlijks enkele duizenden euro’s subsidie.’’

Toch zijn er nog wel degelijk onvervulde wensen. ,,Nog altijd weten heel veel mensen niet af van ons bestaan, ook in de regio niet. We doen er alles aan, maar op een of andere manier lukt het ons niet om echt grote bekendheid te krijgen en dus veel meer bezoekers. Neem nu die zesdelige televisieserie die Jeroen Krabbé maakte over het leven van Van Gogh.

In dat programma wordt Drenthe niet eens genoemd. Ik was verbijsterd. Dat kan toch niet? En dan moet je bedenken dat die Krabbé al jarenlang een huisje heeft bij Dalfsen. Dat is amper drie kwartier rijden hier vandaan. Heel vreemd. Ik denk wel eens: als dit gebouw toch ergens in de Randstad had gestaan.’’

Gastvrouw Sieta Kampen durft een bekentenis te doen. ,,Ik wist tot een jaar of zeven ook niet van het bestaan van het Van Gogh Huis af. We hadden kennissen uit Bulgarije over de vloer en die wilden er naar toe. Dat was mijn eerste kennismaking met het museum.’’ De waardering voor het werk van Van Gogh was er al wel veel eerder. ,,Toen ik op kamers ging kocht ik een poster met daarop het schilderij . Ik vond dat een prachtig schilderij.’’

 

De Roo: ,,Van Gogh is zo ontzettend groot. Weet je dat het Van Gogh Museum in Amsterdam vorig jaar het best bezochte museum van heel Nederland was? Er kwamen ruim 2,2 miljoen mensen, nog meer dan in het veelgeprezen vernieuwde Rijksmuseum.’’

Positieve ontwikkelingen voor het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam is de aanleg van de Veenvaart, waardoor mensen met plezierbootjes meer mogelijkheden hebben in het gebied. De Roo: ,,Wat je ziet, is dat hierdoor ook een ander type toerist naar het dorp komt. Het zou prachtig zijn als er ook een aanlegsteiger voor het Van Gogh Huis zou kunnen komen. Met daarbij een zelfportret van Van Gogh en de tekst ‘Vincent van Gogh was here’.’’

Ook positief: de hele winkelstrook en de kade langs het kanaal zijn opgeknapt. Uiteraard laat het Van Gogh Huis het 15-jarig jubileum niet zomaar voorbij gaan. Voor komend voorjaar staan er meerdere activiteiten op de rol. De Roo: ,,Laat de mensen maar komen. Ik zeg wel eens: in Amsterdam zie je Van Gogh, maar in Nieuw-Amsterdam beleef je het.’’