De traditie van paasvuren staat onder druk door aangescherpte regels rond veiligheid en de uitstoot van schadelijke stoffen. Foto: Archief/Jan Anninga
Na jaren afwezigheid gaan de paasvuren weer door. Mét publiek. Maar de strenge milieu- en veiligheidsregels maken het voor organisaties wel steeds lastiger maken om de traditie voort te zetten.
In veel plaatsen werden in de afgelopen jaren geen paasvuren gehouden. In 2019 kon het feest veelal niet doorgaan vanwege droogte en de harde wind. Daarna gooide corona twee jaar roet in het eten. Dit jaar lijken er geen bedreigingen te zijn.
Maar de toekomst van de eeuwenoude traditie, die in het teken staat van warmte en verbondenheid, is niet vrij van zorgen. Paasvuren liggen de laatste jaren onder een vergrootglas, vanwege de negatieve effecten op de natuur en de gezondheid van mensen met longaandoeningen.
Vuurwerkpiek
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft berekend dat de uitstoot van fijnstof en andere schadelijke stoffen (PAK’s) door paasvuren vergelijkbaar is met de piek van vuurwerk tijdens de jaarwisseling.
Het RIVM doet jaarlijks onderzoek naar de emissie van paasvuren, die nog geen 2 procent bedraagt van de totale jaarlijkse uitstoot in ons land. Hoewel het feitelijk alleen om registratie gaat, kan de politiek op basis van de cijfers wel de regels aanscherpen.
Eigen voorwaarden
Dat is in de voorbije jaren ook al gebeurd. Naast de algemene regels voor paasvuren, zoals de Wet milieubeheer, hanteren gemeenten ook eigen voorwaarden die zijn opgenomen in de algemene plaatselijke verordening (APV). Iedere gemeente trekt z’n eigen plan.
In Hoogeveen mag de paasbult bijvoorbeeld niet groter zijn dan 1000 kubieke meter terwijl de gemeente Emmen, waar traditioneel veel paasvuren worden ontstoken, daarover niets in de voorwaarden meldt.
Emmen heeft de regels voor paasvuren twee jaar geleden aangescherpt. Aanleiding was het uit de hand gelopen paasvuur aan de Verlengde Vaart ZZ in Erica, op eerste paasdag in 2019.
Afgelastingen
Door een vonkenregen dreigde het vuur over te slaan naar een naastgelegen bomenrij en bungalowpark. De brandweer wist dit te voorkomen. In verband met de droogte en de harde wind, drie jaar geleden, werden elders in Drenthe veel paasvuren afgelast.
Zondag en maandag branden in de gemeente Emmen negentien paasvuren, iets minder dan in 2019. Vier paasvuren bevinden zich in de hoofdkern, de overige in de dorpen. Een woordvoerder van de gemeente verwacht dat de (milieu)regels in de toekomst strenger worden.
Burgemeester Eric van Oosterhout ging donderdag in de gemeenteraad ook nog in op de aangescherpte veiligheidsnormen met betrekking tot brandveiligheid zijn aangescherpt. Van Oosterhout toonde zich niet optimistisch over het voortbestaan van paasvuren.
Stikstof
Hij doelde op de regels met betrekking tot stikstof. ,,Als je naar de contouren van het nieuwe beleid kijkt, betekent dat ook zeker iets voor de paasvuren’’, poneerde Van Oosterhout.
In Hoogeveen zijn dit jaar zeven paasvuren, waarvan vier op particulier terrein. in De Wolden gaat het om vier paasvuren. Beide gemeenten hebben dit jaar geen paasvuren afgewezen, al kregen sommige organisatoren pas laat groen licht omdat er onduidelijkheid was over de uitstoot.
Gemeente De Wolden heeft dit jaar afspraken gemaakt met afzonderlijke organisatoren over de grootte van de paasbult. ,,Hierbij wordt rekening gehouden met de afstand tot natura-2000 gebieden’’, laat een woordvoerder van de gemeente weten.
Ook is gekeken naar het aantal ‘vervoersbewegingen’. De Wolden stelt geen grens aan het aantal bezoekers, maar verzoekt het publiek wel om op fiets of lopend te komen en zo min mogelijk met de auto.
‘Balans vinden’
En de toekomst van paasvuren? Hoogeveen en De Wolden buigen zich dit jaar over mogelijke gevolgen van strengere milieuregels voor de eeuwenoude traditie. ,,We gaan in gesprek met de betrokken verenigingen, stichtingen, dorpsbelangen, natuurorganisaties en provincie om de balans tussen natuurwetgeving en traditie te vinden’’, laat de woordvoerder weten.
Soms doen verzekeraars moeilijk over het afsluiten van een aansprakelijkheidsverzekering. Zo ging om die reden recent een streep door het paasvuur in Gasteren. Volgens het Verbond van Verzekeraars hangt het van de polisvoorwaarden af of een paasvuur is meeverzekerd of niet.
Jaarlijks worden in ons land tussen de 400 en 500 paasvuren aangekondigd. In 2017 is daarbij ongeveer 110.000 kubieke meter snoeihout (16.600 ton) verbrand.
Jans Rabbers bij een paasbult in de landerijen bij Erm. ,,De beschikbaarheid van snoeihout is een groeiend probleem.'' Foto: Jan Anninga
Snoeihout
,,Juist de beschikbaarheid van dat snoeihout is een groeiend probleem’’, zegt Jans Rabbers van vereniging ‘t Aol Volk uit Emmen. ,,Want de gemeente versnippert alles. Die takken zijn nodig voor de bouw van gestapelde paasbulten.’’
Die bulten, waarbij alleen snoeihout is gebruikt, springen in het oog door de ronde, strakke afwerking en plaatsing van een meiboom in top. ,,Geen bulten dus waar met een shovel even wat takken, heggen en coniferen op een hoop geschoven zijn.’’
Rabbers is één van de keurmeesters die jaarlijks de kwaliteit van de gestapelde paasbulten in Zuidoost-Drenthe beoordeelt. Sinds 1948 wordt deze bijzondere traditie in stand gehouden. Vaak dankzij verenigingen en vriendengroepen, die er soms maanden zoet mee zijn.
Maar dit jaar wordt er niet gekeurd. ‘t Aol Volk kreeg geen aanmeldingen. ,,Normaal hebben we altijd een stuk of vijf’’, weet Rabbers. ,,Nu niks. Jammer, want het was altijd een echte strijd tussen de bouwers wie de mooiste of hoogste paasbult had.’’
Behalve de slechte beschikbaarheid van snoeihout en de zoektocht naar geschikte locaties zijn er steeds minder bouwers. ,,Veel jongeren zijn met van alles druk, zodat de bouw van een gestapelde paasbult er bij inschiet en de shovel wordt gebruikt.’’
‘Steeds moeilijker’
Volgens Rabbers kon je vroeger bijna overal paasvuren houden. ,,Maar vandaag de dag moet je aan tal van voorwaarden voldoen om ontheffing te krijgen. Het wordt steeds moeilijker.’’
Bij de bouw van de gestapelde paasbulten zien de keurmeesters streng toe op het materiaalgebruik, om het milieu zoveel als mogelijk te ontzien. ,,De tijd dat het bankstel van de buurvrouw, geverfd hout, autobanden of andere brandbare materialen op de bult belandden is echt voorbij. Het moet geen vuilnisbelt worden.’’
