Vurig maar eenzijdig verkiezingsdebat over gaswinning in Forum Groningen. ‘Shell en Exxon moeten nog miljoenen betalen, en dan nóg meer boren?’

Een ietwat tam debat, moeten sommige bezoekers maandagavond hebben gedacht terwijl ze Forum Groningen uitliepen. Daar namen acht (kandidaat-)Kamerleden van de partijen BBB, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks-PvdA, PvdD, SP en VVD het tegen elkaar op.

Onder leiding van gespreksleiders Tristan Braakman en Mario Miskovic gingen de politici verbaal in gevecht over gaswinning en andere mijnbouw in Groningen. Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, dat onderzoek doet naar de impact van de gaswinning, had het debat georganiseerd. Mijnbouwellende krijgt te weinig aandacht richting de verkiezingen, vindt het wetenschapsplatform.

De meesten van de acht speelden een thuiswedstrijd. Goed op de hoogte van de gevoelens onder de Groningers en zich bewust van het geluid dat ze hier moesten laten horen met de verkiezingen in zicht. Eindhovenaar Mpanzu Bamenga (D66) kwam als enige niet uit de omgeving, maar heeft een geschiedenis als mensenrechtenactivist en kwam in de Kamer vorig jaar vaak op voor de belangen van de Groningers.

De massale steun voor gasgedupeerden kon het publiek bekoren, maar zat wel een pittig debat in de weg. Vaak waren de debaters het met elkaar eens. Beide coalitiepartijen VVD en BBB hadden – bij afwezigheid van andere rechtse partijen – de ondankbare taak om de klappen van de oppositie te incasseren. JA21 en PVV kwamen ondanks een uitnodiging niet opdagen.

BBB’er Eddie van Marum wist zich als staatssecretaris van dienst nog behendig door het debat te wurmen: de Niekerker zit vooral in het kabinet om het voor de Groningers op te nemen en heeft inmiddels flink wat politieke ervaring. „Ik kan hier een mooi verhaal houden, maar bestuurlijk is dat gewoon onmogelijk”, zei hij op de vraag of omwonenden de laatste stem moeten hebben bij besluiten over mijnbouw. „Je ziet maar wat een jaartje besturen kan doen”, grapte Braakman later op de avond, waarop Van Marum een lachje niet kon onderdrukken.

VVD’er Hilde Wendel – geen Kamerlid en dus niet eerder aanwezig bij Kamerdebatten over gaswinning, maar wél partijgenoot van VVD-minister Hermans – was het vaakst de gebeten hond. Zo werd er veel gesproken over gaswinning in kleine velden. Het verlengd winnen bij Warffum door Hermans is veel Groningers een doorn in het oog. Een impopulair verhaal maar helaas, we hebben de kleine velden nog even nodig en het kan veilig, probeerde Wendel uit te leggen.

Nee, we moeten stoppen met de kleine gasvelden, vond de rest behalve CDA en BBB. Vooral PvdD’er Ronan van Langen had het op de VVD-politica gemunt. „Dat de VVD beweert dat er geen schade is bij kleine velden slaat nergens op. De VVD en BBB hebben niets geleerd van de parlementaire enquête. Dat vind ik een middelvinger naar Groningen. Stop met alle mijnbouw en laat vervuilers betalen voor de schade.”

Bushoff (GroenLinks-PvdA) was ook op dreef. „Tienduizend huizen zijn nog beschadigd. Dát is de realiteit van Groningen. En ook dat Shell en Exxon nog miljoenen moeten betalen. En die willen nóg meer boren? Schandalig. Eerst maar eens betalen en dan valt er nog steeds niet met mij over kleine velden te praten.”

Ook Sandra Beckerman (SP) is het standpunt van de VVD zat. Ze deelde nog een sneer uit naar radicaal-rechtse partijen die de gaskraan weer willen opendraaien. „Sommige mensen wonen al twintig jaar in een kapot huis. Het gemak waarmee JA21 en FVD weer beginnen over gaswinning maakt duidelijk: wij hebben iedere stem straks nodig.”

CDA is net als VVD en BBB vóór gaswinning uit kleine velden, maar CDA’er Erik Drenth zat als oud-wethouder van Midden-Groningen ook goed in de materie en werd niet echt aangepakt door de andere deelnemers. Misschien zat hij er ontspannen bij door het besef dat zijn partij goed lijkt te gaan scoren tijdens de verkiezingen.

Behalve de kleine velden kwamen zoutwinning en een elektriciteitskabel onder Schiermonnikoog door ter sprake. Van Langen (PvdD) was fel: „De VVD en BBB zetten consequent financieel belang boven dat van bewoners. Bedrijven verdienen miljarden en wij betalen ervoor. Onacceptabel.” Beckerman vatte haar mening treffend samen: „Pijnlijk dat die stroomkabel op de goedkoopst mogelijke manier moet. Het gaat om 5 miljoen huishoudens, waarom moet het altijd weer zo knieperig?”

Ondanks de verschillen waren de politici het vaak genoeg eens. Soms was er zelfs een stelling waar iedereen zich achter schaarde. Daardoor kwam het debat niet écht tot ontbranding, maar vermakelijk was het door de speldenprikjes wel. Bezoekers kregen tot slot een stemadvies mee van Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA): op welke partij je ook stemt, stem op een partij die afgelopen jaar consequent achter de Groningers stond. Precies de oppositiepartijen tijdens deze debatavond.