Een elegante Mozart en een overrompelende Bruckner bij het NNO. Zaterdag nog te zien in Groningen

Bruckners Negende, een symfonie die de componist niet heeft afgemaakt maar desondanks door velen als zijn grootste werk wordt gezien. En dan was er Mozarts vijfde en laatste vioolconcert. Hierin kwam de solopartij voor rekening van Isabelle van Keulen, die haar vioolactiviteiten al enige seizoenen combineert met een jurylidmaatschap bij Maestro, de dirigeerwedstrijd van AVROTROS op tv. 

Ondanks de hier en daar prachtig opbloeiende melodieën, het charmante geluid van haar viool en de rake leiding van chef-dirigent Eivind Gullberg Jensen, die met veel succes bouwde aan een prachtbalans, ontbrak het Van Keulen te zeer aan zelfverzekerdheid. Sommige passages klonken breekbaar en sommige spanningsbogen vertoonden scheuren.

Ook werd in haar spel karakter en persoonlijkheid gemist. Dat is terug te voeren op de keuze voor een vibrato-arme of -loze vertolking. Daardoor klonk haar bijdrage onderkoeld, maar mengde het wel goed met de strakke orkestpartij. Het laatste deel met zijn ‘Turkse’ elementen was echt sterk. 

De prestaties in Bruckners Negende symfonie logen er niet om. Het web van uiteenlopende, soms gestapelde emoties, van lieflijk tot angstaanjagend, dat in het derde deel van deze reis oplost in berusting, heeft een grote valkuil: een dirigent die louter voor mooi klinkende harmonieën gaat.

Gelukkig is Gullberg Jensen uit ander hout gesneden en zet hij gevoelens op de eerste plaats. Hij joeg de strijkers op en liet het koper schetteren. Daarmee ontketende hij stormen als in Richard Strauss’ latere Alpensymfonie of in de woeste passages in Dmitri Sjostakovitsj’ symfonieën. 

Een caleidoscoop aan kleuren en stemmingen trok voorbij. Onheilspellende pauken die het enorme decibellenniveau van het orkest ver overtroffen en uitmondden in subtiele passages, voorlopers van opnieuw orkestrale erupties.

Met zijn overduidelijke aanwijzingen zette de chef-dirigent zijn orkest helemaal naar zijn hand. Omdat Bruckner overleed nog voordat hij het laatste, vierde deel had gecomponeerd, zijn er twee mogelijkheden. Een vierde deel spelen dat door een ander is gecreëerd of gewoon stoppen na het derde deel.

Voor dat laatste valt zeker wat te zeggen en dat vond Gullberg Jensen ook. Elke noot was van Bruckner. En het resultaat: overrompelend!