Barbra Were (21) op tuba uit Oeganda was één van de acht Afrikaanse jongeren die met het Noord Nederlands Orkest optrad. Foto: Corné Sparidaens
Stralend staat Barbra Were (21) uit Oeganda op het podium van De Oosterpoort. ,,Dit is een droom die uitkomt”, zegt ze tegen de bezoekers van de Groningen Brass Experience. ,,Ik heb voor het eerst gevlogen, ben voor het eerst buiten Oeganda, en nu ook nog op zo’n groot podium met een orkest!”
En dat alles dankzij de muziek. ,,Zes jaar geleden kwam Brass for Africa naar onze gemeenschap, in Namuwonga”, vertelt Were na haar optreden met het Noord Nederlands Orkest. ,,De instrumenten waar de muzikanten op speelden, leken wel van goud. Dat wilde ik ook en ik koos het grootste: de tuba.”
Meisjes als zij hebben nauwelijks een toekomst in Oeganda, vertelt Were. Ze groeide op in armoede, in een gebroken gezin en stopte al snel met school. ,,Iedereen bij ons denkt dat meisjes niks kunnen. Ik had een heel laag zelfbeeld en zag het somber in. Maar de muziek veranderde alles.”
Kansarme jongeren
Samen met zeven andere Oegandese jongeren soleerde Barbra Were bij het Noord Nederlands Orkest in de orkestsuite Kisoboka (’Alles is mogelijk’), die speciaal voor Brass for Africa is gecomponeerd. Dat project voor kansarme jongeren in Oeganda, Rwanda en Liberia staat dit jaar centraal op de Groningen Brass Experience.
,,Ik kwam Jim Trott, de Britse oprichter van Brass for Africa, tegen bij een uitvoering van Kisoboka in Spanje”, vertelt Jappie Dijkstra, de man achter het jaarlijkse koperblazersspektakel in Groningen en omstreken. ,,Ik zei: ‘Dat gaan we in Groningen ook doen!’ Het is zo’n inspirerend initiatief. Het NNO was meteen enthousiast.”
Voor Tonny Mwolese (29, links) en Allan (26), die ook met het NNO speelden, was Brass for Africa levensreddend. Foto: Corné Sparidaens
Bij Brass for Africa is muziekonderwijs gekoppeld aan de ontwikkeling van algemene levensvaardigheden, zoals aandacht voor gezondheid. ,,In het Kalangala District is, sinds wij er werkzaam zijn met Brass for Africa, het aantal HIV-besmettingen met 15 procent gedaald”, zegt Trott, die ook in Groningen is. ,,Bewustwording is zo belangrijk.”
En dan te bedenken dat Brass for Africa bij toeval is ontstaan. ,,16 jaar geleden wilde de jeugdbrassband van mijn zoon oude instrumenten weggooien”, vertelt Trott. ,,Ik ben een piloot en heb veel in Afrika gevlogen. Ik zei: ‘Ik weet wel een bestemming.’ Toen hebben we ze aan een weeshuis geschonken.”
Vluchtelingenkampen
De enorme impact die dat had op de weeskinderen stimuleerde Trott om verder te gaan. ,,De kinderen bloeiden op en ontwikkelden dankzij de muziek hun eigen stem”, vertelt hij. ,,Als je niks hebt, geen videogames of andere afleiding, maar alleen een trompet, dan wordt dat je leven.”
Momenteel krijgen ruim 2500 kinderen les via Brass for Africa, waarvan een groot deel in vluchtelingenkampen verblijft of in sloppenwijken opgroeit. ,,Bijna de helft bestaat uit meisjes en we geven ook les aan gehandicapte kinderen”, zegt Trott. ,,We willen ook strijden tegen discriminatie en ongelijkheid.”
Veel jongeren die het lesprogramma van Brass for Africa volgen, worden daarna zelf docent voor de organisatie. ,,Ik hoop in juli mijn opleiding af te ronden”, vertelt Barbra Were. En daarna? ,,Dan ga ik lesgeven aan de kinderen in mijn gemeenschap. En aan vluchtelingen uit Zuid-Soedan. We zijn ook actief in jeugdgevangenissen.”
Het creëren van een veilige ruimte rond muziek voor kinderen die dagelijks met bittere armoede, ziekte en geweld worden geconfronteerd, doet wonderen. ,,Ik wil andere meisjes inspireren om in zichzelf te geloven”, zegt Were. ,,Muziek geeft mij de mogelijkheid om te stralen. Dat wil ik anderen ook geven.”
Blaasmuziek promoten
Jappie Dijkstra staat er na afloop glunderend bij. ,,Wij willen met dit festival de blaasmuziek promoten”, zegt de man die vorig jaar nog een BUMA Award kreeg voor zijn onvermoeibare inzet voor de blaasmuziek. ,,In Nederland staat de blaasmuziek er niet goed voor. Wij proberen daar in dit festival wat aan te doen.”
Ook een samengesteld jeugdorkest van zo'n honderd jongeren, van de Muziekbond Groningen en Drenthe, deed mee aan het concert. Foto: Corné Sparidaens
Brass for Africa is enorm stimulerend, zegt Dijkstra. ,,Als je ziet dat kansarme kinderen door de muziek weer levensperspectief zien, dan is dat geweldig. In Nederland is het eerder andersom: door al die afleiding op schermen, krijg je de jeugd bijna niet meer aan de muziek.”
Maar ze zijn er ook hier nog, enthousiaste jonge musici. Aan het concert in De Oosterpoort doet naast het NNO, trompetsoliste Matilda Lloyd en Brass for Africa ook een jeugdorkest met bijna honderd jongeren mee, dat is samengesteld door de Muziekbond Groningen en Drenthe.
Brass for Africa afhankelijk van giften
Dankzij de muziek is alles mogelijk, ongeacht je achtergrond, weet Barbra Were. ,,Ik ben nu in Nederland! En ik sta op het podium met een symfonieorkest! Dat had ik nooit durven dromen.”
Voor de jongeren uit Oeganda is muziek gekoppeld aan overleven, zo maakten de acht jonge musici in Groningen duidelijk. Maar ook Brass for Africa strijdt om te overleven, zegt oprichter Jim Trott. ,,De fondsenwerving is een stuk moeilijker geworden”, vertelt hij.
Door de draconische bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking door Donald Trump is de spoeling dun geworden. Trott: ,,Veel organisaties vechten om geld. Ook in Europa wordt bezuinigd en het belang van kunst wordt te weinig ingezien. En dan heb je ook nog alle crises waar hulpgeld naartoe gaat. Onze afhankelijkheid van particuliere giften is groot.”
De Britse trompettiste Matilda Lloyd, tevens ambassadeur van Brass for Africa, soleerde op trompet. Frans-Aert Burghgraef was de dirigent van dienst. Foto: Corné Sparidaens
Groningen Brass Experience
De Groningen Brass Experience duurt nog tot en met zondag 15 juni. De jongeren van Brass for Africa treden nog op verschillende plekken op, maar er zijn ook andere concerten. Op zaterdag 14 juni staat De Oosterpoort in het teken van de Dutch Open Brass Band Championships. Zie groningenbrass.com voor het complete programma.
Meer informatie over Brass for Africa is te vinden op brassforafrica.org.
De solisten van Brass for Africa dansten stralend en lachend over het podium in De Oosterpoort bij het concert van de Groningen Brass Experience met Noord Nederlands Orkest. Foto: Corné Sparidaens
Zo'n honderd jongeren van de Muziekbond Groningen en Drenthe deden ook mee aan het concert. Foto: Corné Sparidaens
