Vuurtorens voor het voetlicht bij omroep Max. ‘De verhalen achter deze vuurtorens zijn fascinerend’

Op het eerste gezicht zien vuurtorens er misschien allemaal een beetje hetzelfde uit, maar toch vertellen ze ieder hun eigen verhaal. Honderden jaren lang hadden ze de belangrijke taak om de zeevaart tegen gevaar te beschermen en schepen veilig naar huis te begeleiden. Met de hedendaagse technologie is hun rol wel kleiner geworden, maar zeker nog niet uitgespeeld.

In Vuurtorenverhalen trekt Kefah Allush langs de Nederlandse kust en bezoekt daarbij acht lichtbakens. Eigenlijk negen, want in IJmuiden staan er twee. De provincie Noord-Holland wordt daarbij goed bedeeld. Naast de eerste aflevering in Egmond in Zee en de laatste in Enkhuizen, strijkt Allush ook neer in IJmuiden en op Texel. Vier andere afleveringen brengen hem naar Burgh-Haamstede, Vlieland, Hoek van Holland en Urk.

Allush bekijkt de vuurtorens vanuit verschillende perspectieven. Met zijn voeten in het zand, vanaf het water, vanuit de lucht en natuurlijk vanuit de lichtbakens zelf. „De verhalen van deze torens, die zo belangrijk waren in onze geschiedenis, zijn fascinerend’’, vertelt de EO-presentator van Palestijnse komaf. „Ook in mijn jeugd speelden de vuurtorens in Burgh-Haamstede en Hoek van Holland een rol. Ik ben blij dat ik daarom een uitstapje mag maken naar MAX, om me te verdiepen in de verhalen achter deze torens.”

Gewapend met zijn tomeloze nieuwsgierigheid zoekt Allush uit hoe het mogelijk is dat juist deze vuurtorens oorlogen, stormen en de digitalisering overleefden en waarom ze nog steeds bestaansrecht hebben. Ook spreekt hij in elke aflevering mensen die een bijzondere band hebben met de torens: van gepassioneerde vuurtorenwachters tot creatievelingen die geïnspireerd worden door de lichtbakens.

In aflevering 1, Het licht, draait het op vrijdag 31 oktober om de witte vuurtoren in Egmond aan Zee, met zijn unieke naam J.C.J. van Speijk. De voet van de vuurtoren vormt namelijk een soort graftombe die herinnert aan luitenant-ter-zee Jan van Speijk. Deze zeeheld ging de geschiedenisboekjes in met de historische woorden ’dan liever de lucht in’, nadat hij in 1831 zijn kanonneerboot liet exploderen om te voorkomen dat deze in handen van Belgische opstandelingen zou vallen.

Allush neemt een kijkje bij de net vernieuwde lamp in de top van de toren, en hij komt erachter hoe een lichtkarakter iedere toren uniek maakt. Bijzondere ontmoetingen zijn er met vuurtorenexpert Peter, oud-zeevaarder Glijn – die vele mensen redde bij de KNRM – en met jong muzikaal talent dat het lichtbaken bezingt.

Niet één, maar twee lichtbakens vormen samen het stralende middelpunt in de derde aflevering, Weerbaarheid, op vrijdag 14 november. Hierin bezoekt Allush IJmuiden. Tussen de grote schepen en industrie van de bedrijvige havenstad in, is een koppeltje gietijzeren, rode vuurtorens te vinden. Deze torens hebben een verbouwing en zelfs een verhuizing doorstaan. En dat alles zodat het licht kan blijven branden voor de zeevaart. Maar dat licht, zo leert de presentator en met hem de kijker, heeft ook nadelen: voor de vele vogels die de omgeving rijk is.

In deel vier (Rust, 21 november) is één van de kleinste vuurtorens van Nederland aan de beurt: de Rode Kabouter op Vlieland. Hij ontmoet de vuurtorenpachter die zich al dertig jaar met veel liefde om het gebouw bekommert. Het duin waar het lichtbaken op staat, verhult herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog in de vorm van een bunker. Een bunker waar nu iets moois ontstaat uit die verdrietige geschiedenis. En Kefah krijgt natte voeten als hij met kaasmaker Nils op zoek gaat naar een bijzonder ingrediënt.

Voor de zevende aflevering, Strijd en verbondenheid, op vrijdag 12 december pakt Allush de boot naar Texel. De felrood geschilderde vuurtoren Eierland uit 1863 staat op het noordelijkste puntje van het eiland en is al van verre te zien. Met recht een iconisch beeldmerk dat dan ook op diverse plekken op het eiland terugkomt. Bijvoorbeeld op de etiketten van het bekende Texelse bier Skuumkoppe, dat inmiddels wordt gedistribueerd in heel Nederland en ver daarbuiten.

Maar achter de rode muren van deze vuurtoren schuilt ook een duister verhaal uit de Tweede Wereldoorlog. Allush mag met beheerder Salko helemaal mee naar boven, waar hij geniet van het uitzicht over zee, maar in de toren ziet hij met eigen ogen welke sporen de zware beschietingen tijdens de zogeheten Georgische Opstand in 1945 hebben achtergelaten. In 1948 is de vuurtoren hersteld door hem met een nieuwe muur te omhullen en een nieuwe bovenbouw te plaatsen. Hierdoor werd de toren een stuk breder en dus nog imposanter.

De achtste en laatste aflevering, De zee, op vrijdag 19 december is een buitenkansje voor nieuwsgierige aagjes. Allush mag dan binnenkijken in De Ven aan de Oosterdijk in Enkhuizen, een vuurtoren die normaal gesproken gesloten blijft voor publiek. De Ven werd eeuwen geleden gebouwd om de toenmalige Zuiderzeeroute veiliger te maken. Enkhuizen neemt daarmee een belangrijke plek in de geschiedenis van de Nederlandse zeevaart in. Niet alleen in het verleden, maar ook voor de toekomst. Dat ontdekt Allush dan weer tijdens zijn bezoek aan de Enkhuizer Zeevaartschool en tijdens zijn ontmoeting met havenmeester Anthony. Die voer de hele wereld over, maar verloor zijn hart aan Enkhuizen.