De olieprijs is maandag tot 9 procent gestegen tot boven 102 dollar per vat, nadat de Verenigde Staten de blokkade van de Straat van Hormuz zeggen te hebben ingevoerd. De stap volgt op de afgelopen weekend mislukte onderhandelingen met Iran. De adviesprijs voor een liter Euro95 is maandag 2,551 euro, diesel kost 2,696 euro.
Buiten de hoofdwegen betalen automobilisten overigens fors minder dan deze adviesprijs die UnitedConsumers verzamelt bij de vijf grote leveranciers. Dinsdag gaan nieuwe prijzen van de grote aanbieders in, met naar verwachting een verhoging.
Europese gasprijzen lopen ook op, waarbij Nederlandse TTF-futureprijs tot boven 50 euro per megawattuur komt. De verstoring van lng-stromen vanuit de Perzische Golf richting Azië en Europa dreigt de concurrentie om schaarse voorraden richting de wintervulling aan te wakkeren.
Blokkade schepen
De blokkade vanaf maandagmiddag richt zich op schepen die Iraanse havens aandoen of daarheen varen. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-aanvoer passeert normaal gesproken de strategische zeestraat. De laatste olie- en gascontainers die na de blokkade door Iran bij de start van de oorlog op 28 februari nog konden vertrekken hebben inmiddels havens als Rotterdam bereikt.
Het artikel gaat hieronder verder.
Raffinaderijen en handelaren zoeken koortsachtig naar beschikbare ladingen. Analisten houden volgens Bloomberg rekening met olieprijzen die naar zeker 120 dollar per vat gaan.
’Nu naar wereldwijd conflict’
,,Dit is zeer gevaarlijk omdat we nu van een regionaal conflict veranderen in mogelijk een wereldwijd conflict zijn beland”, aldus analist Jorge Montepeque van Onyx Capital Group. De marktreactie is volgens hem nog gematigd. ,,Dit slaat echt nergens op, het zou 140, 150 dollar moeten zijn.”
Analisten waarschuwen dat het stilvallen van Iraanse exporten de markt verder krap maakt. Naar schatting kan 1,5 tot 1,7 miljoen vaten per dag wegvallen, bovenop alle beperkingen van afgelopen zes weken. Er liggen 800 tankerschepen vast. Aan diesel zou wereldwijd snel een tekort ontstaan nu landen als China hamsteren en voorraden alleen voor eigen schepen inzetten.
Regionale opslag vol
Volgens Rabo Research kan de blokkade Iran binnen twee weken dwingen olieproductie stil te leggen door volle opslag.
Voor vliegtuigkerosine, goeddeels gemaakt van ruwe olie, zou in Europa binnen drie weken een groot tekort ontstaan, waarschuwt de luchtvaartkoepel ACI Europe, wat vakanties komende maanden in de wielen kan rijden. Luchtvaartmaatschappijen hebben al vluchten geschrapt.
Er is een verschil tussen de prijs voor levering in juni, de future van ruim 102 dollar, en de prijs voor olie voor fysieke levering op de dag- of spotmarkt. Die is voor Noordzee-olie bijvoorbeeld vorige week naar 147 dollar per vat gegaan.
Noodvoorraden op markt
Een dertigtal landen waaronder Nederland brengt noodvoorraden op de markt.
De impact sijpelt ook door naar huishoudens. In Nederland zegt 20 procent van de werkenden zijn woon-werkgedrag al te hebben aangepast door hogere brandstofprijzen. Zo werkt 9 procent vaker thuis en kiest 10 procent voor alternatieven zoals openbaar vervoer of carpoolen.
Tegelijk dreigt het nieuwe tekort de toelevering naar de industrie en automobilisten wat tot verdere verstoring van de economie zal leiden, schrijft RaboResearch maandag. ,,Het economische effect zal enorm zijn”, stellen de economen.
