Tijdens Koningsdag in Doetinchem kreeg koningin Máxima stoffen klompen cadeau. Foto: ANP
Moet je de vlag hijsen op Koningsdag, slaapt de koning in Dokkum en wat doet Willem-Alexander met alle cadeaus die hij ontvangt langs de route? Deze en andere vragen over Koningsdag.
Waar slaapt de koning de avond voor Koningsdag?
Als koning Willem-Alexander ver van huis moet voor Koningsdag, dan slaapt hij ergens in de buurt van de plaats waar hij zijn verjaardag viert. Het is niet bekend waar hij in Friesland slaapt. Een woordvoerder van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) zegt dat „daarover geen mededelingen worden gedaan”. Toen de koning in 2024 zijn verjaardag in Emmen vierde, sliep hij in het Van der Valk-hotel in Nieuw-Amsterdam.
Mag je je lintje dragen op Koningsdag in Dokkum?
Ja, maar onder bepaalde voorwaarden. Mensen die een lintje hebben, ontvingen bij de uitreiking een zogenaamd uitreikversiersel en een draaginsigne. Die eerste wordt eigenlijk alleen gedragen bij de uitreiking zelf en bij bepaalde officiële gelegenheden. Dat staat in de draagwijzer van de Kanselarij der Nederlandse Orden, de instantie die de regels rond koninklijke onderscheidingen vaststelt.
Het draaginsigne mag in principe elke dag worden gedragen, maar dan moeten gedecoreerden wel ‘passende kleding’ aan hebben. Volgens de draagwijzer is dat voor vrouwen een jasje, een pak, een jurk of een rok met blouse en voor mannen een pak of colbert. Op Koningsdag mag je dus het draaginsigne opspelden, mits je daarvoor de juiste kleding aan hebt.
Een onderscheiding voor Lid in de Orde van Oranje-Nassau, de variant voor vrouwen. In het midden het uitreikversiersel en rechts het draaginsigne. Foto: Jilmer Postma
Hoe zit het ook alweer met de vlag uithangen? Moet de oranje wimpel er ook aan?
Niks moet. Je mag het hele jaar door de Nederlandse en Friese vlag uithangen als je dat zou willen en als je dat niet zou willen, dan is dat ook goed. Alleen voor vlaggen op Rijksgebouwen zijn er regels, zo valt te lezen op de website van de Rijksoverheid. Wel is er een protocol voor hoe je de vlag hijst. Zo mag de vlag niet de grond raken en mag-ie niet uithangen tussen zonsondergang en zonsopkomst. Omdat Koningsdag dit jaar in Friesland is, hangt provincie Fryslân maandag naast de Nederlandse vlag, ook de Friese vlag uit.
Wat betreft de wimpel, die mag in principe ook het hele jaar aan de vlag hangen. Maar volg je de regels voor de Rijksgebouwen, dan mag de wimpel uit op Koningsdag (27 april) en op de verjaardagen van koningin Máxima (17 mei), prinses Beatrix (31 januari) en prinses Amalia (7 december). De wimpel hang je dan boven de vlag.
Wat gebeurt er met de cadeaus die je langs de route aan de koning geeft?
In zijn algemeenheid geldt dat cadeaus worden geregistreerd op het Koninklijk Huisarchief in Den Haag. „Dat betekent dat van de geschenken genoteerd wordt wanneer, waar en door wie aan welk lid (van het Koninklijk Huis, red.) het is gegeven. Het geschenk wordt gefotografeerd en een selectie wordt geregistreerd bij de Stichting Officiële Geschenken van het Huis Oranje-Nassau of de Stichting Koninklijke Geschenken”, licht een woordvoerder van de RVD toe.
Als het cadeau geregistreerd is, gaat het terug naar degene aan wie het is gegeven. Of het cadeau wordt opgenomen in de collectie waartoe het behoort. Zo komt een gegeven boek bijvoorbeeld in de bibliotheek terecht en kunst in de kunstverzameling.
Het Koninklijk Huisarchief in Den Haag. Foto: ANP
„De tekeningen en dergelijke die met Koningsdag in grote hoeveelheid worden ontvangen, worden gebundeld en al dan niet tijdelijk in het archief bewaard”, vertelt de woordvoerder. Als het gaat om bederfelijke cadeaus, zoals eten, drinken of bloemen, wordt per cadeau gekeken wat de uiteindelijke bestemming is.
Als je tegen het koningshuis bent, kun je dan demonstreren in Dokkum?
Ja, dat kan. Volgens een woordvoerder van de gemeente Noardeast-Fryslân zijn er tot nu toe drie demonstraties aangemeld voor Koningsdag in Dokkum. „Demonstreren is een grondrecht. We faciliteren dat op een veilige en ordelijke manier, passend binnen het programma en met oog voor de veiligheid van bezoekers, deelnemers en hulpdiensten. Er worden demonstratievakken ingericht waar demonstranten hun mening kunnen uiten”, vertelt de woordvoerder. Waar die locaties zijn, is nog niet bekend.
En hoe zit het met protestposters langs de route, mogen die?
„Uitingen van meningen moeten passen binnen de geldende regels en mogen de openbare orde, veiligheid en het verloop van Koningsdag niet verstoren. Beledigende, opruiende of discriminerende teksten of afbeeldingen zijn niet toegestaan. Spandoeken, vlaggen en tekstborden zijn in beginsel toegestaan, zolang die geen gevaar opleveren en het evenement niet verstoren”, zegt de woordvoerder van de gemeente Noardeast-Fryslân. De route blokkeren, mag niet.
Protest langs de route tijdens Koningsdag in Emmen. Foto: ANP
Mag de koning van tevoren ‘nee’ zeggen tegen het idee voor een bepaald programmaonderdeel?
De RVD geeft daar geen concreet antwoord op. Wel zegt de woordvoerder dat „iedere gemeente Koningsdag op zijn eigen wijze mag en kan vieren”. Het is aan Noardeast-Fryslân om te bepalen hoe het programma er maandag uitziet. „De gemeente overlegt van tevoren met de Dienst Koninklijk Huis (de organisatie die de koninklijke familie ondersteunt in zijn dagelijks werk, red.) over de programmaonderdelen waar de koning, zijn gezin en de leden van de koninklijke familie bij aanwezig zijn.”
Heeft koning Willem-Alexander ook een favoriet onderdeel op Koningsdag?
Ook daar geeft de RVD geen direct antwoord op. Wel laat de voorlichtingsdienst weten dat „de koning en zijn familie zich altijd enorm welkom geheten voelen door de stad waar Koningsdag plaatsvindt en dat ze zich graag laten verrassen”.
