Koningsdag niet compleet zonder oranje klassieker: ’Iedereen wil gewoon een tompouce’

Het gebakje van bladerdeeg, banketbakkersroom en glazuur bestaat al meer dan een eeuw. Volgens traditiedeskundige Irene Strouken is het bedacht door een Amsterdamse banketbakker. „Zo rond 1850 was er een Franse circusartiest, een dwerg eigenlijk, die Tom Pouce werd genoemd. Dat betekent in het Frans klein duimpje. Dat inspireerde destijds een Amsterdamse bakker, gebaseerd op de millefeuille. Dat was een groot succes.”

„Heel wat jaren later is het door de Hema nog groter geworden en tegenwoordig is het onlosmakelijk verbonden met onze cultuur. Het is echt een nationaal gebakje geworden.”

Daarentegen kent de oranjetompouce nog niet zo’n lange geschiedenis. Meesterpatissier en Heel Holland bakt-jurylid Robèrt van Beckhoven verklapt: „De oranjetompouce bestaat sinds de geboorte van Willem-Alexander, al wordt die ook vaak bij belangrijke voetbalwedstrijden van Oranje gegeten.”

Alleen al in de hoofdstad maken banketbakkers er duizenden. Patisserie Holtkamp laat desgevraagd weten zo’n 2500 stuks te maken en ook in de banketbakkerij van patisserie Linnick zijn ze zondag en op Koningsdag zelf druk in de weer om 2500 klanten te voorzien van een tompouce. Nick van Doorn, eigenaar van patisserie Linnick, vertelt: „We zijn op Koningsdag zelf open én op de zondag ervoor, zodat klanten altijd een vers exemplaar eten. We maken normaliter geen tompoucen, alleen met Koningsdag of wanneer het Oranje-elftal speelt.”

Van Doorn zegt dat ze in de banketbakkerij ook weleens experimenteren met andere baksels. Toch willen klanten volgens hem maar één ding: „We hebben door de jaren heen van alles geprobeerd met oranje lekkernijen, maar de tompouce staat echt op eenzame hoogte. Iedereen wil gewoon een tompouce. En eerlijk gezegd vind ik dat ook wel mooi. Het is een echte klassieker om trots op te zijn.”

Ook wint het gebakje nog altijd aan populariteit. „De bestellingen groeien elk jaar. Na corona is het eigenlijk alleen maar meer geworden”, aldus Van Doorn.

Maar zo simpel als het gebakje zelf is, kan het soms een behoorlijke uitdaging zijn om een tompouce te eten zonder te kliederen. Etiquette-expert Jan Jaap van Weering weet hoe het ’heurt’. „Er zijn zo’n zes officiële manieren om ’m te eten, al heeft iedereen zijn eigen manier. Als je nou thuiskomt bij mensen die heel netjes doen, zie je dat ze het met mes en vork eten. Ze leggen de tompouce dan op zijn kant en eten het in stukjes.”

Op zijn sociale media-accounts deelt hij meerdere etiquette-tips, waarbij zijn video over het opeten van een tompouce viraal is gegaan. Hierin demonstreert hij dat je bij de tompouce eerst het kapje met glazuur eraf haalt en ’m opeet, of het kapje onder de bodem schuift en ’m zo met je handen kan eten.

Zijn er ook andere oranjetrends op het gebied van eten en drinken? Foodtrendwatcher Gijsbregt Brouwer ziet dat er jaarlijks steeds meer producten bijkomen. Hij noemt dingen als oranje Jägermeister, die alleen in Nederland verkrijgbaar is, en Aperol Spritz. „Het is heel simpel: er is vraag naar, dus er komt meer van. Al scheelt het dat het dit jaar met het WK er dubbel uitgepakt kan worden. Het draagt sowieso bij aan de feestvreugde.”

Waar hij aan toevoegt: „Je hoeft niet van het koningshuis te houden om van Koningsdag te genieten.”