Een discussie over homoseksualiteit drijft de Christelijk Gereformeerde Kerk Groningen uiteen. Maar waarom ligt dit zo gevoelig? Theoloog Theo Pleizier (50) uit Groningen legt het uit. „De kerk is langs deze lijnen een beetje uit elkaar aan het vallen.”
Een deel van de Christelijk Gereformeerde Kerk Groningen splitst af in een nieuwe gemeente. Dit is besloten door de kerkenraad, na protest over het besluit dat samenwonende homoseksuele stellen mogen deelnemen aan het Heilig Avondmaal. De nieuwe gemeente start zondag met eigen kerkdiensten in de Jeruzalemkerk.
Waarom zorgt het thema homoseksualiteit voor verdeeldheid binnen het christendom?
„Protestantse christenen zijn altijd bezig met de vraag: hoe staat het precies in de Bijbel? En hoe zouden we ons leven moeten inrichten volgens de Bijbel? De meningen hierover lopen uiteen door verschillende interpretaties van die teksten. Er zijn christenen die zeggen: de Bijbel is helder en is tegen homoseksuele relaties. Dan is de vraag: hoe ga je met elkaar om als dat in één gemeente botst?”
„Je ziet dat christenen wereldwijd heel verschillend denken over homoseksualiteit. Dat is niet alleen iets van de christelijk-gereformeerden in Groningen.”
Is wat er in Groningen gebeurt een voorbode voor de rest van het land?
„Dit onderwerp verdeelt de CGK landelijk sterk, net als het thema van vrouwelijke voorgangers. Het is een proces dat al een tijdje gaande is. De kerk is langs deze lijnen een beetje uit elkaar aan het vallen. Het maakt zichtbaar dat thema’s binnen het christendom gemeenschappen zodanig kunnen verdelen dat het, ondanks jaren van gesprek, soms onmogelijk is om er samen uit te komen.”
Kerken spreken liever niet van een kerkscheuring. Waarom ligt die term gevoelig?
„Een kerk ziet zichzelf als een gemeenschap met één Heer: Jezus Christus. Eigenlijk hoort de kerk één te zijn. Als christenen met ruzie uit elkaar gaan, voelt dat alsof een gezin of familie uiteenscheurt.”
„Een ‘kerkscheuring’ kun je zien als een vechtscheiding waarbij de één de ander zwart maakt. Wat ze in Groningen nu doen, is een scheiding op een vriendschappelijke manier. Ze zeggen niet: ‘Jij zit fout’, maar: ‘Het lukt ons niet om samen verder te gaan, dus we lossen het zo op.’”
Wat staat er dan precies in de Bijbel over dit thema?
„In de Bijbel wordt geschreven over hoe wij onze relaties zouden moeten vormgeven. Dan gaat het over relaties tussen mannen en vrouwen, maar ook de relaties binnen gezinnen.”
„Het gaat in die teksten over seksuele ethiek en allerlei vormen daarvan. En wat hebben die teksten van lang geleden ons vandaag nog te zeggen? Daar worden verschillende conclusies aan verbonden. Er zijn teksten die zich uitspreken tegen homoseksuele relaties, maar er is altijd de vraag: wat voor soort relaties worden daar bedoeld?”
In Groningen laaide de discussie op toen samenwonende homoseksuele stellen deelnamen aan het Heilig Avondmaal. Waarom is juist dat moment zo’n breekpunt?
„De kerk zegt: als je het avondmaal wilt vieren moet je laten zien dat je Jezus wilt volgen. Het is het moment waarop je toegang krijgt tot het geheim van het geloof. Als je dan een fundamenteel verschil van inzicht hebt over hoe je moet leven, komt dat juist bij de viering van het avondmaal op scherp te staan.”
„Het avondmaal is heel belangrijk voor veel Christenen. Zij zien het als de ontmoeting tussen God en de mens. Christenen geloven dat Jezus Christus zelf aanwezig is in die viering en dat je daar samen de gemeenschap vormt die leeft volgens de wil van God.”
Is afsplitsen de enige optie?
„Dat is lastig te zeggen. Kerken zijn een soort organisaties met interne regels over hoe je meningsverschillen oplost. Maar er zijn situaties waarin die regels geen antwoord hebben.”
„De kerkenraad in Groningen heeft besloten de gevoeligheid van de minderheid te accepteren en zich niet tegen de nieuwe diensten te verzetten. Ze proberen zo in vrede uit elkaar te gaan.”
