Schrikbarend snelle toename fatale wolvenaanvallen. Faunafonds keerde in 2023 al ruim 3,5 ton uit

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van BIJ12, de organisatie die namens de twaalf provincies de schade door wilde wolven afhandelt en donderdag in de Tweede Kamer – samen met andere partijen – uitleg komt geven over de terugkeer van de predator in Nederland.

Op verzoek van de Kamer komen deskundigen – van jagers tot dierenbeschermers – bij elkaar om de stand van zaken rond de wolf te bespreken. Het idee is om tot een toekomstvisie te komen. Een hele opgave, want de meningen lopen uiteen.

Zo pleit de Dierenbescherming ervoor om grof wild als wilde zwijnen en herten ook buiten natuurgebieden toe te laten, waardoor de wolf meer prooi heeft en minder snel een schaap zal pakken. Nee, zegt Nationaal Park De Hoge Veluwe: maak het Nationale park juist wolvenvrij, want de herten en moeflons verdwijnen als sneeuw voor de zon, terwijl die juist nodig zijn om de vegetatie kort te houden.

Na een melding door een boer of andere diereneigenaar laat BIJ12 onderzoek doen door een taxateur. Die gaat met onder meer dna-techniek na of inderdaad een wolf de dader is. In het leeuwendeel van de gevallen is dat inderdaad zo. Slechts 8 procent van de dodelijke aanvallen in 2023 was van een hond, blijkt uit dna-analyse.

Uit de meest recente cijfers blijkt dat de wolf in het laatste ’schadejaar’, dat loopt van 1 november 2022 tot en met 31 oktober 2023, maar liefst 1121 dieren te grazen heeft genomen. In 2021/2022 waren dat er 1043. In de jaren daarvoor waren het er met gemiddeld enkele honderden (vanaf 2018) aanzienlijk minder. In 2017 werden slechts zeven door wolven gedode dieren geregistreerd.

De massale wolvenaanvallen hebben ook een financiële kant. De bedragen die vanuit het Faunafonds aan gedupeerde dierenbezitters zijn uitgekeerd stijgen namelijk mee. Dit fonds, gevuld door het Rijk en de provincies, keerde vorig jaar maar liefst ruim 350.000 euro uit aan gedupeerde diereneigenaren. Deze schadebedragen zijn vanaf 2018 vertienvoudigd. In het huidige schadejaar is tot half maart al 130.000 euro uit het Faunafonds uitgekeerd.

Maar de werkelijke schade voor boeren is aanzienlijk hoger. Een woordvoerder van BIJ12 benadrukt dat het gaat om ’tegemoetkomingen in de schade’. „Het is geen schadeloosstelling. Het is dus zeker geen verdienmodel voor boeren. „Ook ’gevolgschade’ komt voor rekening van de diereneigenaar zelf. „Dan kun je denken aan dieren die door stress ziek worden. Of aan het werk dat boeren hebben aan de afhandeling.”

Daarnaast kunnen boeren bij BIJ12 subsidie aanvragen voor hekwerken om wolven te weren van hun land. Ook die bijdragen zijn niet kostendekkend, weet ook paardenhouder Rob van Ruitenbeek uit het Utrechtse Maarsbergen. Hij is geschrokken van de vestiging van een wolvenroedel op de Utrechtse Heuvelrug, niet ver van zijn fokkerij. Voor de zes tot acht veulens ’van absolute top-afstamming’ die Van Ruitenbeek jaarlijks grootbrengt, ’is het cruciaal dat ze vanaf april tot november buiten kunnen lopen’. „Het ’s nachts op stal zetten is dus zeker geen optie.”

Het bestaande hek ’wolfproof’ maken kost Van Ruitenbeek 6300 euro. Na het invullen van een ingewikkelde subsidieaanvraag (’niet te doen, veel mensen zullen afhaken’) komt hij uit op een door de provincie te betalen bedrag van 3800 euro. „Dat betekent dat wij zelf 2500 euro alsnog zelf moeten betalen. Onverteerbaar”, vindt hij.

In een brief aan de provincie vraagt Van Ruitenbeek om vergoeding van het gehele bedrag en anders om toestemming ’zelf de wolf te verjagen of te elimineren’. Die toestemming zal hij niet krijgen gezien de beschermde status van de wolf. Provincies Gelderland en Drenthe zijn de wolf intussen goed zat. In die provincies vinden de meeste aanvallen plaats en bevinden zich ook de meeste wolvenroedels.

In een petitie aan de Tweede Kamer vraagt een groot aantal bestuurders en boeren uit Gelderland en Drenthe om harde maatregelen. De overheden willen ook dat het kabinet zich in Brussel inzet voor ’het verlagen van de beschermde status van de wolf’. Later dit jaar zal demissionair minister Christianne van der Wal het Nederlandse kabinetsstandpunt daar moeten presenteren.

De lokale overheden hopen dat verjagen of afschot makkelijker wordt. „Als een wolf meermaals vee aanvalt achter een wolfwerend raster, moet er ingegrepen kunnen worden. En net als bij zwijnen en herten moet er een maximumaantal wolven vastgesteld kunnen worden”, staat in de petitie.

Gelderland wil bovendien ruimere compensatie voor dierenhouders. De provincie trekt de komende drie jaar naar verwachting een miljoen euro per jaar uit voor een subsidie voor wolfwerende maatregelen.