Directeur Ger van Langen (65) neemt afscheid van Wagenborg. 'Polarisatie brengt geen oplossing'

‘Slijterij Nobel, proef hier!’ In een volle veerterminal in Holwert kunnen reizigers in alle vroegte al het Amelander borreltje uitproberen. ,,Wil je ook?”, grapt Ger van Langen, waarna hij de vrouw achter de stand hartelijk begroet en vraagt hoe het met haar gaat.

De 65-jarige directeur heeft oog voor alle 141 medewerkers. Nog meer dan zijn jovialiteit verraadt zijn tongval zijn Brabantse afkomst. Maar met Brabant heeft hij, met uitzondering van een jaarlijks weekeinde carnaval als hereboer van de Oeteldonkse club van 1882, weinig meer. De markante voorman van Wagenborg Passagiersdiensten is vergroeid met de eilanden. ,,Dit was een baan voor 24/7, voor mij de mooiste baan van de wereld. Overall is er een enorm gevoel van dankbaarheid.”

De veerdienst naar Ameland en Schiermonnikoog kent Van Langen als geen ander. De eerste vijftien jaar van zijn dienstverband woonde hij aan de Reeweg in Nes, naast het hoofdkantoor van Wagenborg op Ameland. Daarna verhuisde hij voor zijn nieuwe liefde naar Schiermonnikoog, waar hij nog steeds woont. Voor zijn werk neemt hij de eerste boot naar Lauwersoog, rijdt dan naar Holwert en pakt de boot naar Ameland.

De in Boxtel opgegroeide juwelierszoon was zeeman geweest en in Vlissingen hoofd nautische dienst van de Provinciale Stoomboot Diensten in Zeeland, toen hij de directeursbaan op Ameland kon krijgen. ,,Ik was nog nooit op Ameland geweest, in het hele Noorden niet. Ik doe dit een paar jaar, was mijn idee. Maar... ik weet nog dat ik in de begintijd op een dinsdagavond door Nes liep en dacht: dit past bij mij. Hier voel ik mij lekker. Dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.”

Het Waddengebied inspireert, eilanden inspireren, vervolgt Van Langen. ,,Eerst dacht ik ook: de eilanden hebben allemaal beperkingen, geen theater, geen bibliotheek. En nu denk ik: ja, de verrijking ligt op het eiland. Als ik naar het theater wil, naar de Stopera, dan maak ik er een uitje van. Uiteindelijk geeft zo’n eiland je de ruimte om van alles te doen, omdat het zo’n kleine gemeenschap is.”

Van Langen doelt op bestuurlijke activiteiten voor musea, school, KNRM, de Heeren van de Heerskamer (een gezelschap Amelander notabelen), sportevenementen, het Internationaal Kamermuziekfestival en Stichting Behoud Zuidertoren (de cultureel ingezette witte vuurtoren op Schiermonnikoog). ,,De eilanden hebben me veel gebracht, ik probeer ook iets terug te geven. Dat had altijd een relatie met de veerdiensten. Je probeert eilanden in hun kracht te zetten. Bij het eiland Ameland hoort sportief, familie, modaal. Bij Schiermonnikoog moet je cultuur en natuur accentueren.”

Uit eigen ervaring weet Van Langen dan ook hoe belangrijk de veerdienst is voor de eilanders. ,,Voor ons eilanders is die van cruciaal belang. Alles is afgestemd op de boottijden. Je bent er 100 procent afhankelijk van. Het grootste compliment wat Wagenborg krijgt, is dat niemand die over de dijk naar de veerdam rijdt zich afvraagt of die boot vaart. Dat vind ik een fantastisch compliment, want dat is helemaal niet zo vanzelfsprekend.”

Desalniettemin is er zeker het laatste decennium altijd de nodige kritiek geweest op Wagenborg. Vooral op Ameland, waar veel geklaagd is over vertragingen, mede veroorzaakt door de krappe, ondiepe vaargeul. ,,Dat vind ik heel erg jammer. Toen wij vorig jaar maatregelen moesten nemen omdat die vaargeul niet meer veilig was, viel de gemeenschap van Ameland over ons heen. Heel pijnlijk, dat doen we omdat we staan voor veiligheid en continuïteit.”

Verzanding van de Waddenzee zorgt voor steeds meer druk op de continuïteit. ,,Het gaat om een keuze: ecologie versus economie. Wat jammer is, is dat er geen vertegenwoordiging is van de Waddenzee. Het Omgevingsberaad Waddengebied dat er tegenwoordig is? Dat heeft toch weinig mandaat.”

Een commissaris voor het Waddengebied zou helpen, zegt Van Langen. ,,Daar ben ik van overtuigd. Nu heb je vijf ministeries, 26 belangengroepen, drie provincies en tig gemeentes, die allemaal wat doen en vinden. Met de beste bedoelingen, iedereen wil het gebied in stand houden. Maar als je het hele gebied onder hetzelfde regiem schaart, dan zet je de vaarwegen ook onder druk. Als ik commissaris was? Dan zou ik inzetten op natuurherstel van de Waddenzee, dus alle economische activiteiten op de Waddenzee beperken, behálve de verbinding naar de eilanden.”

Continuïteit, veiligheid en kwaliteit zijn volgens Van Langen de drie pijlers waar Wagenborg op steunt. De rederij verzorgt al meer dan honderd jaar het personenvervoer naar Ameland (sinds 1919) en Schiermonnikoog (sinds 1912). Dat dit zo blijft, is geen zekerheid. Voor het eerst verloopt de verlening van de nieuwe concessie voor vijftien jaar (vanaf 2029) via een openbare aanbesteding. Dat betekent dat ook andere aanbieders een gooi kunnen doen naar de klus.

,,Be careful what you wish for”, zo waarschuwt Van Langen de overheid. Wagenborg wil ,,heel graag” ook de volgende honderd jaar het veervervoer naar Ameland en Schiermonnikoog blijven doen, zegt hij. Maar de conceptnota van Uitgangspunten roept ,,nogal wat” vragen op. Hoe gaat de wet Natura2000 vanaf 2028 verder? Blijft de haven in Holwert of gaat die naar Ferwert? Wat zijn de duurzaamheidseisen?, somt hij op. ,,Er zitten heel veel onduidelijkheden in.”

De wens van elektrisch varen komt bijvoorbeeld te vroeg, zegt hij. ,,Als wij contact hebben met de netbeheerders, zeggen ze: komt u maar in 2035 terug, want er is geen capaciteit. Wij willen heel graag, alle rederijen willen graag duurzaam zijn, maar dan moeten de faciliteiten er wel zijn. Ik denk dat we terughoudend moeten zijn met nu doordrammen naar de duurzaamheid.”

In het najaar moet het nieuwe kabinet met helderheid komen. Dan moeten de 115 reacties (,,dat is nogal wat, dat zegt hoe het leeft”) op de conceptnota zijn verwerkt. Alle focus ligt nu op die nieuwe concessie.

Begin deze maand heeft Van Langen een stap opzij gezet voor zijn opvolger Jieskje Hollander uit Heerenveen, die eerder regiodirecteur was van trein- en busvervoerder Arriva. Zodat zij het traject naar de nieuwe concessie (die op 1 april 2026 wordt vergund) alvast kan doen. Van Langen blijft tot de zomer van 2026 aan als adviseur van de Raad van Bestuur. Over wat hij na zijn pensioen naast zijn vrijwilligerswerk gaat doen, hoeft hij dus nog niet na te denken. ,,Etty ondersteunen als ontbijtmedewerker”, zegt hij met een schaterlach over zijn partner die op Schiermonnikoog hotel Om de Noord uitbaat.

Ieder jaar maken 2,2 miljoen mensen de oversteek naar Ameland en Schiermonnikoog en terug. En toch blijven die mensen Van Langen verrassen. ,,Alles passeert, het mooie van mensen is dat ze zo enorm divers zijn. Al die verschillende verhalen en omstandigheden. Mensen gaan naar de eilanden met blije redenen, trieste redenen, melancholische redenen, inspirerende redenen. Maar ze vinden altijd wat op de eilanden. Wat ik zo mooi vind: als je mensen beschouwt die naar de eilanden toegaan en je ziet diezelfde mensen na een periode weer teruggaan, dan zie dat het eiland iets met ze gedaan heeft. Je schakelt echt even terug. Je geeft jezelf gewoon meer ruimte om stil te staan bij het leven. Of ik iedereen een eilandbezoek kan aanraden? Absoluut.”

In het interview houdt Van Langen zijn uitgesproken mening over sommige zaken bewust voor zich. Meermaals licht hij iets toe, maar dat is niet voor in de krant, zegt hij erbij. Hij sluit zijn lippen en draait met zijn vingers voor zijn mond een denkbeeldige sleutel om.

,,Ik hoop dat naar de toekomst toe de mensen naast elkaar blijven staan en gezamenlijk zorgen dat die drie uitgangspunten kwaliteit, continuïteit en veiligheid ingevuld blijven worden. Dat vind ik belangrijk. Dat heb ik vorige week ook tegen het personeel gezegd. Wat we het afgelopen jaar hebben gezien, dat polariseren, daar moeten we voor oppassen. Polarisatie brengt geen oplossing.” Na een korte stilte volgt een bulderende lach. ,,Dat klinkt wel heel stichtelijk. Maar ik meen het echt.”