Directeur Eelco van der Lingen tussen de gerestaureerde objecten in het depot. Foto: Hoge Noorden / Jacob van Essen
Een 22-jarige man uit Almere wordt verdacht van de grote kunstroof in Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden drie jaar geleden. De man is eerder veroordeeld voor een dodelijke roofoverval in Vinkeveen.
Bij de inbraak in het museum in februari 2023 werden elf stukken Chinees keramiek meegenomen. Vier daarvan zijn nooit teruggevonden. De schade liep volgens het museum op tot bijna 450.000 euro.
„Dan hoop ik maar dat die blauwwitte vaas terugkomt”, reageerde conservator Aziatische keramiek Denise Campbell toen ze hoorde dat er een verdachte in beeld is voor de diefstal.
De vaas (1680) met decor van paarden en gelukssymbolen nadat die gebroken was aangetroffen. Foto: Hoge Noorden / Jacob Van Essen
Het gaat om een zeldzaam, zestiende-eeuws stuk Chinees porselein uit de Ming-dynastie. „Een mooie, kloeke vaas met sprekende decoratie van lotusranken.”
In de nacht van 12 op 13 februari vond de grootste kunstroof in de 109-jarige geschiedenis van het museum plaats. De daders namen Chinese vazen, schotels en een kalebasfles mee, grotendeels uit de zeventiende eeuw.
Inbraak via de regenpijp
De inbrekers waren om vijf uur ’s ochtends binnengedrongen. Ze klommen via een regenpijp bij een voormalige invalideningang omhoog en sloegen een ruit in om binnen te komen.
Op de begane grond sloegen ze hun slag. Daar was in die periode de tentoonstelling Feest!, over hoe keramiek wereldwijd een rol speelde bij feestvieren.
De politie doet uitgebreid onderzoek nadat er is ingebroken in Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden. Foto: archief/Anton Kappers
Zeven van de elf objecten werden korte tijd later teruggevonden in de Doelestraat, een zijstraat achter het museum. Ze waren zwaar beschadigd, doordat ze tijdens de vlucht vielen of door de inbrekers werden weggegooid.
Kentekenplaten
Het Openbaar Ministerie denkt dat de roof werd uitgevoerd door in totaal drie personen. Een van hen, een 22-jarige man uit Almere, is al in mei 2024 aangehouden voor de kunstroof. Dat bevestigt een woordvoerder van het OM.
„De verdenking is inbraak, diefstal en het dumpen van kentekenplaten. We denken dat er drie mensen betrokken zijn geweest, maar die zijn niet in beeld gekomen.”
Uit onderzoek van de Leeuwarder Courant blijkt dat de man is aangehouden in de gevangenis. Hij zat al vast, omdat hij verdacht werd van betrokkenheid bij een dodelijke roofoverval. Het OM wil daarover niets zeggen.
De man beroofde in december 2023 samen met twee anderen een 29-jarige man in Vinkeveen. De man werd zwaargewond en buiten bewustzijn aangetroffen in de parkeergarage van zijn appartementencomplex in Vinkeveen.
Het slachtoffer was met een mes gestoken in zijn borst. Hij overleed onderweg naar het ziekenhuis.
Vier van de zeven teruggevonden objecten zijn gerestaureerd en worden bewaard in het depot Kolleksjesintrum Fryslân. Foto: Jacob van Essen
Volgens de rechtbank in Utrecht hadden de mannen het voorzien op een Rolex-horloge van het slachtoffer dat „hij die dag niet droeg en bovendien een replica bleek te zijn”.
De Almeerder bestuurde de vluchtauto en gaf het mes aan de persoon die de dodelijke steek toebracht. Hij kreeg een celstraf van acht jaar.
Breuklijn in de hals
Dat er iemand was aangehouden voor de museumroof in Leeuwarden hoorde directeur Eelco van der Lingen pas vorige week. „Het kwam voor ons als een verrassing. Het is fijn dat er een verdachte is, maar wij weten er ook nog heel weinig van.”
Van de geroofde stukken zijn er vier nooit teruggevonden. Van de gevonden en gebroken stukken in de Doelestraat ging een deel definitief verloren. Ze raakten zo zwaar beschadigd dat restauratie geen optie meer was.
Directeur Eelco van der Lingen tussen de gerestaureerde objecten in het depot. Foto: Jacob van Essen
Vier stukken konden nog wel worden gerestaureerd. Ze staan in het depot in Leeuwarden. „Bij de een zie je het beter dan bij de ander”, vertelt medewerker collectiebeheer Michael Bremmers. „Bij deze zie je bijvoorbeeld nog een breuklijn in de hals.”
Drie stukken waren zo zwaar beschadigd dat restauratie geen zin meer had, zegt directeur Eelco van der Lingen.
450.000 euro schade
De totale waarde van de museumstukken was 65.000 euro, bevestigt de museumdirecteur. „Het zijn niet de belangrijkste en grootste stukken die we hebben. Daarom verbaast het ons ook een beetje waarom ze die stukken hebben gekozen.”
De werkelijke schade was nog veel groter. Inclusief bijvoorbeeld herstelwerkzaamheden was het museum bijna 450.000 euro kwijt.
Na de inbraak is er kritisch gekeken naar de beveiliging. Ruim een week na de inbraak had de regenpijp van het museum scherpe punten, net als de dakrand. Volgens Van der Lingen zijn er maatregelen genomen „Zichtbare en onzichtbare. Meer kan ik daar niet over kwijt.”
Voormalig museumdirecteur Kris Callens zei kort na de inbraak dat de inbrekers gericht hadden gezocht. „Ik denk dat er een afstand is tussen opdrachtgever en uitvoerders”, zei hij. Met andere woorden: de inbrekers werkten volgens hem in opdracht.
De vaas (1680) met decor van paarden en gelukssymbolen na restauratie. Foto: Hoge Noorden / Jacob van Essen
Waarop hij dat baseerde is onduidelijk. Wel was er een kleine twee weken eerder een melding van een poging tot inbraak in het museum. „Die was toen een beetje knullig’’, beschrijft Callens. „Maar nu hebben we het gevoel dat het een verkenning is geweest.”
De huidige directeur Van der Lingen hoopt dat de rechtszaak meer duidelijkheid brengt. „Was dit een inbraak op bestelling of een gelegenheidsinbraak?”
Volg de rechtszaak vrijdag live online via de Leeuwarder Courant.
Eerdere roofpogingen in het museum
In de 109-jarige geschiedenis van het Princessehof was nooit eerder zo’n kunstroof geweest. Wel is het in het verleden al eens gebeurd.
Zo wilde de twintigjarige fabrieksarbeider Keimpe K. het gebouw in 1969 binnenklimmen, maar hij viel en beschadigde zijn achillespees. De politie hoefde enkel het bloedspoor naar het ziekenhuis te volgen.
In 1970 stal een groep van 23 jonge Leeuwarders her en der snoep en geld. De Leeuwarders sloegen ook toe in de garderobe van het keramiekmuseum. Andere jongeren sloegen tijdens een verbouwing in 1976 met een bijl een gat in een afdekkende spaanplaat, maar namen niks mee.
Een groep tegeldieven pakte het in 1980 grondiger aan. Die beroofde vijf musea, waaronder het Coopmanshûs in Franeker en het Princessehof, waar een zeventiende-eeuws tegeltableau werd gestolen. Waarde: 8000 gulden - dat is dik 3500 euro.
