Mag je thuisblijven van je werk bij code rood? Er zijn geen regels voor

Een goed antwoord op de vraag of je bij extreme weersomstandigheden op je werk moet verschijnen, is er niet. Bij wet is niets geregeld, vertellen arbeidsrechtadvocaten Damir Lacevic (PlasBossinade) en Tom Nicolai (Yspeert).

„In principe heb je als werknemer de plicht om op je werk te verschijnen als de werkgever daarom vraagt”, zegt Lacevic. Dat is geregeld in de collectieve arbeidsovereenkomst (cao), waarin afspraken tussen werkgever en werknemer zijn vastgelegd.

„En in de Arbeidsomstandighedenwet, beter bekend als de Arbo-wet, is afgesproken dat een werkgever voor zijn werknemer alles moet doen om een veilige en gezonde werkplek te bieden”, vult Nicolai aan.

Alles tussen die beide afspraken is een grijs gebied, met tal van voorbeelden die op zichzelf staan. „Dat zal per werkgever verschillen”, zegt Lacevic. Want er bestaat geen lijst van vitale beroepsgroepen die moeten werken. Dat verschilt per geval: een computerprogrammeur kan makkelijk vanuit huis werken, een ambulancechauffeur zal toch echt ter plekke moeten zijn. Lacevic: „Dan komt het aan op gezond verstand.”

Nicolai: „Op goed werkgeverschap, maar ook op goed werknemerschap. In dat geval zal redelijkheid en billijkheid een rol spelen. Een kwestie van geven en nemen. Ook de werknemer zal zijn best moeten doen op zijn werk te verschijnen.”

In de praktijk zien beide advocaten dat dergelijke situaties onderling goed worden opgelost. „Een brandweerman zal niet snel níét komen; hij is immers opgeleid om gevaar op te lossen”, zegt Lacevic. „En een arts die operaties moet uitvoeren, zal niet snel zeggen: ik kom niet. Want als hij niet komt, gaan er drie mensen dood.”

Zonder duidelijke regels komen werkgevers en werknemers er vaak goed uit. Alles hangt af van de omstandigheden van de situatie. „Je kunt je voorstellen dat je als werkgever met 3-0 achterstaat als je iemand verplicht te komen als het KNMI code rood geeft”, vermoedt Nicolai.

Beide advocaten zeggen dat beide partijen elkaar moeten zien te vinden. Bovendien kan het gros van de werknemers terugvallen op thuiswerken, zonder dat productie in gevaar komt. „Maar in de bouw kunnen werknemers niet werken bij extreem weer; daarvoor is dan weer vorstverlet opgenomen in de cao”, zegt Nicolai.

Tegelijkertijd neemt de ene werknemer sneller een loopje met de regels dan de andere. „Dat zag je na de coronatijd. Werkgevers vroegen hun mensen om terug te komen, maar enkele werknemers voelden zich niet veilig”, herinnert Nicolai zich. „Als je dan kunt aantonen dat je alles hebt gedaan voor de veiligheid van je mensen, sta je sterk. Aan de andere kant: wat doe je als iemand met een zwakke gezondheid toch niet komt?”

De coronatijd was juridisch een gevalletje ‘Act of God’, zegt Lacevic. „Niemand kan iets doen aan zo’n situatie, een overstroming of corona, maar wie draait op voor de kosten?”

In de wet wordt in dat geval gerept over ‘de risicosfeer’, maar juridisch is daarover niets vastgelegd. „Risicosfeer is een brede norm”, aldus Lacevic. „In eerste instantie wordt vaak gekeken naar de werkgever, maar als zo’n situatie langer duurt? Je kunt niet alles op het bedrijf afschuiven. Je zag in coronatijd dat vervolgens de overheid bijsprong met compensatieregelingen.”