Winter weet dit jaar van geen ophouden: zo legt ijzel het Noorden een dag lam

Door ijzel waren de wegen onbegaanbaar. Zelfs strooiwagens hadden moeite om zich op het glibberende asfalt te begeven. Gelukkig was het ruim van tevoren aangekondigd. Het KNMI kondigde dinsdag om 18 uur voor het Noorden code oranje af en om 4 uur ‘s nachts code rood. En wie dat was ontgaan werd om 6.30 uur gewekt door het ijzingwekkende geluid van een NL-Alert: ‘Extreme weersomstandigheden in Noord-Nederland. Blijf binnen.’

Veel Drenten en Groningers volgden dat advies op. Desondanks waren er nog genoeg onwetenden of waaghalzen die de waarschuwingen in de wind sloegen. Vanaf dinsdagavond laat gebeurden er meerdere slippartijen en ongevallen, onder meer op de A28.

Woensdagochtend registreerde Rijkswaterstaat zelfs ‘extreem veel ongelukken’ op de noordelijke wegen. Er waren nogal wat vrachtwagens bij betrokken. Bergingsbedrijven maakten overuren, maar konden het niet allemaal aan. Bergingsbedrijf Poort uit Hoogkerk rukte in de loop van de dag zelfs niet meer uit. Het bedrijf vond het onverantwoord de medewerkers nog op pad te sturen.

Er vielen ook talrijke slachtoffers. Het is nog onduidelijk hoe ernstig ze eraan toe zijn. Als gevolg van valpartijen kwamen bij de spoedeisende hulp van de ziekenhuizen de hele dag tientallen mensen met botbreuken en hoofdwonden binnen.

Het meest penibel was de situatie woensdag in ziekenhuizen. Vooral het personeel dat de weg op moest of met het openbaar vervoer moest reizen kon niet op het werk verschijnen. Veel afspraken en ingrepen werden ‘s ochtends verzet, maar sommige behandelingen of operaties dulden geen uitstel.

Geplande ambulanceritten werden gecanceld, maar voor spoedgevallen reden ze wel uit. Zoals het er woensdagmiddag naar uitzag, zijn de meeste ziekenhuizen donderdag vroeg weer open. Bij het Martini Ziekenhuis in Groningen kunnen patiënten vanaf 10 uur weer bij de poliklinieken terecht.

Veel vervoersdiensten staakten hun werkzaamheden. De treinen van NS en Arriva, en de bussen van Qbuzz bleven een flink deel van de dag in de remise staan. PostNL, DHL en andere koeriers gingen evenmin op pad om pakjes rond te brengen. Ook de bezorging van deze krant werd uit veiligheidsoverwegingen gestaakt, zodat veel lezers uitweken naar de website of de app van de krant.

Veel scholen en onderwijsinstellingen in Drenthe en Groningen meldden ‘s ochtend al vroeg dat de docenten en leerlingen niet hoefden te komen, omdat de lessen niet doorgingen. Veel kantoren, gemeentehuizen, bibliotheken, sportscholen en theaters lieten eveneens weten dat ze gesloten bleven.

De meeste mensen bleven thuiswerken, als ze al niet vrij waren. Sectoren die afhankelijk zijn van handjes op de vloer werden woensdag wel ernstig belemmerd in hun werkzaamheden.

Het was al de tweede dag deze winter dat nogal wat bedrijven stillagen. Op woensdag 7 januari werden we nog geteisterd door een sneeuwstorm van Siberische proporties. Het was ook al de zevende keer dat er in onze contreien code oranje gold. Oorzaak: het Noorden ligt al wekenlang precies op de grens tussen warme en koude lucht.

Code rood werd in de loop van de ochtend ook telkens verlengd. Eerst gold deze tot 10 uur, daarna tot 12 uur en vervolgens tot 14 uur voor Drenthe en Friesland en tot 15 uur voor Groningen. De temperatuur kwam in de vroege middag net boven de nul graden uit. Na 17 uur begon het weer licht te vriezen, zodat natte weggedeelten opnieuw bevroren en er voor de noordelijke provincies code geel werd afgekondigd.

De ijzel riep herinneringen op aan vervlogen tijden. In de eerste week van januari 2016 werd het Noorden eveneens bedekt door een laagje ijs. Verder staat bij ouderen de ijzelramp op 2 maart 1987 in het geheugen gegrift. Door het gewicht van een centimeters dikke ijslaag viel op veel plaatsen in Drenthe en Groningen de elektriciteit uit en legden bomen massaal het loodje. Wel zorgde moedertje natuur voor prachtige ijssculpturen. Evenals woensdag bleef de ijzel toen beperkt tot de noordelijke provincies. In de rest van Nederland steeg de temperatuur tot ver boven nul.

Woensdag waren er weliswaar weinig ijskunstwerken te zien, de ijzel leverde wel mooie plaatjes op. Op sociale media werden ze gretig gedeeld. Katten en honden die wanhopige pogingen deden op hun pootjes te blijven. Kinderen die zich op een sleetje lieten voortrekken. Sommigen bonden zelfs de schaatsen onder om zich te verplaatsen, te ijshockeyen of een zie-mij-eens-momentje te creëren.