Het is code geel in Drenthe en Groningen. Er worden in de loop van de middag stevige onweersbuien verwacht. Wat kun je het best wel en vooral ook niet doen bij onweer?
Hoe ontstaat bliksem eigenlijk?
Bliksem is een elektrische schok. Door wrijving tussen snel stijgende en snel dalende lucht die met soms wel 100 kilometer per uur langs elkaar vliegen, wordt een wolk geladen door de elektrische deeltjes die in de luchtstromen zitten.
Als zo’n wolk zich ontlaadt gebeurt dat op een andere wolk of op de aarde: met een elektrische schok die wij zien als bliksemflits. De donder die daarop volgt is een ontploffing van de lucht, die door de hitte van de bliksem uitzet.
Eerder gepubliceerd
Dit artikel is in aangepaste vorm eerder gepubliceerd.
Als je door de bliksem wordt geraakt, kan je dat overleven?
In Nederland vallen volgens het KNMI ieder jaar een of twee doden door een blikseminslag, terwijl er jaarlijks vijf tot tien mensen worden geraakt. Je kunt het dus overleven, maar link is het wel: er gaat een paar honderdduizend volt door je lichaam, wat voor diepe brandwonden kan zorgen. De stroom kan er via je zenuwbanen voor zorgen dat je een hartstilstand krijgt en als de stroom bij je longen komt, stopt je ademhaling.
Of je een blikseminslag overleeft hangt onder andere af van je fysieke gesteldheid: jonge, gezonde mensen maken meer kans dan oudere mensen met bijvoorbeeld hart- en vaatproblemen.
Wat als je auto door de bliksem wordt geraakt?
In een auto zit je waarschijnlijk veilig: het metaal om je heen werkt zo ongeveer als een kooi van Faraday die de stroom via het dak en de zijkanten naar de grond leidt. Dat je tegen een vangrail zou moeten rijden om je auto te ontladen is dus een fabel.
Kun je douchen als het onweert?
Badkamers moeten in Nederland aan strenge regels voldoen. Als het goed is zijn je kraan, leidingen en verwarming geaard waardoor je geen gevaar loopt tijdens onweer. In 2016 is een vrouw in Boxtel in haar badkamer overleden bij een blikseminslag, maar dat was omdat de aarding niet goed was uitgevoerd.
Zwemmen is overigens niet aan te raden tijdens onweer. Water is een goede geleider. Buiten zwemmen is dus ook niet verstandig want zelfs als de bliksem 100 meter van je af inslaat kan dit nog fataal zijn.
Hoe zit het met mijn zonnepanelen?
Zonnepanelen vergroten de kans op blikseminslag niet. De zonnepanelen moeten wel geaard worden.
Slaat bliksem altijd in op het hoogste punt?
Nee. De kans is groter, maar het hoeft niet. Bliksem zoekt uitsteeksels en scherpe randen en zoekt pas op 20 meter afstand van een voorwerp of de aarde een goede geleider.
Wat kun je het beste doen tijdens onweer? (En wat vooral niet?)
Tenzij je je huis beveiligd hebt tegen blikseminslag kan het handig zijn de stekkers van je apparaten uit het stopcontact te trekken als het buiten tekeer gaat. Maar overspanningsbeveiliging is voor elk huis verstandig, tipt de brandweer: het kan natuurlijk ook onweren als je niet thuis bent.
Als je buiten bent en geen schuilplaats kunt vinden, blijf dan in ieder geval uit de buurt van bomen. Als een boom geraakt wordt koken de sappen in die boom binnen één seconde en zijn ze ineens stoom. De boom kan daardoor uit elkaar knallen. Takken en hout slingeren soms tot wel 400 meter ver weg.
Zorg dat je voeten elkaar raken, of probeer op je hurken op je tenen te balanceren. Nog beter is het als je iets hebt dat je tussen jezelf en de grond kunt plaatsen (als het maar geen metaal is). Dan heeft de klap minder impact, mocht je geraakt worden.
En op de camping?
Een tent, caravan of camper zijn niet de meest veilige plekken tijdens een onweersbui. Een stenen gebouw met muren en een dak is beter.
