Het vertrouwen in de rechtsstaat is gebaat bij transparantie en duidelijkheid. Daarbij passen geen dealtjes met verdachten.
Het was een on-Nederlands beeld. De zwaarbewapende agenten bij de persconferentie van het Openbaar Ministerie, waar de vondst van de geroofde Roemeense kunstwerpen wereldkundig werd gemaakt. Het leek wel een Hollywood-film.
De terugkeer van de gouden helm van Coțofenești en twee gouden armbanden heeft alles te maken met de afspraken die het OM maakte met de twee van de drie verdachten van de kunstroof. Hen werd strafvermindering in het vooruitzicht gesteld als ze mee zouden werken.
Hoe dat uitpakte, bleek deze week. De twee hoorden 44 maanden cel tegen zich eisen. Hun kompaan, die niet had meegewerkt, 5,5 jaar. Dat scheelt een flinke slok op een borrel.
Er is wat voor te zeggen om een dergelijke deal te sluiten. Die gouden helm wordt als de Nachtwacht van Roemenië gezien. Het was het OM er veel aangelegen dat culturele erfgoed in goede staat terug te vinden.
Een ander voordeel van de afspraken is dat het veel werk scheelt voor het overbelaste rechtssysteem. De twee verdachten hebben bekend en hebben toegezegd niet in hoger beroep te gaan. Als de derde verdachte op dezelfde manier had meegewerkt, had de rechtszaak schriftelijk kunnen worden afgedaan.
Daarmee stuiten we meteen op de bezwaren die kleven aan het wheelen en dealen van het OM. Het belangrijkste is dat er geen informatie wordt gegeven over de afspraken die zijn gemaakt. We weten niet waar de gouden helm was verstopt, hebben geen idee hoe die is teruggekomen en weten niet waar de derde gestolen armband is gebleven.
Dit is zeer pijnlijk. Het vertrouwen in het rechtssysteem staat of valt met openheid en transparantie. Met dit soort dealtjes ontstaat er schimmigheid en de zweem van onderhandelbaarheid binnen het rechtssysteem.
Het is nog maar kortgeleden dat wij afscheid namen van onze te vroeg overleden rechtbankverslaggever Rob Zijlstra. Bij die gelegenheid werd hij geroemd om de wijze waarop hij had bijgedragen aan openheid bij Justitie.
Het leverde hem lof op van officieren van justitie, rechters en advocaten. Iedereen dus die de Nederlandse rechtsstaat een warm hart toedraagt.
De deal met de twee verdachten staat haaks op de nagestreefde openheid. Dit betekent dat het op ons aankomt. Ga er maar vanuit dat wij achterhalen hoe de deal in elkaar steekt en waar het geroofde goed was verstopt. Omdat de rechtsstaat ons aan het hart gaat.
