Er is maar één ding dat de Senegalese presidentsverkiezingen, die volgende maand hier plaatsvinden, van de krantenvoorpagina’s kan verdringen. En dat is de start van de Africa Cup of Nations, het tweejaarlijkse voetbaltoernooi op het Afrikaanse continent.
Dit jaar vindt het evenement plaats in Ivoorkust, in West-Afrika. ‘Het gaat beginnen!’ kopte Le Soleil vorig weekend uitbundig, met daaronder een foto van juichende voetbalfans, uitgedost in de groen-geel-rode driekleur van de Senegalese vlag.
De grote vraag: lukt het Senegal om zijn titel als kampioen succesvol te verdedigen? Twee jaar geleden was het hier groot feest toen het land voor het eerst de Afrika Cup in de wacht wist te slepen. Dat het ook dit jaar de gemoederen verhit, is alleen al te zien aan de vele billboards aan de kant van de weg, waarop het Senegalese elftal met allerlei leuzen succes wordt gewenst. En je ziet het in de supermarkten, waar spelersshirts, vlaggen en vuvuzela’s als warme broodjes over de toonbank gaan.
Bij elk van de drie doelpunten dat Senegal afgelopen maandag tegen buurland Gambia maakte, ging in mijn straat luid gejuich op. Ook dit jaar is mijn standplaats één van de favorieten om de cup in de wacht te slepen. Al is er geduchte concurrentie van Egypte, Marokko, Ivoorkust, en Nigeria – landen die ook al eerder eens Afrikaans kampioen werden.
Voetbalprestaties gekoppeld aan gemoedstoestand van het land
Ik probeer me soms voor te stellen hoe Macky Sall, de president van Senegal, en zijn partijgenoten naar de wedstrijden kijken. Niet zozeer als voetballiefhebbers, maar juist als politici. Met de nodige portie zenuwen, zo stel ik me voor. Want meer dan ooit worden de voetbalprestaties van les lions (de leeuwen) zoals het nationale team hier wordt genoemd, gekoppeld aan de gemoedstoestand in het land.
En die toestand is op dit moment niet geweldig. Senegal kan terugkijken op een onrustig jaar, waarin de onvrede onder de jonge Senegalezen zich liet gelden door demonstraties op straat, maar ook door de massale uittocht van vissersboten die koers zetten richting de Canarische Eilanden, in de hoop op een beter leven in Europa. De voedselprijzen zijn verder gestegen, de jeugdwerkloosheid blijft een hoofdpijndossier.
Hoe de verkiezingen volgende maand zullen verlopen is nog ongewis. Macky Sall maakt na twee termijnen plaats voor een opvolger; maar wie gaat dat zijn? Interessant is om te lezen hoe Senegalese analisten de link leggen met het verloop van de Afrika Cup. Dat Senegal de laatste jaren op het voetbalveld excelleert (niet alleen het nationale elftal, ook de jeugdelftallen zijn in Afrika kampioen), zou voor een groot deel te danken zijn aan de investeringen die de Senegalese overheid in sport heeft gedaan.
De nationale voetbalfederatie is in de loop der jaren nauwer gaan samenwerken met het ministerie van Sport. Daarnaast zijn in het land allerlei nieuwe sportfaciliteiten gebouwd, waaronder ook een aantal grote stadions. Ook telt Senegal een aantal succesvolle voetbalopleidingen, al moeten die het ook hebben van steun uit het buitenland – zo is de club Académie Génération Foot al jarenlang partner van het Franse FC Metz. De academie leidde Senegalese voetballers zoals Sadio Mané en Ismaïla Sarr op; spelers die nu uitblinken binnen de Europese voetbalcompetities.
‘Als ze verliezen, dan wordt dat sowieso onze machthebbers aangerekend’
Niet zo gek dus, dat politici in aanloop naar de onzekere campagnetijd mooie sier willen maken met de Afrika Cup. ‘Als we de trofee winnen, dan is het de trofee van Macky Sall’, zei de voorzitter van de Senegalese voetbalfederatie tegen de Senegalese krant l’OBS.
Maar er is natuurlijk ook een mogelijke keerzijde. Wát als de voetballers er in Ivoorkust niets van bakken? ‘Dan komen er ongetwijfeld repercussies,’ stelt een socioloog in hetzelfde artikel. ‘Als ze verliezen, dan wordt dat sowieso onze machthebbers aangerekend’.
24 landen doen dit jaar mee aan het toernooi, de finale is op 11 februari. Hoe goed of slecht de Senegalese leeuwen de komende weken ook spelen – de voetballerij is een welkome afleiding van de problemen in het land. Alsof het voor de machthebbers zo had moeten zijn: brood en spelen, gratis en voor niets. Ze hoeven alleen maar toe te kijken.
Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant publiceren iedere week een column van Onze Vrouw/ Man, een van de acht mediacorrespondenten uit een ander continent.
Saskia Houttuin (La Tronche, 1988) is geboren in Frankrijk en opgegroeid in Leeuwarden. Na haar studie journalistiek werkte ze bij de Afrika-redactie van de Wereldomroep en de VPRO. Ze werkt nu als freelance correspondent in Senegal voor de NOS, de Volkskrant en het radioprogramma Bureau Buitenland. Ze woont met vriend en twee kinderen in hoofdstad Dakar.
