Ruttes vierde kabinet viel over onenigheid over het asielbeleid. foto: ANP/REMKO DE WAAL
We maken ons op voor de laatste Prinsjesdag van Mark Rutte, de langstzittende premier van Nederland. Hoe kijken we terug op dertien jaar Rutte?
Laten we de crisissen en affaires waarin we zitten eens op een rij zetten: woningcrisis, stikstofcrisis, klimaatcrisis, koopkrachtcrisis, toeslagenaffaire, Oekraïnecrisis, asielcrisis, energiecrisis, landbouwcrisis, vertrouwen-in-de-politiekcrisis, bestaanszekerheidscrisis en niet te vergeten het drama van Groningen.
Dat is een indrukwekkende nalatenschap. Veelal veroorzaakt door problemen te ontkennen of mogelijke oplossingen op de lange baan te schuiven. Dat stelde donderdag ook het Planbureau voor de Leefomgeving. Allerlei doelen op het gebied van duurzaamheid (van oppervlaktewater tot grondstofgebruik, van reductie van broeikasgassen tot herstel van de natuur) zijn ver uit zicht.
Eerder al waarschuwden economen voor de spilzucht van het laatste kabinet Rutte. De rekening wordt doorgeschoven naar volgende generaties, luidde de kritiek. Bezuinigingen en/of verhoging van de belastingen zijn in de ogen van deze wetenschappers onontkoombaar in de volgende kabinetsperiode.
Te midden van bovengenoemde crises leek het Rutte een goed idee zijn kabinet ten val te brengen over de beperking van de gezinshereniging. In een land dat vorig jaar 115.000 buitenlandse studenten begroette, 139.000 arbeidsmigranten en hun families en 108.000 vluchtelingen uit Oekraïne, bleken minder dan 6000 asielzoekerskinderen een kabinetsval waard.
Wie het nieuws deze week volgde, komt het misschien bekend voor. Tijdens de parlementaire enquête over het fraudebeleid kwam Henk Kamp (VVD) aan het woord. Hij was minister van Sociale Zaken in het eerste kabinet Rutte. Zonder enig blijk van reflectie volhardde hij in zijn beleid van toen. Dat het was gebaseerd op onderbuikgevoelens deed daaraan voor hem niets af.
Uit de feiten bleek namelijk dat het met de fraude met uitkeringen in die tijd wel meeviel. Net zoals nu gezinshereniging maar een klein onderdeel is van de totale instroom van migranten.
Dat het op onderbuikgevoelens gebaseerde fraudebeleid duizenden slachtoffers heeft gemaakt (de toeslagenaffaire) doet Kamp helemaal niets. Net zoals hij ook geen enkel spijt betuigde over het opendraaien van de gaskraan tot recordhoogte in 2013. Dat was een jaar na de grote beving bij Huizinge.
Rutte hoopte met de val van zijn kabinet van asielzoekers hèt thema te maken van de verkiezingen. Zijn opvolger als VVD-lijsttrekker, Dilan Yesilgöz, haakte daarop in door samenwerking met de PVV niet uit te sluiten. Een partij waarover diezelfde Rutte een paar jaar geleden nog zei dat voorman Geert Wilders stelselmatig bevolkingsgroepen beledigt en beschimpt, grondwettelijke vrijheden wil inperken en de democratische rechtsstaat ondermijnt. Wilders is niet veranderd. De opvattingen van de VVD wel. Dat is goed om te weten. In november zijn er verkiezingen.
