Bestuurders van Bonaire, St. Eustasius en Saba bezoeken te fiets het duin- en kustgebied van Schiermonnikoog. Foto: Romy Dam
Bijna dertig bestuurders en raadsleden van de overzeese eilanden Bonaire, St. Eustasius en Saba (BES) zijn op werkbezoek in Nederland. Donderdag bezochten ze Schiermonnikoog.
,,Oooooh, wow’, klinkt het in het dorpshuis van Schiermonnikoog als fietsenverhuurster Nienke Broekstra vertelt dat ze verdeeld over drie locaties over 3500 fietsen beschikt en 25 personeelsleden in dienst heeft. De gasten van de BES-eilanden zijn hoorbaar onder de indruk. Eerder op de dag hebben ze meerdere keren door de duinen gefietst.
,,Fietstoeristen hebben wij niet”, lacht Jonathan Johnson, gezaghebber van Saba, zeg maar de burgemeester. ,,Saba is het hoogste punt van Nederland, wij zijn een vulkaan. Als er mensen fietsen, dan oefenen ze voor een triatlon.”
Dat toerisme een belangrijke pilaar is voor de lokale economie, is wel een overeenkomst - al is die op Saba (2000 inwoners) van een andere orde dan op Schiermonnikoog (1000 inwoners). ,,Wij hebben hoogstens 20.000 toeristische overnachtingen in een jaar”, vertelt hij. Dat aantal ligt op Schiermonnikoog 15 keer zo hoog.
Waar Saba mee worstelt zijn jonge rijken die het Caraïbische eiland ontdekken en huizen van de lokale bevolking opkopen. ,,Daar krijgen ze natuurlijk goed voor betaald, maar wat je verkoopt, ben je voor altijd kwijt.” Het schrikbeeld is een eiland als Saint-Barthélemy, een overzeese gemeenschap van Frankrijk, waar bijna allemaal schatrijke Fransen en Amerikanen wonen. ,,De lokale mensen houden geen huis voor zichzelf over.”
Vertegenwoordigers van de BES-eilanden, vier ministeries en de provincies Fryslân en Noord-Holland krijgen op het Noordzeestrand van Schiermonnikoog uitleg over duurzaamheid, klimaat en duinversterking. Foto: Romy Dam
De Waddeneilanden hebben op een iets andere manier eveneens te maken met onbetaalbare huizen voor de eigen jongeren en mensen die in de lager betaalde dienstverlening werken. Eenvoudige huizen gingen vorig jaar voor gemiddeld 475.000 euro van de hand, zegt wethouder Johan Hagen.
Een goed antwoord hebben de Waddeneilanden ook nog niet. De koopsomgrens die Waddengemeenten mogen hanteren, kan een averechts effect hebben, legt de Terschellingse wethouder Gea van Essen uit. Zo moet je op Terschelling voor een huis onder de 650.000 euro op dat eiland wonen. ,,Wat krijg je dan? Er stond een huis te koop voor 465.000 euro, en iemand van de wal kocht het voor 650.000 euro.”
Het valt eilandgedeputeerde (bij ons heet zo iemand wethouder) Jolinda Craane op dat de eilanden tegen ,,dezelfde kopzorgen” aanlopen, ondanks de enorme afstand die er tussen de Waddeneilanden en de BES-eilanden zit. Vergrijzing, het tweede-huizenbezit, allemaal raakvlakken.
,,Bij ons op Bonaire is dat heel actueel, de laatste jaren zijn we explosief gegroeid. Ons inwonertal is verdubbeld, naar bijna 24.000. Hoe behoud je dan je eigen identiteit en cultuur? Ik ben heel benieuwd hoe ze dat hier doen.”
‘Ze praten niet alleen over samenwerking, ze doen het ook’
Eén manier waarmee Schiermonnikoog de jeugd op het eiland probeert te houden, is de bouw van een nieuw Leer- en Ontwikkelcentrum waar de kinderopvang, de basisschool, de school voor voortgezet onderwijs en de Schier Akademy zich in vestigen. Zo hoeven de kinderen van 0 tot en met 16 jaar niet van het eiland af. De gemeenteraad heeft er zeer recent een krediet beschikbaar voor gesteld.
Als basisschooldirecteur Jaap Schadenberg in het dorpshuis vertelt dat er straks opgeteld zo’n honderd kinderen les krijgen, reageert Craane vol verbazing. ,,Wat voor gebouw komt er dan voor zo’n gering aantal? Ik heb gehoord dat jullie er 9 miljoen euro in investeren.” Het gebouw dat om het gymlokaal gebouwd wordt, krijgt dan ook een sciencelokaal, een doe-lokaal en een muzieklokaal, antwoordt Schadenberg.
Alida Francis, regeringscommissaris van St. Eustasius (3400 inwoners), staat versteld van de samenwerking op Schiermonnikoog. ,,Ik heb nog nooit in zo weinig tijd zóveel gehoord over samenwerking”, vertelt ze, voordat de delegatie deze dag afsluit en naar het markante hotel Van der Werff verkast voor diner en overnachting. Eerder op de middag hebben ze onder meer de brandweerkazerne en ambulancepost bezocht.
,,Ze praten er niet alleen over”, vervolgt Francis. ,,Ze doen het hier ook. Met elkaar werken ze samen voor Schiermonnikoog. De mensen zijn overal actief, doen náást hun baan vrijwillig mee aan de leefbaarheid op hun eiland. Als wij hier iets kunnen leren, dan is het dat. Niet alleen over samenwerking praten, maar ook doen.”
Bijzondere gemeenten
Bonaire, St. Eustasius en Saba zijn ‘bijzondere gemeenten’ binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Dat er een verschil is met de gemeenten aan de oostelijke kant van de Atlantische Oceaan blijkt alleen op Schiermonnikoog, als de bestuurders en politici vertellen dat Nederlanders voor een bezoek aan de BES-eilanden hun paspoort mee moeten nemen en dat er invoerrechten worden geheven op importproducten van de Nederlandse vaste wal. De delegatie van de BES-eilanden bezocht woensdag het VNG-congres in Groningen en is vrijdag te gast in het Provinsjehûs in Leeuwarden. Zaterdag krijgen de overzeese bezoekers onder meer een rondleiding door het Binnenhof in Den Haag.
