Een koolzaadveld met op achtergrond Thesinge Foto: Corné Sparidaens
Bommen Berend is de enige. Groningen heeft verder geen eigen feestdagen. Jammer, want er zijn redenen genoeg om elke maand in Stad en Ommeland uit je dak te gaan. Een voorstel voor elf nieuwe feestdagen erbij.
Feest verbindt. Het voedt het gevoel van Groningen, dat we hier uit klei, veen en zand geboren worden, leven en na een laatste stukje droge worst en de laatste adem weer de grond in gaan en mest worden voor aalbeerns en waikschilde bonen. Zoals de Noordtribune het scandeert tijdens wedstrijden van de FC: ,,Wij zijn Groningen! Wij zijn Groningen!’’ We vieren dat naast Bommen Berend echter niet op officiële momenten. Terwijl dat wel zou kunnen, bijvoorbeeld op:
1 januari: Dag van Fladderak
We beginnen het nieuwe jaar weer met de Dag van Fladderak. Een Gronings hartversterkertje, ‘onze eigen limoncello’, dat vroeger met oud en nieuw werd gedronken. De drank zou zijn ontstaan nadat de stoker per ongeluk bitter in likeur liet vallen en rond 1900 werd jaarlijks zo’n 10.000 liter geproduceerd. De smaak? Je moet er van houden.
Fladderak is net zo te drinken als limoncello. Foto: DVHN.
9 februari: Aletta Jacobs-dag
Het zou eens tijd worden. Een provinciaal feest op de geboortedag van Aletta Jacobs uit Sappemeer. Zij was in 1870 de eerste Nederlandse vrouw die een universitaire studie afrondde, arts werd en in 1879 promoveerde. Aletta Jacobs (1854–1929) maakte zich haar hele leven sterk voor de rechten van vrouwen. Een dag voor de vrouwen van Groningen dus, met de man in een dienende rol.
Het wordt hoog tijd voor een dag voor Aletta Jacobs. Foto: Archief DVHN.
Maart, koolzaad-maand
De tijd voor het inzaaien van koolzaad. Het gewas dat de zon op aarde brengt in deze provincie. De gouden rand om het juweel van de stad, zoals bezongen in het officieuze Groningse volkslied.
Koolzaad, oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zee-gebied, wordt gebruikt voor de productie van olie, stro, margarine, zeep, krachtvoer voor vee, soja en honing. En honing is, Jan Mulder schreef het al, de smaak van de lente.
Bijenkasten in een koolzaadveld langs de Winschoterweg tussen Blijham en Winschoten. Foto: Huisman Media.
12 april: Geluksdag met Okke Kluun
Okke Geerts Kluin (25) uit Kantens was op 12 april 1838 de laatste Groninger die in het openbaar, op de Grote Markt, werd opgehangen. Hij had zijn hospita vermoord. Kluin leeft voort in het spreekwoord: ‘Hest meer geluk had as Okke Kluun, want dij mos hangen’. Oftewel: ‘Je hebt meer geluk gehad dan Okke Kluin, want die moest hangen.’ Een dag om het geluk te vieren dus.
De Grote Markt was de plek van de laatste executie. Foto: Corné Sparidaens
16 mei: Feest van Walfridus en het Wonder van Bedum
Walfridus van Bedum (ca 950-1000), heilige en martelaar, bracht het christendom naar Bedum, legde de basis voor een rechtssysteem en de verzwaring van de Wolddijk rond het dorp. De kapel voor hem, waar later de Walfriduskerk kwam te staan, werd een bedevaartsoord waar wonderen gebeurden.
Zijn geboortedatum is niet bekend, maar op 16 mei 1214 zag een grote menigte bij de Walfriduskerk een verschijning aan de hemel: Jezus aan het kruis. Dat heet sindsdien Het Wonder van Bedum en nog steeds komen mensen naar deze heilige plek, ‘waar hemel en aarde elkaar raken’.
Het bronzen beeld van Walfridus aan de Walfriduslaan in Bedum. Foto: Jan Zeeman.
12 juni: Langzaam aan doen met Ol’ Graitje
De tramlijn Delfzijl – Ter Apel van de Stoomtramweg-Maatschappelijk Oostelijk Groningen werd op 1 november 1914 in gebruik genomen. De niet winstgevende dienst eindigde 12 juni 1948, maar veel Oost-Groningers hebben warme herinneringen aan Ol’ Graitje.
Op de tram stond de afkorting OG, van oostelijk Groningen, maar omdat de tram langzaam reed op de niet al te beste trambaan, stond dat al gauw voor Ol’ Graitje. Een dag om langzaam aan te doen.
Ol’ Graitje omstreeks 1920 voor het oude postkantoor in Sellingen. Foto: Archief DVHN.
22 juli: Ede Staal-dag
De dag waarop Groningers massaal in de tuin gaan, ter nagedachtenis van Ede Ulfert Staal (2 augustus 1941 - 22 juli 1986) de bescheiden bard die Groningers nog steeds een lach en een traan biedt met zijn liedjes, veelal in het dialect.
Een van zijn bekendste is Mien Toentje, ooit tune van een tuinrubriek op Radio Noord en de titel van de enige elpee die in 1984 bij zijn leven verscheen.
Ede Staal in 1984 in Nieuw Beerta. Foto: DVHN/Sjors Visscher.
.
28 augustus: Bommen Berend, Groningens Ontzet
Tot dusver de enige echte feestdag in Groningen. Gevierd wordt hoe Stad in 1672 onder leiding van Carl Rabenhaupt standhoudt tijdens het beleg van de bisschop van Münster, Bernard von Galen, Bommen Berend. Houden we erin.
Traditionele paardenkeuring op de Vismarkt op Bommen Berend in 2019. Foto: Corné Sparidaens.
September: Start campagnes
Waarom doen we dit niet al? Groningen is en blijft het land van aardappelen en bieten. Dus ligt het voor de hand om het begin van de campagnes te vieren, als de weeïg zoete misselijkmakende geur boven de stad begint te hangen.
Van september (of augustus) rijden vrachtwagens maandenlang, 24/7, op en neer om de gewassen van de akkers naar de Suikerunie in Hoogkerk en de Avebe-productielocaties in Gasselternijveen en Ter Apelkanaal te brengen.
Het laden van bieten in Roodeschool in 2010. Foto: Jan Bouwman.
1 oktober: Gasdag
De winning was geen feest, vanwege alle schade- en versterkingsellende, het einde van de exploitatie van het Groningenveld op 1 oktober 2023 echter wel.
De in 1959 ontdekte Slochter gasbel, zoals het ook heet, was met een geschatte inhoud van 2.740 miljard kubieke meter het grootste aardgasveld van Europa en een van de grootste ter wereld. Het bracht ook welvaart, maar als dat deel van Groningen in Amerika had gelegen was iedere inwoner schathemeltjerijk geweest.
Gaslocatie Eemskanaal van de NAM. Na 60 jaar stopt de gaswinning in het Groningenveld. Foto: Anjo de Haan.
13 november: Dag van het Grunnens laid
Behalve dat de versie van Pé & Rinus klinkt bij elk doelpunt van FC Groningen en we het zo nu en dan met een zatte kop zingen, gebeurt er vrij weinig met het Grunnens Laid, het officieuze volkslied.
Het is dus een goed idee om de geboortedag van de schrijver Geert Teis, pseudoniem van Gerhard Willem Spitzen (1864-1945) uit Stadskanaal, te vieren. Met een dag van de Groninger taal en voordrachten van zijn gedichten, zoals de Knoalster Lorelei of opvoeringen van zijn toneelstuk Dizzepie-Dizzepu.
Geert Teis, pseudoniem van G.W. Spitzen (1864-1945) uit Stadskanaal schreef het officieuze Gronings volkslied. Foto: Archief DVHN.
31 december: Carbidbussen ‘knappen’
We zijn die dag toch al dronken van de fladderak en maken hiermee het jaar mooi af. Knallen met carbidbussen is een oud Gronings gebruik, al wordt het ook in andere perifere streken in Nederland gedaan. De traditie gaat mogelijk terug tot de Germaanse joelfeesten. Het oorspronkelijke doel was om op bijzondere dagen kabaal te maken en net als vuurwerk om de boze oude geesten van het oude jaar te verdrijven.
Carbidbussen schieten in Bargeroosterveld in 2001. Foto: Jan Anninga.
Nog meer feestjes
De Groningse geschiedenis en cultuur bulkt van de aanleidingen voor nog meer feestdagen. Een willekeurige greep.
Het feest van De Ploeg, de Groninger kunstkring die op 1 mei 1918 werd opgericht en die tussen 1918 en 1928 haar hoogtepunt kende.
Dag rond Jan Jacob Antonie Goeverneur, Gronings letterkundige die het land verblijdde met versjes als In een groen, groen knollenland, Roodborstje tikt tegen ’t raam en Toen onze Mop een Mopje was.
Herdenking van het beleg van Delfzijl, of de Blokkade van Delfzijl. Van 13 november 1813 tot het ontzet op 23 mei 1814.
Dag voor de heilige Martinus, beschermheilige van de stad Groningen, naar wie een toren, een kerk, bier en nog veel meer is vernoemd.
Eendaags voetbaltoernooi voor de jeugd. Ter ere van FC Groningen, dat op 3 mei 2015 de KNVB Beker won en Be Quick, op 6 juni 1920 landskampioen.
Een dag voor de verdronken dorpen in de Dollard. Meer dan dertig moeten er op de bodem liggen, waaronder Torum, het Atlantis van het Noorden.
Slag bij Heiligerlee. Begin van de Tachtigjarige Oorlog op 23 mei 1568.
Brintadag. Een ontbijtproduct van gebroken tarwe dat tientallen jaren in Foxhol werd geproduceerd.
