Groningen in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa? Oud-wethouder Amsterdam Carolien Gehrels ziet kansen. ‘Enthousiasme is vooral in het Ommeland groot’

Gehrels die in opdracht van de gemeente en de provincie de mogelijkheden voor een succesvolle kandidatuur onderzocht, stond vooral stil bij de kansen die er zijn om te laten zien wat Stad en Ommeland allemaal in huis hebben. „Culturele Hoofdstad is een jaar lang een prachtig podium. Het is geen vuurpijl maar een beweging met een meerjarig effect. Dit gaat niet over een evenement of een feestje.”

Volgens Gehrels is cultuur de gangmaker, maar gaat de Culturele Hoofdstad vooral over de ambities en de grote veranderingen in een gebied. „Het gaat over de veerkracht van Groningen en hoe mooi het is om hier te komen en te zijn. Wat dat betreft hebben jullie een groot en belangrijk verhaal te vertellen.” Gehrels doelt op de gevolgen van de gaswinning en hoe Groningen nieuwe doelen stelt om sociaal en economisch aan de weg te timmeren.

Ruim twee maanden stak de oud-wethouder van Amsterdam de thermometer in de hele provincie. Ze sprak met 140 politieke bestuurders, ondernemers en afgevaardigden van maatschappelijke instellingen en culturele organisaties. Wat opviel was de drang om te laten zien waar Groningen voor staat en te bieden heeft. „Vooral in het Ommeland is het enthousiasme groot. Iemand zei: de opbrengst is nu al dat we met elkaar praten over de toekomst en de kracht van Groningen.”

Raadslid Justine Jones (Pro) vroeg zich af of daarbij voorgesorteerd moet worden op een bijdrage uit Nij Begun. „Dat geld is toch bedoeld om een ereschuld aan Groningen in te lossen?” Gehrels ziet die ereschuld als een breed begrip. „Vooral in het Ommeland willen ze de bladzijde van de gaswinning omslaan. Dat geldt vooral voor de jongeren. Voor versterking en herstel is geld uitgetrokken. Dorpen stellen dat er iets nieuws moet ontstaan om ook het vertrouwen te laten groeien.”

Gehrels citeerde een bestuurder van FC Groningen die stelde: ‘We zijn op zoek naar iets overkoepelends dat ons bij elkaar brengt.” Ze benadrukt dat een bijdrage van overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen niet moet worden gezien als een subsidie maar een investering. Gehrels schat het benodigde bedrag voor een jaar Culturele Hoofdstad neerkomt op 50 tot 100 miljoen euro. „Uit de cijfers blijkt dat het uiteindelijk meer oplevert.”

Gedoeld wordt op de vrijetijdseconomie en andere investeringen die een kandidatuur en een titel uitlokken. Uit cijfers van andere hoofdsteden blijkt dat het bezoek van mensen uit andere delen van het land stijgt met 5 tot 11 procent. Het bezoek uit het buitenland neemt toe met 12 tot 19 procent. Aantal overnachtingen stijgt met 9 tot 16 procent. Volgens Gehrels versterkt Culturele Hoofdstad het beeld van een regio die in zichzelf gelooft en waar het goed wonen en werken is.

„Maar ik wil het wel over de kosten hebben”, merkte Jones op, „Want wat als het budget wordt overschreden? Het is best een lange periode naar 2033. Kennisinstellingen dealen met bezuinigingen. Het is ook niet onmogelijk dat er een economische crisis is. En wat als partners niet door onwil maar vanwege omstandigheden niet kunnen bijdragen. Hoe voorkomen we dat rekening bij de overheden komt te liggen?”

Gehrels: „Door goede afspraken te maken, zodat niemand kan zeggen: toch maar niet. Je kunt van alles taakstellend organiseren. In Amsterdam werd voor evenementen vaak een stichting in het leven geroepen met een onafhankelijk bestuur. Als iemand meer geld nodig had, zeiden we: ‘jammer dat moet je ergens anders vandaan halen’.”

Wieke van Heteren (Student en Stad) wil weten hoe je jongeren bij de Culturele Hoofdstad betrekt. Gehrels: „Er moet voor iedereen wat inzitten. Daarom heet dit rapport ook Samen door de tijd. Het is een Europese titel waar mensen hun eigen verhaal aan vast kunnen knopen. Vraag ze naar hun ideeën.” In Leeuwarden kwamen jongeren met het verhaal over ‘mienskip’. „Dat was in een vroeg stadium. Het werd iets waar de Friese samenleving zich in herkende. In Leeuwarden hebben jongeren het vuur aangestoken. Dat zou hier ook kunnen.”