De barak die in bezit is van de gemeente Groningen was hoogstwaarschijnlijk de keuken- en eetzaal van een barakkencomplex in Delfzijl. Foto: Gemeente Groningen
De gemeente Groningen heeft een van de laatste Duitse oorlogsbarakken in bezit. Maar hoe lang nog? Als het militaire gebouw geen nieuwe eigenaar vindt, dreigt de sloop. ,,Dan gaat een uniek stukje oorlog verloren.”
Het gaat om een RAD-barak, een barak van de Reichsarbeitsdienst (RAD). De barakken zijn in het interbellum in Duitsland gebruikt, maar in de Tweede Wereldoorlog haalde het Duitse leger er veel naar Nederland om hier onderdak te bieden aan Duitse soldaten.
En dat is niet gek, zegt Taco Tel, bouwhistoricus van de gemeente Groningen. ,,Deze RAD-barakken zijn zo ontworpen dat je ze heel makkelijk in en uit elkaar kan halen. De meeste onderdelen zitten los, het is een soort IKEA-bouwpakket.”
Daarnaast zijn de barakken ook nog eens goed geïsoleerd, al helemaal voor de tijd waarin ze ontworpen zijn. ,,Er zijn nergens kieren en het dak en de wandpanelen bestaan uit twee lagen met een laag karton ertussen. Dat werkt heel goed.”
De barak die in bezit is van de gemeente Groningen was hoogstwaarschijnlijk de keuken- en eetzaal van een barakkencomplex in Delfzijl. ,,Zover we weten is het de laatste kantine-RAD-barak die er is.”
Taco Tel van de gemeente Groningen bij het bouwpakket van de zeldzame Duitse RAD-barak. Foto: Jan Willem van Vliet
Barak deed dienst als verenigingsgebouw kerk
Na 1945 verkocht de overheid veel van wat er over was van de oorlog. Veel RAD-barakken eindigden als schuur of kippenhok en zijn na een paar decennia verrot vanwege gebrekkig onderhoud.
Deze barak werd door de Hervormde Gemeente in Hoogkerk gekocht om dienst te doen als verenigingsgebouw. Hij heeft tot 2021 naast de kerk gestaan. Toen had de kerk hem niet meer nodig en is het gebouw verkocht aan de gemeente Groningen.
,,Het zou eigenlijk in 2019 al gesloopt worden”, vertelt Tel. ,,Ik moest namens de gemeente kijken of het nog waarde had. Het was een hele zoektocht, maar via contacten in Duitsland kwam ik erachter dat het een RAD-barak is. Een Duitse specialist vertelde me hoe bijzonder het gebouw eigenlijk is.”
Nu ligt de barak gedemonteerd opgeslagen in een loods op industrieterrein De Hoogte in Groningen. De gemeente zoekt een nieuwe eigenaar voor de barak, maar tot nu toe zonder succes.
‘Er is al zoveel verdwenen uit de oorlog’
Als er niet op korte termijn een partij wordt gevonden die het bouwwerk wil herplaatsen, dreigt de sloop. Ontzettend jammer, vindt Tel. ,,Er is al zoveel verdwenen uit de oorlog. Als dit naar de sloop gaat, raak je weer een uniek stukje kwijt.”
Daar is het te waardevol voor, vindt hij. ,,We moeten het verhaal van de oorlog blijven vertellen. Dat verhaal gaat leven als je zo’n ruimte kan zien, voelen en erin kan staan.
De gemeente hoopt dat er een partij is die de barak wil gebruiken om over de Tweede Wereldoorlog te vertellen. ,,Een museum bijvoorbeeld, of een voormalig werkkamp. Al is het een partij die het gebouw op Open Monumentendag wil openen, zolang het maar niet als kippenhok of opslagloods eindigt, of bij het grofvuil.”
De barak is 8 meter breed en bijna 18 meter lang, en is nog in goede staat. Foto: Jan Willem van Vliet
Symbolische euro
Voor de prijs hoef je het niet te laten. De gemeente doet het voor een symbolische euro van de hand. De barak, die 8 meter breed en bijna 18 meter lang is, is nog in goede staat, vertelt Tel. ,,Hij is al die jaren bij de kerk goed onderhouden. Zelfs van de buitenwanden zijn de schroeven niet verroest. Er moeten wel wat planken vervangen worden, maar met relatief weinig onderhoud bouw je hem zo weer op.”
Hoewel, je moet wel even weten hoe hij in elkaar moet, maar daar kan Tel bij helpen. ,,Ik weet hoe het moet, en we werken ook aan een 3D-constructie. Als je ziet hoe het werkt, snap je ook alle losse onderdelen.”
Er is geen harde deadline voor de koop. ,,Mocht er echt geen Nederlandse partij geïnteresseerd zijn, zoeken we misschien wel verder in Duitsland. Maar het houdt natuurlijk een keer op.”
