Meer aandacht voor vrouwengezondheid, maar is het genoeg? ‘De kans op goede zorg is kleiner als je een vrouw bent’

Zoek op internet naar een afbeelding van een hartaanval en een groot deel van de resultaten bevat een man van zekere leeftijd met een pijnlijke blik die met de handen op zijn borst drukt. Dat kan de indruk wekken dat een hartaanval exclusief voor mannen is, maar dat is natuurlijk niet zo. Hartfalen is ook bij vrouwen een van de belangrijkste doodsoorzaken.

Toch zijn de symptomen verschillend. En dat wordt gelukkig steeds bekender, zegt gezondheidswetenschapper Aranka Ballering (30). Ze is verbonden aan het UMCG en de Universiteit van Gent en doet onderzoek naar geslacht- en genderverschillen in de zorg. „Vrouwen ervaren bij hartfalen vaker symptomen als duizeligheid en vermoeidheid dan mannen. De biologische oorzaak van hartklachten kan ook anders zijn.”

Aan aandacht voor vrouwen en gezondheidszorg op dit moment geen gebrek. De nieuwe editie van het tijdschrift LINDA staat volledig in het teken van vrouwengezondheid, presentatrice Floortje Dessing trad naar buiten over haar endometriose, zaterdag is de dag van de vrouwengezondheid en dinsdag praten verschillende deskundigen, waaronder Ballering, in een uitverkochte zaal van het Forum over de verschillen tussen ziekte bij vrouwen en mannen.

Geen gebrek aan aandacht? „Het is niet genoeg”, zegt Aida Bilajbegovic (32) van belangenorganisatie WOMEN Inc. „We zijn heel blij met alle aandacht, maar onze slogan is fix the system, not the women. En voor een systeemverandering is meer nodig dan aandacht en bewustwording. De overheid moet daarvoor haar verantwoordelijkheid pakken.”

De groeiende aandacht voor genderverschillen bij ziekte is bovendien pas iets van de laatste jaren. „In de laatste 150 jaar was de man de norm in de geneeskunde”, zegt Ballering. „Het waren ook vooral mannen die meededen aan onderzoek. Alle kennis is gebouwd op het mannenlichaam, maar het is gek om te veronderstellen dat een vrouw een kleine man is met een baarmoeder. Er zijn fundamentele verschillen.”

Zelf doet Ballering onderzoek naar veelvoorkomende lichamelijke klachten als hoofdpijn, buikpijn en duizeligheid. Klachten die vaak spontaan komen en ook weer verdwijnen, maar soms ook aanhouden. „Als iemand daarmee naar de huisarts gaat, wat doet die huisarts dan? Een vrouw krijgt minder vaak lichamelijk onderzoek, een echo of een verwijzing naar een specialist dan een man. Vrouwen krijgen daarentegen wel vaker laboratoriumonderzoek.”

Betekent dat automatisch dat vrouwen worden achtergesteld? Nee, zegt Ballering. „Als vrouwen wel onderzoek krijgen bij deze klachten, komt er ook minder vaak een ziekte uit. Een verschil is dus niet per se een ongelijkheid, soms is het ook terecht. Het is daarom belangrijk om met een open blik onderzoek te blijven doen.”

„Door kennishiaten over het vrouwenlichaam is de kans op goede gezondheidszorg simpelweg kleiner als je een vrouw bent”, concludeert Bilajbegovic. „Maar we moeten ook niet doen alsof er helemaal geen kennis is over vrouwengezondheid. De kennis die er wel is, moet alleen beter terechtkomen in opleidingen en bij huisartsen en andere zorgprofessionals. Dat is laaghangend fruit en hoeft geen tien jaar te duren.”

Om een systeemverandering teweeg te brengen, roept WOMEN Inc. op tot een nationale strategie vrouwengezondheid. „Die komt er”, zegt Bilajbegovic. „Voor de zomer moet minister Fleur Agema met een plan komen. De vraag is alleen nog hoe dat eruitziet. Dat moeten we afwachten.” Het is belangrijk dat ze ook voldoende geld vrijmaakt, stelt WOMEN Inc.

Ballering is blij met de toenemende aandacht voor de gezondheidskloof. Niet alleen in de medische wereld maar ook in de media. „Die aandacht draagt bij aan bewustwording dat vrouwen geen kopietjes zijn van een man”, zegt ze. Maar daarmee is het ongelijkheidsprobleem nog niet opgelost. Al wordt er wel aan gewerkt. „Financiers van onderzoek en vaktijdschriften vereisen ook steeds vaker aandacht voor verschillen tussen mannen en vrouwen in gezondheid en ziekte.”

„Er valt nog een wereld te winnen. Ik denk dat we aan het begin van een grote golf staan en dat er in de aankomende jaren nog veel meer bekend gaat worden over de gender- en geslachtsverschillen en de invloed hiervan op gezondheid en ziekte.”