Een gaswinningslocatie bij Meedhuizen. Ter illustratie Foto: ANP/Jilmer Postma
Commissielid Margriet Drijver had een nachtje wakker gelegen, bekende ze donderdag in de Tweede Kamer. „Wij doen zó ons best, en dan vertelt u dat er geen vertrouwen in ons is.’’
De bijeenkomst donderdag was in een achterafzaaltje van de Tweede Kamer en er waren maar drie parlementariërs op komen dagen, eentje van D66, een van VVD en een van GroenLinks-PvdA. De Commissie Mijnbouwschade hield een kennismakingsgesprek met de Tweede Kamer dat weinig aandacht trok.
Maar een dag later was er de forse beving in Eleveld bij Assen, die de bijeenkomst alsnog in ander daglicht zette. Er zijn namelijk tientallen schademeldingen van bewoners met scheuren. Maar de Commissie Mijnbouwschade die daar in dat gebied over gaat, kent veel lagere schadevergoedingen toe dan even verderop het IMG, Instituut Mijnbouwschade Groningen.
We werken nu eenmaal met een heel andere regeling, vertelde commissievoorzitter Remmert Sluijter in Den Haag. Waar in het Groningen-veld uitgegaan wordt van het voordeel van de twijfel, moet in de andere gebieden alle schade worden bewezen. Daardoor kende de Commissie Mijnbouwschade de afgelopen jaren slechts 80.000 euro toe, na vele tonnen kostend onderzoek. Het IMG, even verderop, keerde al miljarden euro’s uit.
Rob Jetten en Agnes Mulder aan wieg van commissie
De Commissie Mijnbouwschade is in 2020 opgericht na een motie van de Tweede Kamer. Daar stonden nog namen onder van een D66-Kamerlid als Rob Jetten. De indiener was Agnes Mulder, toen nog CDA-Kamerlid, nu commissaris van de Koning in Drenthe.
De Tweede Kamer wilde een regeling voor schades buiten het grote Groningen-veld. Want daar was in die jaren al wel een regeling voor getroffen, die van het IMG. Groningers in het bevingsgebied kunnen schade melden en krijgen dan soms zonder onderzoek geld, ze krijgen het voordeel van de twijfel. Van scheuren hoeft niet per se te worden vastgesteld dat ze 100 procent zijn veroorzaakt door gaswinning. Het vermoeden is voldoende.
Begrip voor scheve gezichten
Dat leidt tot scheve gezichten in de grensgebieden, net buiten het Groningen-veld. „En dat begrijp ik ook best’’, erkende Sluijter. „De deskundigen die wij inschakelen stellen bijvoorbeeld vast dat een woning al een scheur had, maar dat mogelijk 10 procent te wijten is aan gaswinning. Wij hebben al besloten er dan 50 procent vergoeding van te maken. Dan krijgt een bewoner dus 500 euro voor een scheur die duizend euro kost. Maar die mensen zien dat buren even verderop in het IMG-gebied veel hogere vergoedingen krijgen, voor dezelfde scheuren.’’
Het komt doordat de Commissie Mijnbouwschade werkt op basis van afspraken die met de oliemaatschappijen gemaakt zijn. De commissie houdt zich daarbij aan de wettelijke afspraken, niet meer. In Groningen daarentegen is een veel ruimhartiger regeling ontworpen. Om burgers tegemoet te komen, maar ook om de uitvoeringskosten lager te maken. Anders krijg je telkens dat er voor duizenden euro’s onderzoek wordt gedaan om uiteindelijk hoogstens een paar tientjes schade uit te keren.
Zo is er ook een beperking van twaalf maanden om schade te melden; is de beving langer geleden, dan doet de Commissie Mijnbouwschade er niets mee. „Ik begrijp ook best dat bewoners dat vervelend vinden’’, zegt Sluijter. „Want als er een beving is en een scheur die er al zit is erger geworden, dan denk je misschien dat die scheur eerst van een beving van een paar jaar ervoor is gekomen.’’
In Drenthe en Friesland, waar winning is uit kleine velden, vinden gemeente- en provinciebesturen dat de regeling veel ruimer moet. Met terugwerkende kracht ook, om van die twaalf maanden-termijn af te zijn. Daarover heeft ook een meerderheid van de Kamer al een motie aangenomen. Een motie die was ingediend door Henk Jumelet van het CDA, tot voor kort provinciebestuurder in Drenthe.
Al die verhalen over ruimere regelingen maken het huidige werk van de Commissie Mijnbouwschade wel lastiger, verzuchtten de commissieleden donderdag. Vandaar die emotionele oproep van commissielid Margiet Drijver.
‘Illusie dat elders meer te halen is’
Ze wees daarbij met de beschuldigende vinger naar GroenLinks-PvdA-Kamerlid Sjoukje van Oosterhout. „Doordat u en lokale bestuurders telkens zeggen dat er geen vertrouwen is, wordt het er voor ons niet makkelijker op’’, zei Drijver. „Bewoners krijgen ook de illusie dat er ergens anders wel een hogere schadevergoeding te halen is. Terwijl dat echt een illusie is.’’ Van Oosterhout reageerde onthutst „Bizar.’’
De commissieleden voelen ook niet zomaar voor een ruimere regeling omdat het verband tussen schade en kleine bevingen niet altijd goed te bewijzen is, zeiden ze. Maar ook omdat er allerlei nieuwe schadeclaims te verwachten zijn in heel Nederland. Er zijn plannen voor geothermie, opslag van waterstof en er is altijd nog een probleem met oude schade in Limburg. Wat dat betreft kan de Commissie Mijnbouwschade de borst natmaken.
