De huidige containerwoningen die plek bieden aan 250 bewoners worden vervangen. Foto Anjo de Haan
De noodopvang voor asielzoekers in Winsum ondergaat een gedaanteverwisseling. De uitgewoonde containerwoningen zijn nodig aan vervanging toe. Omwonenden werden donderdagavond geïnformeerd.
„Allermooiste dorp van Nederland!” Op het gezicht van asielzoeker Ilias (42) verschijnt een grote grijns. Hij heeft niet veel bedenktijd nodig om antwoord te geven op de vraag wat hij van Winsum vindt.
Hij woont sinds ruim twee jaar in het dorp, lang genoeg om te weten dat Winsum in 2020 door de ANWB werd uitgeroepen tot het mooiste dorp van Nederland. Ilias – een gefingeerde naam – woont met zijn vrouw en zoontje van acht in de noodopvang aan de Schouwerzijlsterweg.
Hoe is het om twee jaar in een noodopvang te wonen?
Hij is een van de 250 bewoners van de opvang. Deze ligt door een bomenrij aan het oog onttrokken in carrévorm op het oude voetbalveld van Viboa (Voetballen Is Bij Ons Aangenaam), dat deels door sneeuw en ijs wordt bedekt. In een van de hoopjes wit ligt een rood kinderfietsje en er staan enkele speeltoestellen, waaronder twee kleine goals. Maar de grasmat waarop ontelbare wedstrijden zijn gespeeld, is niet meer bruikbaar: te oneffen.
Willem Vos (links) en Bert de Vries van Stichting Vluchtelingen Winsum in de noodopvang. Foto Anjo de Haan
Ilias spreekt behoorlijk Nederlands, het resultaat van ontelbare uren oefenen met Duolingo, en ook Engels. „Ik kom uit Syrië. We vluchtten voor de oorlog. Nee, ik wil niet meer terug. Met de huidige regering is de kans groot dat we daar door ons geloof – we zijn christelijk – niet veilig zijn.”
Het gezin heeft nog steeds geen status. Ilias zou dolgraag zijn beroep – hij is ICT’er – willen uitoefenen, maar bedrijven zijn terughoudend om tijd en geld te steken in een werknemer die op elk moment kan worden teruggestuurd. „Ik werk bij een maaltijdbezorger in Groningen. Zo ben ik in elk geval onder de mensen.”
Stichting Vluchtelingen
De grauwwitte containerwoningen werden in november 2022 geplaatst en bieden plek aan 250 bewoners. De opvang zou in 2029 sluiten, maar dit is vanwege de plannen voor nieuwe woonverblijven uitgesteld tot 2032. Aanvankelijk woonden er, evenals in de noodopvang in Uithuizen, 250 vluchtelingen uit Afghanistan die uit de militaire kazerne in Zoutkamp moesten vertrekken. Nu wonen er mensen van ongeveer tien verschillende nationaliteiten. „Syrië, Rusland, Turkije, Ecuador, Koerden, Jemen, Colombia – ze komen overal vandaan”, zegt voorzitter Bert de Vries van de Stichting Vluchtelingen Winsum. De stichting komt voort uit een initiatief van kerken, Promotie Winsum, sportverenigingen en ondernemers.
De ongeveer honderd vrijwilligers staan de bewoners sinds het allerprilste begin met veel raad en nog meer daad bij. „Eerst hielden we rondleidingen in het dorp”, legt bestuurslid Willem Vos uit. „Heel simpel hoor. Waar is de supermarkt? Waar kun je geld pinnen? Je moet je weg toch een beetje kunnen vinden.”
De stichting organiseert talloze activiteiten om de bewoners een steuntje in de rug te geven, zoals sporttoernooien, wandel- en fietstochten en cursussen. Vos: „Je kunt alle hulp gebruiken om te integreren. Vooral de naailessen zijn een groot succes onder de dames.” De Vries: „Dan zie je ook dat je van alle kanten hulp krijgt. Van een naaimachinemuseum in Middelstum kregen we wat jongere modellen. Mochten we zo meenemen.” Lang niet overal krijgen nieuwkomers eenzelfde gastvrij welkom. De Vries: „Maar als je anderen bij dit soort activiteiten betrekt, creëer je vanzelf voldoende draagvlak.”
Hoe ziet de kamer van Ilias eruit?
Elke containerwoning bevat acht vier persoonskamers, een gezamenlijke keuken met drie fornuizen en enkele badkamers en wc’s. Ilias leeft met zijn gezin in een van de kamers. Er staan twee eenpersoonsbedden, een stapelbed, een kleine tafel en een kast. Een goudkleurige Sinterklaasstaf leunt tegen een van de bedden. „We wonen hier prima”, vertelt Ilias. „Soms is het lastig als er bijvoorbeeld strenggelovige moslims zijn die mijn vrouw erop aankijken dat ze niet gesluierd is.”
De kamer van Ilias en zijn gezin. Foto Anjo de Haan
De containerwoningen maken een uitgewoonde indruk. De sporen van veelvuldig gebruik zijn overal zichtbaar. De bewoners doen hun best alles schoon te houden, maar op sommige plekken lekt het plafond, omdat het dweilwater van de bovenverdieping naar beneden sijpelt. De ijzeren platen op de gang zorgen voor nogal wat herrie als er kinderen overheen hollen. De 32 bewoners van een containerwoning delen zes kookplaten, maar toch is er volgens Ilias bijna nooit ‘gedoe’.
Hier komt verandering in. Er ligt een plan om alle containerwoningen te vervangen door exemplaren van duurzaam hout, die prettiger in het oog liggen en meer ruimte en privacy bieden. „Elke woning biedt ruimte aan acht personen”, legt locatiemanager Sylvia Maatjes uit. „Er is een gezamenlijke woonkamer en keuken, een of twee tweepersoonskamers en de rest eenpersoonskamers.”
Alweer verlenging?
Ze vertelde dit tijdens de informatiebijeenkomst die donderdagavond plaatsvond. Burgemeester Hans Broekhuizen, die en passant meldde dat hij een woning in Winsum heeft gekocht, zei dat er weinig incidenten met asielzoekers in het dorp zijn. Een omwonende zet hier grote vraagtekens bij; zij zou zelf hebben gezien hoe buiten de opvang vrouwen werden geronseld. Zowel de locatiemanager als de burgemeester reageerden hogelijk verbaasd. Broekhuizen zegde net als Maatjes toe dit nader te onderzoeken. Ook waren er enkelen die het vreemd vonden dat de opvang tot twee keer toe is verlengd, terwijl was beloofd dat deze zou sluiten.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers wil dat de nieuwbouw in het najaar van start gaat. Nieuwe woningen voor – wellicht – nieuwe bewoners. Vluchtelingen Winsum staat voor ze klaar. Vos is niet te beroerd de nieuwkomers wat Grunnegs bij te brengen. „Enkele kinderen gingen tijdens Sint-Maarten met lampionnen langs de deuren. Ze zongen: ‘mien lutje lanteern, ik zai die zo geern.’” Hij lacht. „Nou, dat hadden de mensen niet verwacht.”
Bewoners noodopvang
De nieuwe noodopvang krijgt net als nu maximaal 250 bewoners, vooral gezinnen. Hoogstens tien procent bestaat uit alleenstaanden. Er komen in totaal 32 woningen, die elk voor maximaal acht personen zijn geschikt. Het is mogelijk dat er meerdere gezinnen in een woning worden gehuisvest. Ook de kamers in de huidige containerwoningen huisvesten soms meer dan een gezin. In de toekomstige opvang komen ook tuintjes waar de bewoners gebruik van kunnen maken. In de opvang leven ongeveer tachtig kinderen. Gemeente Het Hogeland moet de vergunning voor de nieuwbouw nog verlenen.
