Boekenantiquair Dick (67) uit Houwerzijl stopt met inkoop van boeken: 'Niemand die nog geïnteresseerd is in een gesigneerd boek van Jules Deelder'

Een bundel warmgeel licht valt door het raam op de geleefde grenen vloer van boekenwinkel Zolderman in Houwerzijl. Op het geronk van een enkele tractor na die soepel door de nauwe straatjes manoeuvreert, is het stil in het eeuwenoude wierdedorp dat in het verlengde van een door schapen gedomineerde slaperdijk ligt. In de winkel hangt de prettige mufzoete geur van boeken die keurig gerangschikt de dieprode kasten, een erfenis van manufacturenzaak J.J. Goris die er voorheen was gevestigd, bevolken.

Een warmer welkom in de wereld van het boek is nauwelijks denkbaar. Maar de boeken worden nog nauwelijks van de planken gehaald, de pagina’s zelden omgeslagen. „Er komen gewoon steeds minder mensen in de winkel”, vertelt Dick Ronner (67) die de boekhandel, de ambachtelijke drukkerij Triona Pers en Uitgeverij Vliedorp bestiert. „Daarom heb ik besloten om te stoppen. Nee, niet met de drukkerij en de uitgeverij, maar wel met het antiquariaat. De winkel blijft voorlopig af en toe open hoor, maar we bouwen het af en dus we vullen de voorraad niet aan. Wie de winkel wil bezoeken kan het beste even bellen om te horen of we open zijn.”

Hij haalt zijn schouders op met een blik die een jarenlange aanloop naar deze beslissing verraadt. „Het is gewoon niet anders. Enkele weken geleden was er op zaterdag een concert in het dorp. Ik twijfelde nog, want de winkel was open. Maar misschien zou er niet één klant in de winkel komen. Moest ik me daarom dat concert ontzeggen? Ik ben gegaan.”

Dick en zijn vrouw Flora de Jong (69) verruilden bijna een kwarteeuw geleden de stad Groningen voor het dorp in De Marne. Hij stond dertig jaar als mbo-docent economie en maatschappijleer voor de klas. „Mijn docentschap kwam door het drukwerk meer en meer in de verdrukking. We waren al een tijdje op zoek naar ruimte voor een drukkerij en een boekenwinkel. Maar de huizen die we bezichtigden, waren of te duur of een bouwval. En toen …” hij blikt om zich heen „ … kwamen we dit tegen. Ideaal. Veel ruimte, de kasten waren er al en de sfeer voelde gewoon heel goed. Op een maandag zagen we de advertentie, dinsdag keken we in de winkel en donderdag tekenden we het koopcontract.”

Hij ontfermde zich over de drukkerij en de uitgeverij en de boekenwinkel werd vooral het domein van zijn vrouw. „Een echt klavertje drie: drukken, uitgeven en verkopen.” De boekenwinkel noemden ze Zolderman. „Want daar haalden we in het begin onze boeken vandaan: van de zolders van mensen die hun boeken kwijt wilden. We kregen veel uit nalatenschappen en van mensen die kleiner gingen wonen. We namen soms complete bibliotheken over.”

Flora stopte vorig jaar met haar werk in de winkel. Ronner: „De lol is er wel een beetje af. Internet is echt de doodsteek geweest. Maar de kringloopwinkels en de boekenkastjes langs de weg met gratis boeken helpen natuurlijk ook niet. We zien de afgelopen tien jaar dat het aantal klanten terugloopt. Het zoekgedrag van mensen verandert ook. Vroeger lieten klanten zich meer verrassen door wat we in voorraad hadden. Nu is het vaak: ‘heb je dit of dat boek ook?’ De kans is klein dat we de vraag bevestigend kunnen beantwoorden.

Maar ook de interesse van jongeren verschuift. „Iedereen zit tegenwoordig alleen maar op zijn schermpje te kijken. Jongeren gaan echt niet meer voor hun lol een boek van driehonderd bladzijden lezen. Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen. En er zijn ook heus nog wel echte lezers, maar dit zijn veelal dezelfde ouderen die ons ook een deel van hun verzameling aanbieden, omdat ze kleiner gaan wonen. Dan gaat de achterklep van de auto open en dan zie je boeken uit de jaren vijftig en zestig en namen van grote schrijvers als Hermans, Reve en Mulisch. Maar niemand die dat nog leest, die tijd is echt voorbij. Een eerste druk van dit of van dat? Geen interesse. Een gesigneerd exemplaar van Jules Deelder? Vergeet het maar. Een oud-collega van ons stopte er een poosje geleden mee en bracht 25.000 boeken naar het oud-papier. Zo leverde het in elk geval nog wat op.”

In de coronazomer van 2020 was er een opleving. „Kregen we opeens Brabanders met mondkapjes in de winkel, want in Groningen waren er nog relatief weinig besmettingen. We verkochten in drie maanden meer dan we anders in een jaar deden. Maar daarna zakte de verkoop weer in. Dan moet je kiezen: vullen we de voorraad aan? Maar als er bijna niks uitgaat, waar laat je dan al dat papier? En kan het wel uit? Straks krijgen we ook nog die btw-verhoging van 9 naar 21 procent die dit nieuwe kabinet wil. En dat voor tweedehands boeken! Het is al met al vrij complex.”

Ze berusten in hun beslissing. „Ik blijf druk met de drukkerij en de uitgeverij. Maar het contact met de klanten gaan we wel missen. En het uitpakken van dozen boeken die mensen langsbrachten ook. Vaak wisten we niet eens wat er inzat. Dat was voor ons echt pakjesavond.”

Hij schat dat er nog ongeveer 4500 boeken in de winkel en in de opslag staan. „Ik vermoed dat we niet alles nog gaan verkopen. Bovendien houden we natuurlijk de ‘winkeldochters’ over, boeken die hier bijvoorbeeld al twintig jaar staan, maar die we gewoon niet weg willen doen.”

Waarom niet?

Hij glimlacht. „Omdat we ze zo mooi vinden. Daarom.”