Verzetsstrijder Siet Gravendaal-Tammens in 2014, het jaar dat ze op 100-jarige leeftijd overleed. Foto: Jan Zeeman
Het bevrijdingsmonument in Winsum wordt na protest van de stichting Herdenking 4 mei Winsum niet genoemd naar verzetsstrijder Siet Gravendaal-Tammens (1914-2014). „Dan lijkt het alsof het monument alleen voor mevrouw Tammens is bedoeld”, legt Mark Blaauwwiekel van de stichting uit.
Gemeente Het Hogeland maakte begin april bekend dat het monument van beeldhouwer Wladimir de Vries, nabij de kruising Geert Reindersstraat – Regnerus Praediniusstraat staat, de naam van Siet Tammens krijgt. Het monument werd in 1948 onthuld. In 1995 werd het uitgebreid met een gedenkmuur en plaquette waarop de namen staan van 27 inwoners van Winsum en een RAF-piloot die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.
Het monument werd in 1948 onthuld. De vogel staat symbool voor de slachtoffers die hoopten naar de hemel op te stijgen. Foto Mark Blaauwwiekel
Blaauwwiekel: „En daar gaat het ons om. Dit monument is destijds voor deze mensen opgericht. Het zou daarom wat merkwaardig zijn als het de naam van mevrouw Tammens krijgt.”
Verzetsvrouw kreeg geen bewijs van goed gedrag
Siet Tammens wordt op 29 juli 1914 op een boerderij in Kloosterburen geboren. Ze is de oudste in een liberaal gezin van acht. Haar moeder stimuleerde haar om te leren, zich te ontwikkelen. ,,Ik was een lelijk, fors meisje met sproeten en rood haar’’, vertelde ze aan Dagblad van het Noorden in 2014. „Daarmee werd ik nogal geplaagd. Als ik huilend thuiskwam, zei mijn moeder: ‘Ja meid, je kunt niet alles hebben. Een ander is mooier dan jij, maar jij hebt meer hersenen’.”
Na de hbs volgt de kweekschool en wordt Tammens onderwijzer. De oorlog breekt uit. „Op een gegeven moment verdwenen er Joodse jongens. Voor een van de leerlingen ging ik toen op zoek naar een onderduikadres.”
Op het bevrijdingsmonument staan de namen van 28 slachtoffers: Izack J. van Berg, Cornelis Bolhuis, Johannes Brander, Roelf van Dijk, Jozef Garson, Cornelis Heslinga, Dirk J. Holsheimer, Jan van der Laan, Murco Lamminga, Alexander MacPherson (sgt.Raf), Jan Moes, Aldert Schut Kzn., Reinder Tuitman, Agatha de Vries–van Zuiden, Comprecht de Vries, Elsina de Vries–Oudgenoeg, Essie de Vries, Israël de Vries, Izaäk de Vries, Jacob C. de Vries, Michiel de Vries, Sophie de Vries, Sophie de Vries–van der Klei, Sophius de Vries, Sybe Wendelaar, Anje Zwerver, Meint Zwerver en Rienk Zwerver. In Winsum woonden veertien Joden. Dertien zijn naar het vernietigingskamp Auschwitz gedeporteerd. Foto Mark Blaauwwiekel
Plantsoen naar Tammens genoemd
En zo rolde ze in het verzet. Ze hielp onderduikers, verborg wapens en geallieerde piloten en hielp mee met het plegen van aanslagen op landverraders en het organiseren van overvallen op distributiekantoren. Ze wordt uiteindelijk verraden en gearresteerd. Ze overleeft Kamp Vught, het Oranjehotel in Scheveningen, het beruchte Scholtenhuis in Groningen en het gevangenkamp in Borkum. Ze was ter dood veroordeeld, maar overleefde toch de oorlog. Om vervolgens haar oude baan niet terug te krijgen. „Ik kreeg geen bewijs van goed gedrag, omdat ik in de oorlog verschillende mannen over de vloer had gehad. Maar dat waren verzetsmensen en piloten.”
Na de oorlog vertrok ze naar Curaçao en op haar vijftigste keerde ze terug naar Groningen. In het jaar 2000 ontving ze een Verzetsherdenkingskruis voor haar verzetswerk. In 2014 overleed ze in haar woonplaats Winsum.
De gemeente Het Hogeland wil nu het plantsoentje waarin het monument staat naar Tammens noemen. Blaauwwiekel: „Dat vinden wij een mooi gebaar.”
Gemeente Het Hogeland wil nu dat het plantsoen waarin het bevrijdingsmonument staat de naam van Siet Tammens krijgt. Foto Mark Blaauwwiekel
