Stad Groningen is niks zonder een sterke regio. Niet langer superieur en niet alles kan op eigen kracht

De mogelijke sluiting van ijsbaan Kardinge sloeg in als een bom. De gemeente Groningen wil niet alleen opdraaien voor nieuwbouw. De stad groeit en moet aantrekkelijk blijven, maar is financieel kwetsbaar. Ondertussen liggen er grote dure plannen voor nieuwe woongebieden, infrastructuur, energietransitie, maar ook sociale- en culturele voorzieningen.

,,We moeten harde keuzes maken’’, zeggen wethouders Mirjam Wijnja (Financiën, GroenLinks) en Rik van Niejenhuis (Ruimtelijke ordening, PvdA). ,,De ijsbaan dient te worden vervangen. De hele regio maakt er gebruik van. De vraag voor het gemeentebestuur is dan: willen we een overdekte ijsbaan voor onze rekening nemen? Niet alles kunnen we zelf betalen,’’ aldus Wijnja.

,,De vraag is of we een nieuwe ijsbaan met de regio in de benen kunnen houden’’, vult Van Niejenhuis aan. Een hele klus, want Stad en Ommeland staan bestuurlijk behoorlijk met de rug naar elkaar toe. In de regio overheerst het beeld dat ‘grote broer Groningen’ goed voor zichzelf zorgt en niet zielig is. Op haar beurt heeft de gemeente Groningen genoeg aan zichzelf en laat de regio voor wat ze is.

Van Niejenhuis, afkomstig uit Garrelsweer, herkent het beeld van buitenaf. Hij begrijpt ook, dat gezien de historie, de regio de integriteit van de stad in twijfel trekt. ,,Eeuwenlang is geprofiteerd van wat het platteland voortbracht. De opbrengsten van ontgonnen turfgebieden belandden in de stad, die regie voerde over de vervening. Ongelijke verhoudingen tussen een sterke stad en een lappendeken van kleine gemeenten zijn er altijd geweest. Logisch dat mensen vinden dat de stad zichzelf nu ook maar moet redden.’’

Toch zien beide wethouders graag dat Stad en Ommeland meer samenwerken in een robuust stedelijk- en regionaal netwerk dat uit meerdere gemeenten bestaat. Dat betekent de luiken opengooien en de superieure houding die jarenlang het stadsbestuur kenmerkte laten varen, zo menen zij. Wijnja: ,,Wij denken dat het goed is als stad en regio zich samen sociaal en economisch ontwikkelen. Nieuwe bedrijven en voorzieningen die goed zijn voor het hele gebied, hoeven niet persé in de stad te komen.’’

Een goed voorbeeld van hechte regionale samenwerking is volgens de wethouders de regio Eindhoven, die samen Brainport. vormen. De Brabants regio ontwikkelt zich met miljardensteun van het Rijk tot een internationaal vooraanstaande industriële regio. Wijnja: ,,Ze zijn daar heel goed in staat het gemeenschappelijk belang te formuleren. Bij gemeenten die meedoen gaat het om de collectieve waarde boven het eigen belang. Hoe je samen dingen oppakt is een kwestie van daadkracht en vertrouwen. Als gemeente Groningen hebben we al snel de schijn tegen. Als we dingen roepen bereiken we het tegendeel.’’

Van Niejenhuis zegt dat hard gewerkt wordt aan betere betrekkingen met de buurgemeenten. ,,Daarbij moet je voor iedereen ruimte laten voor goed bedoeld eigen belang. ,,Als ik naar de stad kijk, kunnen we na het invullen van al onze woongebieden nauwelijks nog groeien. Dan kijk je of en waar in andere gemeenten kan worden gebouwd. Datzelfde geldt voor opwekking van groene energie. In 2050 willen we CO2 neutraal wil zijn. Ook daar is ruimte voor nodig. We kunnen in de stad nu eenmaal niet alle stroom opwekken op daken.’’

Op dit moment werkt de gemeente Groningen aan zonnepark Meerstad Noord. ,,Ook als het lukt, komen we er niet mee. We willen onze productie van groene energie niet afwentelen op de regio, maar samen kijken wat er eventueel mogelijk is.’’ Andere gemeenten zouden ook hun ambities kenbaar moeten maken, vindt Van Niejenhuis. ,,Die kunnen we in een samenwerkingsovereenkomst gieten met de regio en de provincie.’’

De PvdA-wethouder denkt dat die agenda er met Nij Begun al is. Het is een sociale- en een economische agenda voor de hele provincie. ,,Als die er ligt, moeten de neuzen in dezelfde richting staan en maakt het niet uit wie het verhaal vertelt. Of dat dan door de wethouder van Eemsdelta, Stadskanaal of Groningen gebeurt, is om het even.’’ Volgens Wijnja doet Brainport dat uitstekend. ,,Hun lobby is ijzersterk. Ze vormen een front richting Den Haag. Iedereen vertelt hetzelfde verhaal.’’

Een extra aanleiding om de krachten te bundelen is de Lelylijn. Van Niejenhuis: ,,Daarover moet je grote afspraken met het Rijk maken. Ook moet het gaan over de ontwikkeling van de zeehavens in Groningen. Het is een kwestie van gunnen en logische keuzes. Als ik in Den Haag ben om te praten over meer woningbouw in de stad neem ik Bedum en Winsum mee.’’

,,Tegen minister Hugo de Jonge heb ik gezegd: hier heb je twee provincies en een hele rits gemeenten die bij het Rijk een woonbod neerleggen. Wat is er nu mooier om als gemeenten een joint venture met het Rijk aan te gaan. Je hebt het over het vestigingsklimaat in de noordelijke regio. Waar het om gaat is dat we talentvolle jongeren hier na hun studie banen bieden en vasthouden.’’

Wat Groningen betreft is spreiding van voorzieningen belangrijk. Waar ontbreekt iets, waar zijn witte vlekken? Van Niejenhuis: ,,Als dat bijvoorbeeld in Delfzijl het geval is, gaat een voorziening daar heen en maakt het geen klap uit dat die niet in de stad staat. Als we er zo naar kunnen kijken zou dat mooi zijn.’’ Wijnja: ,,Uiteraard gaat het erom dat samen wat voor de provincie Groningen bereiken. ,,Je kunt daar zakelijk naar kijken. We hoeven echt niet zingend ‘Wij zijn vriendjes’ door de provincie te trekken.’’