Laatste kans voor BBB in Provinciale Staten van Groningen. Bij nieuwe flop grootste oppositiepartij ooit? | analyse

BBB en de meeste andere partijen hebben zich van elkaar vervreemd. Dat bleek woensdag na een debat over de beoogde nieuwe coalitie van BBB, PvdA, GroenLinks en VVD. De nieuwe partners hebben geen idee hoe ze met BBB politieke afspraken moeten maken die Groningen verder helpen. Uitlatingen en lichaamstaal spreken voor zich.

,,Wat moet dit worden”, is de vraag waarin ook al een antwoord besloten ligt. De weerzin om in Provinciale Staten een tweede verstandshuwelijk te arrangeren, is voelbaar. Want, wat is er veranderd sinds de ChristenUnie de coalitie opblies? Nog weinig. BBB-partijleider Gouke Moes kwam woensdag in een debat over het verslag van verkenner Peter den Oudsten niet verder dan het uitspreken van goede intenties.

Onderhandelingen over het beleid voor de komende twee jaar moeten nog worden gevoerd. Een helse klus. Wie zijn oor te luister legt in de Staten hoort dat BBB als instabiel, weinig diepgaand, eigenwijs en tamelijk non-conformistisch wordt ervaren. Moeilijk om zaken mee te doen. En laat dat nou net nodig zijn om de provinciale tent draaiende te houden.

Op dit moment overheerst de opvatting dat je de grote winnaar van de verkiezingen niet buitenspel zet. Het lijkt er op dat GroenLinks en VVD maar om één reden willen toetreden tot een nieuw regionaal bestuur. ‘The show must go on’. De provincie Groningen moet worden bestuurd. Noem het een zorgplicht ten aanzien van Groningers die willen dat hun zaken ordentelijk in Den Haag worden bepleit. Daarbij dient de taak als firma ‘stut en steun’ voor de Ommelanden en hoeder van het Groningse platteland met verve worden vervuld.

Er is werk aan de winkel om de sterk verstoorde verhoudingen tussen de BBB en andere partijen in de Staten te verbeteren. Sinds de BBB het voortouw neemt staan bij de andere partijen de tenen krom in de schoenen. Het lukt maar niet om politieke verschillen en ideologieën opzij te zetten met werkbare compromissen.

Illustratief is het debat van woensdag over de winning in kleine gasvelden. Nog geen uur nadat BBB, PvdA, GroenLinks en VVD de intentie uitspraken om na het uitstappen van ChristenUnie en Groninger Belang samen een coalitie te vormen, sloeg de vlam ouderwets in de pan. BBB hield vast aan het landelijke partijstandpunt en pleitte tot ieders verrassing voor gaswinning.

Bij PvdA en GroenLinks hieven ze de armen ten hemel. ,,Nee, niet weer, hè’’, was met scheppen van hun gezicht af te lezen. Zonder enig overleg vooraf ging BBB in tegen het voornemen van de meeste partijen om een pittig signaal af te geven aan het kabinet: geen gaswinning meer in Groningen. De eensgezindheid was ver te zoeken. De BBB vindt dat dit moet kunnen.

Dat dualisme (geen coalitie-discipline, iedere partij is vrij om haar eigen keuzes te maken) lijkt lovenswaardig. Waarom niet ieder collegevoorstel op zijn eigen merites beoordelen? Een provinciaal parlement waar het zo werkt, legt de lat hoog. Het schreeuwt om goede communicatie, maar bovenal kennis van zaken over eerder gemaakte afspraken, politieke sensitiviteit en historisch besef. Om tot zaken te komen, moeten de verhoudingen goed zijn. Functioneel kunnen lachen en ruziën, is een vereiste.

Het jammerlijke is dat de grote BBB, de middenklassers PvdA en GroenLinks en de rest van de Staten daar nog niet toe in staat zijn. Op dit moment heeft de BBB zich geïsoleerd en vervreemd van andere partijen. Nogal eens worden hun bijdragen met kromme tenen en schouderophalend aangehoord. Voor een grote partij die het voortouw moet nemen, is dat foute boel.

Is dat de schuld van BBB? Nee. Dat is te makkelijk. Het valt de partij niet te verwijten dat ze als grote winnaar uit de bus kwam bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2023. Met twaalf zetels kwam BBB met donderend geraas in de Staten. Onder aanvoering van Gouke Moes moest een college worden gesmeed. Doe dat maar eens voor het eerst. Zoals het hoort kreeg nieuwkomer BBB het voordeel van de twijfel.

Heeft de partij wel genoeg krediet gehad? Is er voldoende in de onervaren fractie geïnvesteerd? Niet alleen door de landelijke BBB, maar ook door andere partijen in de Staten. Was er voldoende begrip voor het gebrek aan kennis over het politieke handwerk, de trucjes, de ongeschreven wetten en het verfijnde samenspel tussen ambtenaren, parlement en college?

BBB is in het diepe gesprongen en dreigt politiek gezien te verzuipen. Een belangrijk houvast van BBB is nog de landelijke partijtop. Maar regionale politici moeten om in Groningen draagvlak te krijgen, ook buiten de lijntjes van hun partijbonzen durven kleuren.

De verbinding zoeken is de reddingsboei voor de BBB-fractie. De komende weken zal blijken of dat lukt. GroenLinks, PvdA en VVD verwachten dat BBB in een nieuw bestuursakkoord met hen meebeweegt en niet geheel een eigen koers vaart. Voor BBB is dit de laatste kans. Want ook al is BBB met 12 van de 43 zetels in de Staten een machtsblok van jewelste, het houdt een keer op. Als de onderhandelingen mislukken, gebeurt wat veel kiezers en partijen op dit moment nog voor onmogelijk houden. Een provinciebestuur met acht partijen, maar zonder BBB.