Dochtertjes van slachtoffers toeslagenaffaire uit Pesse werden zeven jaar geleden uit huis geplaatst. 'Papa en mama noemen ze ons niet meer'

Twee uur per vier weken. Dat is alle tijd die Gerda en Jurgen Deceunink hebben met hun dochtertjes Zoé en Nora. Langer of vaker mogen ze de meisjes van 8 en 7 jaar oud niet zien. ,,Ze vertellen dan altijd honderduit’’, zegt Jurgen. ,,Maar papa en mama noemen ze ons niet meer.’’

Het gezin van Gerda en Jurgen is een van de 1100 gezinnen die de afgelopen jaren zijn getroffen door de toeslagenaffaire en waarbij kinderen uit huis zijn geplaatst. Al jaren vechten ze ervoor om hun dochters terug te krijgen. Rechtszaken voeren, mailen met instanties, praten met hulpverleners, Kamerleden benaderen. Gerda: ,,Ik heb het hele Jeugdwetboek letterlijk overgeschreven – om het te onthouden.’’

Het begon met de schuld van Gerda. Ze had een half uur per week te veel opgegeven voor de opvang van haar zoontje uit een eerdere relatie. Ze moest terugbetalen, plus een boete. ,,Het werd steeds meer. Wat ze van me wilden per maand, dat verdiende ik niet eens. Je maakt je steeds meer zorgen. Je kunt niet goed slapen, niet eten. Ze laten je in je nakie buiten staan. Zo voelt dat.’’

Jurgen en zij ontmoetten elkaar in 2012 en samen kregen ze Zoé en Nora. Door de schulden en de psychische gevolgen daarvan voor Gerda werd de situatie voor het gezin in 2014 onhoudbaar. Ze raakten hun woning kwijt en Gerda moest worden opgenomen. Om hun kinderen te beschermen besloten ze in overleg met jeugdzorg de meisjes tijdelijk in een pleeggezin te plaatsen. Zoé was 1,5 jaar, Nora 4 maanden oud. Nooit hadden ze kunnen bedenken dat dit het begin was van definitieve uithuisplaatsing.

In het huis van Gerda en Jurgen op een bungalowpark bij Pesse hangen kleurige tekeningen aan de muur, in de tuin staat een totempaal met de namen van hun kinderen. Ze hebben een enorm aquarium met vissen, een grote Duitse dog, een zwart katje. Maar de kinderen zijn er niet.

,,Je gaat door’’, zegt Jurgen. ,,Maar je hart is verscheurd.’’

,,Ze hadden mijn benen mogen amputeren’’, zegt Gerda. ,,Niet mijn kinderen weghalen.’’

Na die vrijwillige uithuisplaatsing proberen ze hun leven, dat mede door de toeslagenaffaire overhoop was gehaald, weer op orde te krijgen. Dat lukte bijna, de meisjes waren eind augustus 2015 weer regelmatig weekenden thuis, maar toch ging het mis. De overname van het dossier door hun nieuwe gemeente Hoogeveen liep niet goed, er kwam weer onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming, ze kregen allerlei verschillende hulpverleners en instanties over de vloer.

Het duurde lang. Te lang. Het besluit tot definitieve uithuisplaatsing werd uiteindelijk genomen omdat de jonge kinderen al meer dan een jaar waren ‘gehecht’ in het pleeggezin. Daar lag het ‘toekomstperspectief’, aldus de rechtbank. Ondertussen prees de rechter Jurgen en Gerda dat ze zo goed in het belang van de kinderen hadden gehandeld door ze ten tijde van crisis veilig onder te brengen bij anderen.

,,Dit zijn ongelooflijk liefdevolle mensen die alles opzij zetten voor hun kinderen’’, zegt Marrit Alta, advocaat van het echtpaar Deceuninck. ,,Maar ze worden door jeugdzorg heel negatief neergezet.’’ Fouten in de rapportage van jeugdzorg blijven de ouders volgens de advocaat achtervolgen omdat de .Raad voor de Kinderbescherming zelf niet aan waarheidsvinding doet.

De omgangsregeling van Jurgen en Gerda met hun dochtertjes is steeds verder beperkt, niet omdat ze iets fout doen, maar omdat er volgens jeugdzorg anders een loyaliteitsprobleem zou ontstaan bij de meisjes. ,,Zo’n idioot magere omgangsregeling, twee uur in de vier weken, is dan zogenaamd in het belang van het kind’’, zegt Alta. ,,Het is heel bizar. Ze mogen niet vertellen over de konijntjes thuis, niet te liefdevol met elkaar omgaan in het bijzijn van de kinderen. Dat zou het loyaliteitsprobleem vergroten.’’

Kinderen mogen niet uit een gezin geplaatst worden vanwege armoede, zo blijkt uit een uitspraak van 19 juli 2016 van het Europese Hof. ,,Dat is de kern’’, zegt Alta. ,,Zij zijn door de toeslagenaffaire in de problemen gekomen.’’

In november is er een nieuwe zitting in hun zaak. Jurgen en Gerda Deceuninck doen een verzoek om herstel van gezag over hun kinderen. Ze willen de meisjes terug, maar willen ook dat het pleeggezin waarbij ze zijn opgegroeid een grote rol blijft spelen in hun leven. Gerda: ,,Mensen zeggen weleens: jullie strijden alleen maar. Maar wat moet je anders? Ze hebben je kinderen.’’

Hoe moet het kabinet deze schade ooit vergoeden, vraagt Jurgen zich af. Het gaat om zoveel ouders, zoveel kinderen. ,,Wat doet dit met de rest van hun leven? Dit gaat nog jaren doorwerken.’’