Vergeet de Waddeneilanden. Deze nieuwe uitkijktoren in het Lauwersmeergebied moet wandelaars op het vasteland houden

Het uitzicht is weids over eindeloze watertjes en stukken natuur waar wandelaars niet mogen komen. In de verte varen bootjes en met een beetje geluk is alleen de wind te horen en de vele vogels die in Nationaal Park Lauwersmeer wonen. We staan op de nieuwe uitkijktoren bij Kollumeroord, De Reiddomp, vernoemd naar de Friese naam voor de roerdomp, een reigerachtige vogel.

Boswachter Jaap Kloosterhuis van Staatsbosbeheer beschrijft het uitzicht vanaf de toren als vanuit het perspectief van een vogel. „Dit is de eerste keer dat bezoekers van het Lauwersmeergebied het zo kunnen beleven, vanuit de hoogte.” Een grote leegte staart je aan. Bebouwing is er niet en op heldere dagen is zelfs Schiermonnikoog te zien. De toren wiebelt een beetje heen en weer in de wind (niks om je zorgen over te maken, aldus de architect) en ‘s nachts is de afgelegen toren die toch maar een kwartier lopen is vanaf Natuurlijk Kollumeroord de perfecte plek om in het zwart van de nacht naar de sterren te kijken.

De uitkijktoren is de kroon op ongeveer tien jaar werk om het Lauwersmeergebied beter, mooier en aantrekkelijker te maken.

Dankzij ruim 3 miljoen euro van de provincies Groningen en Fryslân, de gemeenten Het Hogeland en Noardeast-Fryslân, Staatsbosbeheer, recreatieschap Marrekrite en het Waddenfonds is het gebied volgens diezelfde organisaties flink opgewaardeerd. In zeven jaar tijd (plus ongeveer drie jaar voorbereiding) zijn er 24 deelprojecten gerealiseerd, zoals zwemstranden, entrees met kunstwerken in samenwerking met studenten van kunstacademie Minerva, fiets- en wandelpaden, hemelplatforms om vogels te bekijken (waarvandaan je vogels kan kijken), boeien waar boten kunnen aanleggen, acht ronde vogelkijkbanken en een waddentribune. De afgelopen weken is de bouw van de uitkijktoren afgerond en zijn er speeltoestellen en spelletjes geplaatst voor kinderen in de omgeving van de toren.

Het vormt samen het Rondje Lauwersmeer, een wandel- en fietsroute van 43 kilometer rond het Lauwersmeer langs Zoutkamp, Dokkumer Nieuwe Zijlen, Anjum en Lauwersoog. Je kan hem op eigen houtje (deels) afleggen, of een stempelkaart aanschaffen die korting geeft bij winkels, horeca en campings en waarmee je stempels kan krijgen op plekken langs de route.

Het gebied had wat extra’s nodig, vertelt boswachter Jaap Kloosterhuis. De recreatieve voorzieningen in het 9000 hectare grote gebied waren namelijk ‘heel erg basis’, waardoor veel toeristen het oversloegen. Er kwamen genoeg mensen overnachten in de buurt, maar vervolgens gingen ze liever een dagje naar Schiermonnikoog, zwemmen in Joure of winkelen in Groningen of Leeuwarden. Vogelspotters en fanatieke wandelaars waren de enigen die in het Nationaal Park bleven.

De nieuwe uitkijktoren, wandelpaden en stranden moeten ervoor zorgen dat er meer mensen komen, zonder dat ze de natuur verstoren. Dat doen Staatbosbeheer en de provincies door wandelaars maar in een klein deel van het natuurgebied toe te laten. De rest is voor de vogels. Want zelfs recreanten met de beste bedoelingen kunnen ontzettend verstorend werken voor de natuur, aldus Kloosterhuis. En met die onrust ‘gaat de waarde van een gebied naar beneden’.

Kloosterhuis merkt al dat het Lauwersmeergebied populairder is geworden. „Nu is tijdens schoolvakanties in het Zuiden de voertaal hier soms Brabants. Maar er kunnen nog makkelijk veel meer toeristen bij.”

Het was niet gemakkelijk om zover te komen. Het Lauwersmeergebied is een samenwerking van zeven organisaties. De samenwerking was niet altijd soepel. De architect van de uitkijktoren, Nynke Rixt Jukema, zegt dat ze Nederland in het proces van ‘haar lelijkste kant heeft gezien, met talloze overleggen en onderzoekscommissies’. Er is sinds 2015 aan gewerkt, maar als dit een project van één gemeente en provincie was geweest had het niet zo lang hoeven duren, vertelt iemand van de provincie Groningen. Het heeft er bijvoorbeeld ook voor gezorgd dat de bordjes aan de twee provinciekanten van het park er niet hetzelfde uitzien. Er is niet één identiteit voor het hele Lauwersmeergebied, vertelt Michiel Bakema van recreatieschap Marrekrite.

Wie nu bang is dat het het hele Lauwersmeergebied een soort attractiepark is geworden waar natuur op de tweede plaats komt, kan rustig ademhalen. Het gebied is zo groot (zelfs het deel waar wandelaars wel mag komen) dat filewandelen niet snel zal gebeuren, vertelt Kloosterhuis. Vanaf de nieuwe uitkijktoren is de rust die in het gebied hangt haast tastbaar. Iets verderop, bij een van de hemelplatforms, is het aantal bezoekers op één hand te tellen terwijl het water druk bevolkt is met luid zingende vogels.