Honden niet meer aan de lijn en huiskatten verboden? Nee, dit zijn de daadwerkelijke gevolgen van de veranderde dierenwet

Om dieren in de veehouderij en fokkerij te beschermen, diende de Partij voor de Dieren (PvdD) op 11 mei een amendement in op de Wet dieren. Deze algemene wet beschrijft sinds 2011 wat wij in Nederland doen om het welzijn van alle gehouden dieren te bevorderen. De wet schrijft bijvoorbeeld voor wat wel en niet mag op gebied van voeding, medicijnen, huisvesting en verzorging.

Het doel van de wetswijziging is volgens de partij dat dieren niet langer worden aangepast aan het systeem, maar dat het systeem aangepast wordt aan de behoeften van dieren. We mogen dieren geen pijn meer doen of hun gezondheid in gevaar brengen, zodat we ze op een bepaalde manier kunnen huisvesten. Een voorbeeld daarvan is het afsnijden van de staarten van biggetjes om te voorkomen dat ze elkaar in kleine kooien in elkaars staart bijten.

Het aannemen van de wetswijziging is volgens PvdD-fractievoorzitter Esther Ouwehand een enorme doorbraak voor de honderden miljoenen dieren in de bio-industrie. ,,Het natuurlijk gedrag van een dier wordt voorop gesteld. Dat betekent dat dieren daglicht en genoeg bewegingsruimte krijgen. Het betekent ook dat er geen biggenstaartjes meer worden afgeknipt, dat er voldoende zwemwater beschikbaar moet zijn voor eenden en dat konijnen niet langer in draadgazen kooien mogen worden opgesloten.”

,,Alle eendjes zwemmen in het water’’, citeerde PvdD-Kamerlid Leonie Vestering het bekende kinderliedje bij het indienden van het amendement. ,,Maar jaarlijks hebben ruim acht miljoen eenden in de Nederlandse veehouderij geen zwemwater, waardoor ze niet kunnen zwemmen. Zonder zwemwater rust hun hele gewicht voortdurend op hun zwemvliezen. Daar is hun lichaam niet voor gebouwd. Jonge kuikens vallen om, blijven liggen en sterven.’’

Met de amendementen wil de Partij voor de Dieren dus vooral het leven van dieren in de landbouw- en fokkerijsector verbeteren, maar de Wet dieren gaat niet alleen over vee. Huisdieren zoals honden, katten en vogels vallen volgens de wet ook onder gehouden dieren. Dat levert veel vragen op. Mogen honden straks niet meer aan de lijn? Moet mijn kat altijd naar buiten kunnen? Is een hok met stro niet meer genoeg voor een konijn?

,,Een konijn zit nu vaak in z’n eentje in een hok, terwijl het eigenlijk heel sociale dieren zijn’’, zegt hoogleraar dierenwelzijn Bas Rodenburg. ,,Dat geldt ook voor parkieten en andere vogels, die van nature veel bewegingsvrijheid hebben.’’ De wet is heel open geformuleerd, dus gaan de bepalingen over alle dieren en alle omgevingen. Wat er door de wet precies gaat veranderen, voor huisdieren en vee, is volgens Rodenburg nog lastig te zeggen.

Deze verwarring is deels ontstaan omdat in de toelichting op de wetswijziging genoemd wordt dat het ‘natuurlijk gedrag’ van een dier voorop komt te staan. Hoewel dit helemaal niet terugkomt in de tekst van het amendement, was wel een doel van vroegere regeringen. Onder andere kabinet Balkenende IV (in 2007) wilde uiterlijk in 2022 ‘het perspectief van het dier en het soorteigen gedrag leidend te laten zijn voor het welzijn van dieren in de veehouderij’.

Volgens Vestering is het niet nodig je zorgen te maken om jouw huisdier. „Goed nieuws voor de dieren en meteen paniek: ‘Kan ik mijn hond nog wel aangelijnd uitlaten?’ Natuurlijk kan dat! Maar je mag ‘m niet levenslang vastbinden. Dat is wat de wetswijziging regelt: een einde aan dieronvriendelijke stallen/kooien en ingrepen”, twitterde ze. Daar sluit haar partij zich bij aan.

De wetswijziging heeft naar verwachting wel invloed op de veehouderij. Maar ook voor die sector is nog onduidelijk wat ze precies moeten veranderen. Demissionair landbouwminister Carola Schouten zag de wetswijziging in april al niet zitten: „Dit amendement is heel algemeen geformuleerd en is praktisch niet uitvoerbaar’’, stelde ze toen. Nu de wijziging er toch is, gaat haar ministerie onderzoeken wat de gevolgen ervan zijn. De leden van de Tweede Kamer hebben veel vragen gesteld. Antwoorden krijgen ze volgens de minister voor het zomerreces (vakantie).

Schouten: „Ik wil dat we eerst grondig bekijken wat het betekent, wat moet worden verstaan onder natuurlijk gedrag van een dier. Daar kun je verschillend naar kijken. Ik snap de vragen van de Kamer, aan de andere kant is het de Kamer die het in de wet heeft gezet. Daar kan ik ook niet zo heel veel aan doen. Ik ben nu bezig om te kijken hoe ik daar handen en voeten aan kan geven.”