Erik Oosterveld, arbeidsmarktdeskundige van het UWV: ,,De bouw zou veel harder kunnen groeien.'' Foto: Corné Sparidaens
In de bouw staat probleem op probleem gestapeld: van stikstof tot personeelstekort. Hoogste tijd voor een antwoord in cijfers en verhalen op de vraag: hoe staat de bouw in Noord-Nederland er voor? Al drieënhalf jaar meer vacatures dan werkzoekenden.
De bouwsector zit klem. Aan de ene kant is de vraag naar nieuwe woningen, verbouw, renovatie, verduurzaming en isolering hoger dan ooit. Aan de andere kant wordt de groei van de bouw beperkt door tekort aan personeel, ruimtegebrek, stikstofproblematiek netcongestie, lange doorlooptijd van vergunningen, hoge energieprijzen en almaar stijgende materiaalkosten. Hoe staat de bouwsector er in 2025 eigenlijk voor in Noord-Nederland? Wat laat de theorie van het UWV zien, hoe vindt werkgever Pieter de Boer van Eemshout Prefab zijn werknemers en hoe zorgen ze bij Leerbouwen en het Talentperron dat werkzoekenden of zij-instromers de bouwsector weten te vinden? Kortom, een schets van de bouw in cijfers en verhalen.
Ondanks de remmende factoren is er een groei qua werknemersbanen in de bouw te zien dit jaar, aldus arbeidsmarktadviseur Erik Oosterveld van het UWV. ,,De bouw zou echter veel harder kunnen groeien, maar wordt van alle kanten ingeperkt. De sector staat onder druk. Het probleem van de personeelstekorten had in feite veel groter kunnen zijn als niet allerlei beperkingen de groei in de bouw hadden afgeremd.”
Een stijging van 1000 banen
Zijn arbeidsmarktschets van de bouw (naast woning, kantoor- en bedrijfspanden omvatten deze cijfers ook de grond-, weg- en waterbouw) in Noord-Nederland laat zien dat de groei van het aantal werknemersbanen dit jaar doorzet naar 32.500 banen. Een stijging van 1000 banen ten opzichte van het voorgaande jaar (31.500) oftewel ruim 3 procent.
Info: LC
Opvallend is dat de werkgelegenheid in de bouw in Noord-Nederland zich gunstiger ontwikkelt dan gemiddeld in Nederland. Landelijk stijgt het aantal banen in de bouw naar 370.100 in 2025. Dit betekent een stijging van 2,5 procent.
De groei van banen in 2024 was aanzienlijk lager dan voorgaande jaren, zowel in het Noorden als landelijk. Liet de bouwsector in Noord-Nederland nog een groei zien van 2,3 procent, landelijk lag dit percentage op slechts 0,8. De dip van 2024 is deels te verklaren door hogere loon-, materiaal- en energiekosten en anderzijds door terugbetalingen van overheidssteun uit de coronaperiode, aldus Oosterveld.
Meer ruimte
Dat Noord-Nederland het beter doet dan de rest van Nederland heeft te maken de steeds krappere aanwezigheid van bouwgrond in met name de Randstad. In het Noorden is meer ruimte, worden er relatief meer vergunningen afgegeven en is er relatief meer personeel, zo verklaart Oosterveld de verschillen. Bovendien zijn er in het Noorden specifieke bouwprojecten zoals het herstel van de bevingsschade, het station Groningen, de zuidelijke ringweg en de Afsluitdijk die voor werkgelegenheid in de bouw zorgen.
Hoewel er minder woningen worden gebouwd, blijft de vraag naar personeel groot. Het herstel, onderhoud en verbouw van gebouwen levert veel werk op. Ook moet er personeel vervangen worden dat vertrekt, onder andere door pensionering. Door de energietransitie bij bedrijven is er ook veel vraag naar vakmensen.
Maar liefst 78 procent van de werkgevers in de bouwsector heeft in meer of mindere mate last van personeelstekorten, zo blijkt uit onderzoek van het UWV. De meeste vacatures staan open voor kansrijke beroepen als loodgieters, installateurs, monteurs. elektriciens, timmerlui, onderhoudsmedewerkers, schilders en dakdekkers. Ook is er veel werk voor het middenkader en hoger personeel, zoals uitvoerders, werkvoorbereiders en calculatoren.
Openstaande vacatures bouwberoepen. Beeld: LC
Naast werknemersbanen zijn er in de bouw de laatste jaren steeds meer zelfstandigen zonder personeel werkzaam in de bouw. Heel Nederland telt momenteel zo’n 312.000 banen voor zelfstandigen in de bouw. Dat zijn er 100.000 meer dan in 2017; een stijging van 47 procent. In Noord-Nederland ging het om 25.700 banen voor zelfstandigen in de bouw. Dat waren er zo’n 6200 meer dan in 2017. Dat betekent een stijging van 32 procent.
Goed op je eigen personeel letten
Door de handhaving op schijnzelfstandigheid zal het aantal zzp-ers in de bouw gaan afnemen, is de verwachting. De daling zal pas in 2026 echt zichtbaar worden, denkt arbeidsmarktadviseur Oosterveld. ,,Vanaf 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Pas vanaf 2026 gaan zij ook weer boetes opleggen. Dat zal de groei van zelfstandigen verder afremmen. “
Al 14 kwartalen op rij is sprake van meer openstaande vacatures dan werkzoekenden. Werkgevers zullen de komende tijd last houden van personeelstekorten, is de verwachting. Met een aanhoudende krappe arbeidsmarkt zullen ze steeds vaker een mix moeten toepassen van drie pijlers: anders werven, behoud van personeel en anders organiseren. ,,Goed op je eigen personeel letten, opleidingen en trainingen aanbieden, jongeren en migranten de weg naar de bouw wijzen en automatisering en robotisering zijn manieren om de arbeidskrapte op een creatieve manier op te lossen”, besluit Oosterveld.
De omscholer voor wie graag met de handen werkt
Maarten van der Vlist van Leerbouwen. Foto: DVHN
Leerbouwen aan de Euvelgunnerweg in Groningen probeert mensen enthousiast te maken voor een bouwberoep om ze vervolgens te begeleiden naar werk, legt eigenaar Maarten van der Vlist uit. Aanleiding om het bedrijf acht jaar geleden te beginnen door de toenmalige oprichter Tjeerd van der Sluis waren de enorme personeelstekorten in de bouw.
Schilderen, houtbewerking, stukadoren, metselen en sinds kort ook installatie- en elektrotechniek: Leerbouwen biedt cursussen en opleidingen aan aan mensen die graag met de handen willen werken, zowel met en zonder een afstand tot de arbeidsmarkt. ,,Dat kan variëren van iemand die wil klussen in zijn huis tot iemand die wordt aangemeld via het UWV, de gemeente of via een school voor een zij-instroom- of opleidingstraject”, aldus Van der Vlist.
Na een korte oriëntatie kunnen de mensen binnen Leerbouwen kiezen voor een opleiding in een bepaald vak. Op de Euvelgunnerweg heeft Leerbouwen een eigen opleidingswerkplaats, waar kandidaten lessen kunnen volgen totdat het tijd is om over te stappen naar een bedrijf. Daarbij worden ze gecoacht en begeleid door het team van Leerbouwen.
Eén van de bedrijven waar Leerbouwen al jaren goed mee samenwerkt is Eemshout, laat Van der Vlist weten. ,,Ieder jaar stroomt er wel iemand uit bij ons naar Eemshout. Vervolgens worden ze daar verder opgeleid. Dat is wel belangrijk, dat de bouw de tijd neemt om mensen te begeleiden.”
Iedereen die zijn opleiding heeft gehaald bij Leerbouwen kan aan de slag bij een bedrijf. Van der Vlist: ,,Daar zijn we heel blij mee. Er zijn meer vacatures dan dat we mensen hebben. We proberen via digitale campagnes, door mond-op-mond reclame en op het regionale werk- en ontwikkelevenement StartFest te zorgen voor instroom van mensen bij Leerbouwen.”
Oriënteren bij het Talentperron
Geen gesprek aan de balie maar zelf actief aan de slag. Foto: Mandy Brandsma–van Blijswijk
Bij Talentperron – een samenwerking tussen de gemeente Groningen en het UWV – kunnen mensen hun eigen talenten op een interactieve en dynamische manier ontdekken met behulp van een gids, aldus projectleider en innovatie adviseur Margot Banus. ,,Op die manier kunnen ze kijken wat hun wensen en vaardigheden zijn. Bij ons draait het niet direct om het zoeken naar werk of een opleiding, maar we richten ons eerst op het opbouwen van een vertrouwensband. De bezoekers moeten zelf de stap maken richting de arbeidsmarkt of verdere scholing.”
En het werkt. Door het succes van Talentperron wordt het concept ook uitgerold naar Assen, Appingedam, Stadskanaal, Sappemeer en de gemeente Westerkwartier, zo somt Banus op. ,,In totaal komen er zes Talentperrons bij.”
Op een speelse en laagdrempelige manier door het gebruik van VR-brillen, een competentiewand met kubussen en een 9 bij 9 meter grote landkaart, wordt het gesprek aangegaan met de bezoekers. ,,Vorig jaar waren dat er maar liefst 2000. Ze kunnen zelf binnenlopen of op ons geattendeerd worden door de gemeente of het UWV. Het kunnen individuen maar ook groepen zijn. Bij Talentperron krijg je geen gesprek achter de balie, maar mogen de bezoekers zelf actief aan de slag. Zo krijgt het gesprek meer beleving en beklijft het beter.”
De rol van de gids is daarbij cruciaal, gaat Banus verder. ,,De gids kijkt breder dan alleen opleiding en werk. Zo wordt er gekeken naar waar iemand staat als mens en wat diegene nodig heeft op weg naar een opleiding of werk. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand geholpen wordt met zijn of haar schuldenproblematiek. We willen mensen zelfvertrouwen geven. Dat alleen al kan enorm helpen.”
Belangrijk is dat de bezoekers constant zelf de regie in houden. ,,Bij ons krijgen de bezoekers een hele persoonlijke benadering op een fysieke plek. Dat vinden veel mensen fijn. Ze bepalen zelf wat ze willen en samen met de bezoekers kijken we hoe we ze kunnen helpen door eventueel verbinding te zoeken met specialisten. Er wordt ook niets vastgelegd van het bezoek. Het is heel vrijblijvend.”
Uit onderzoek van onderzoeksbureau Excap blijkt dat 79 procent van de bezoekers van Talentperron een vervolgstap nemen. Dit kan een netwerkgesprek, een inschrijving bij een uitzendbureau of een bezoek aan een branchemiddag zijn. ,,Pas als je weet waar je talenten en vaardigheden liggen, kun je gerichter gaan zoeken.”
Door Talentperron worden events en doe-middagen georganiseerd. Zo is er iedere donderdagmiddag een branchemiddag met als thema Talent voor bouw, techniek of groen georganiseerd. ,,We creëren ontmoetingen, waar bezoekers zich verder kunnen oriënteren. Soms komen er matches tot stand met werkgevers. Maar omdat we niets vastleggen weten we niet hoeveel mensen er uitstromen naar bijvoorbeeld de bouwsector.”
De werkgever: ‘We zoeken mensen die willen’
Pieter de Boer (links) en instromer Fritjof Sillen van Eemshout Prefab. Foto: Marjorie Noë
Eigenaar Pieter de Boer van het houtskeletbouwbedrijf Eemshout Prefab in Eemshaven heeft al jarenlang goede connecties met het UWV, praktijkopleider Leerbouwen in Groningen en Noorderhuizen in Uithuizen, de leer- en werkplek voor bouw en techniek van het Noorderpoort in Noord-Groningen. ,,In samenspraak met deze organisaties kom ik vaak aan mensen. Intern leiden we ze vervolgens verder op”, aldus De Boer.
Al vanaf 2014 zorgt De Boer op deze manier dat er ieder jaar een paar werknemers instromen binnen zijn bedrijf, waardoor Eemshout Prefab geleidelijk – met de hulp van enkele zzp-ers - kon groeien naar de huidige 57 werknemers. ,,Zo heb ik een heel netwerk opgebouwd onder anderen ook met coaches van gemeenten als het Hoogeland en Eemsdelta. We hebben op die manier ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk.”
Fritjof Sillen kwam zes jaar geleden via het UWV bij Eemshout terecht. Na zijn opleiding tot kunstenaar zocht hij meer bestaanszekerheid en kwam in de fabriek van De Boer terecht. Eerst als framer, maar al snel als tekenaar in de tekenkamer.
Sillen is niet de enige die binnen het bedrijf is doorgestroomd.. ,,Op de afdeling calculatie zit iemand die hier is begonnen als zager. Maar we hebben ook zij-instromers vanuit de horeca, een koekjesfabriek of een bejaardentehuis bij ons werken. Zo komen er ook mensen bij ons binnen die heel iets anders hebben gedaan in hun carrière. We hebben altijd wel mensen nodig in de fabriek. De meeste mensen die hier rondlopen zijn via Leerbouwen en Noorderhuizen binnengekomen”, legt De Boer uit.
En het zijn niet alleen jongeren, voegt hij eraan toe. ,,We hebben mensen van allerlei leeftijden. We zoeken mensen die willen en gemotiveerd zijn om te werken. Meestal lopen ze eerst één of twee weken stage. Als ze in de groep passen, dan is het al voor 50 procent geslaagd. We bieden ze dan direct een dienstverband voor onbepaalde tijd aan. We hebben weinig personeelsverloop gelukkig. Je investeert in mensen, in meer kennis en ervaring en dat zie je terug in het rendement van de fabriek. Die gaat omhoog. Het is mooi om te zien dat het zijn vruchten afwerpt.”
