De winnaars van de Duurzame Dertig laten zien: ook al ben je nog klein, je impact kan heel groot zijn

„Als je denkt dat iets kleins geen impact kan hebben, probeer dan maar eens te slapen met een mug in je kamer.” Spreker Arjen Boekhold gebruikte die quote woensdagmiddag op het podium van de finale van de Duurzame Dertig in EM2 in Groningen om het belang van duurzaam ondernemen te schetsen. Iets waar hij veel van weet: jarenlang was hij een van de drijvende krachten achter Tony’s Chocolonely, het bedrijf van de duurzame en eerlijke chocoladerepen. 

Met Tony’s Chocolonely braken ze het systeem open van de productie en handel in cacao door onder meer betere prijzen en omstandigheden voor de boeren te regelen. Dat begon klein en in de marge werd uiteindelijk de standaard. Hun methodiek is uiteindelijk overgenomen door veel grote spelers in de sector. Al is Tony’s inmiddels de grootste van het land, ooit was het ook een mugje, wilde Boekhold maar zeggen. En zo’n beestje krijgt heel wat gedaan. „Hij krijgt toch een groot mensenlichaam in beweging.”

Boekhold schreef de quote overigens toe aan de Britse Anita Roddick, oprichtster van cosmeticabedrijf The Body Shop. Al wordt de uitspraak op dit soort podia ook vaak gelinkt aan de dalai lama. Wie hem voor het eerst uitsprak, maakt ook niets uit. Het was een beeld dat resoneerde in de zaal. En paste bij de finalisten en winnaars van dit jaar.

Neem bijvoorbeeld Kleern’nZooi XXL. uit Groningen, dat won in de categorie Mens en Maatschappij. Dit initiatief van Groener Groningen stelt zich ten doel duurzame kleding leuker, hipper en toegankelijker te maken voor alle Groningers. De jury loofde het initiatief om de prestatie van tweedehands kleding zo te ‘ver-feestelijken’ dat het boven iedere associatie met armoedig en versleten wordt uitgetild. Kleern’nZooi doet dat door als podium voor toplocaties als de Martinikerk en het Forum te kiezen. 

Iets wat ze heel bewust doen, vertelde Manon Prins op het podium. „We willen juist mensen van buiten de groene bubbel bereiken. Die gaan naar het centrum dus daar willen wij ze ook bereiken.” De 50.000 euro advertentiebudget die Kleern’nZooi won, komt daar ook goed bij van pas. „We willen nog heel veel meer mensen bereiken dan we nu al hebben gedaan. Ik heb nog geen idee hoe, maar het gaat zeker gebeuren.”

 

Kleern’nZooi maakt van iets kleins, de markt voor tweedehands kleding, iets groots. Voor Boxo uit Leeuwarden geldt dat ook. In de categorie Start-up gingen zij er met de hoofdprijs vandoor. In Leeuwarden hebben ze een envelop van hergebruikt stevig plastic gemaakt om pakketjes in te verzenden, in plaats van steeds weer nieuw karton. De jury prees ook de statiegeldgedachte die Boxo eraan toegevoegd heeft en noemt dat een slimme toepassing op circulaire businessmodellen. Bovendien wordt het zo voor de consument goed zichtbaar wat circulaire economie is.

De aantallen zijn nu nog klein maar de dromen zijn groot, schetste mede-oprichter Okke de Jonge op het podium. „Elke dag worden twee miljoen pakketjes verzonden. Daarvan moeten er straks een miljoen via ons gaan.”

 

Boxo wil zo de hele keten hervormen. De Bork Groep uit Stuifzand heeft met het Tussenstation eenzelfde doel. Zij wonnen in de categorie Innovatie met hun initiatief om zichzelf niet langer als sloper maar als oogster van materialen te zien. Die slaan ze op, herstellen ze of passen ze aan waar nodig om ze daar te kunnen hergebruiken. „Ons hele businessmodel is daarmee aan het veranderen”, zei Koen Rooseboom op het podium. Juist daarom sprongen ze in het oog van de jury.

 

Boxo hield Nais uit Groningen (nieuwe items maken van oud textiel uit kledingcontainers) en Plantjebandje uit Eext (festivalbandjes en keycords van hennep) voor zich. Achter Kleern’nZooi eindigden Stichting Boezemvriendinnen uit Leeuwarden (ongebruikte bh’s inzamelen en uitdelen aan vrouwen die het niet kunnen betalen) en de gemeente Heerenveen (Bofkontjesregeling: wasbare luiers met korting). In de categorie van Bork kwamen Achterbosch Architecten uit Leeuwarden (bouw van de toekomst inspireren met pand dat volledig duurzaam en biobased is) en Kleerlijk uit Groningen (terugbrengen van de kledingindustrie naar Nederland om zo duurzamer en verantwoorder te produceren) op plek twee en drie.

De publieksprijs was voor Caparis in Leeuwarden, waar zonnepanelen worden gerecycled. Het is het eerste sociaal-werkbedrijf dat dit doet. Caparis kreeg de meeste van de ruim 5700 stemmen die de afgelopen weken werden uitgebracht.

 

Allemaal zijn het initiatieven die wat extra’s hebben. Het zijn niet alleen muggen die een systeem in beweging krijgen. Ze zijn ook nog iets anders, zei jurylid Reinder Hoekstra, directeur van de Natuur en Milieufederatie Drenthe. „Het zijn ook veldleeuweriken die je in de verte hoort zingen. Het geeft je nieuwe energie. En dat is net dat twinkeltje dat het verschil maakt.”