Steenfabrikant Strating houdt vertrouwen in de toekomst, ondanks torenhoge energieprijzen. 'Stenen komen uit Pekela, niet uit China'

Groningen telde nog niet zo lang geleden zestig steenfabrieken. Nu is enkel Strating in Oude Pekela nog over, als enige steenfabriek in Noord-Nederland. Maar hoe lang zingt het 167 jaar oude familiebedrijf het nog uit? Extreem hoge energieprijzen, peperdure grondstoffen, personeel dat je met een lampje moet zoeken. Dit is ongetwijfeld het moeilijkste jaar dat directeur Geert Jan Strating heeft meegemaakt.

Nee hoor, zegt die beslist. ,,We hebben een fase gehad, een jaar of vijf geleden, toen de vertwijfeling heel groot was. Zijn er nog wel mensen die onze spullen willen hebben, vroegen we ons destijds af. En dat is veel erger. Dat je jezelf de vraag stelt of er mensen zitten te wachten op de producten die je maakt.’’

,,We waren in die tijd, je praat over de jaren rond 2013, niet goed in staat om te exporteren. De vraag naar onze producten viel weg. Daar slaap je echt niet van. Vanaf 2017 begonnen we weer op te krabbelen. We hebben toen ook veel aan onszelf gewerkt, we hebben alles goed op een rij gekregen. We werden betrouwbaarder qua levertijden, geen kwaliteitskwesties meer. Een Zwitsers uurwerk, zeg maar. Als je ons vraagt om stenen en wij bevestigen dat, dan zijn ze er ook.’’

Toch is ook deze tijd bepaald niet zonder zorgen, geeft de directeur toe. De piekende energieprijzen bezorgen hem hoofdbrekens. Er moet flink gerekend worden alvorens gas in te kopen voor het bedrijf met 25 werknemers, dat tot 20 miljoen stenen per jaar produceert.

Want ondanks de ruim zevenduizend zonnepanelen die Strating op de daken van zijn bedrijf heeft laten leggen, bakt hij zijn stenen vooral met gas. Heel veel gas: Strating verstookt twee tot twee en een half miljoen kuub per jaar en dat kost hem meer dan twee ton per maand. ,,We verdienen heel weinig dit jaar, we proberen vooral aan damage control te doen en te zorgen dat we geen tonnen verlies lijden en de kas leegtrekken.’’

Hij blijft gas gebruiken de komende jaren. Dat wil niet zeggen dat het bedrijf niet nadenkt over alternatieven. Zo kan er wellicht een deel van het proces worden geëlektrificeerd. Of kan er bij het drogen van stenen met warmtepompen worden gewerkt. Voorts wil Strating een deel van de restwarmte van de koelsystemen in de oven hergebruiken. Daarvoor moet er een koppeling komen tussen de oven en de drogerij. ,,Helaas zit overal levertijd op. Als het goed is, wordt die in april aangelegd.’’

Mogelijk wordt er in waterstof geïnvesteerd. ,,We bewandelen allerlei sporen, we zijn met een aantal andere bedrijven heel druk bezig met de energietransitie’’, aldus de directeur. Maar bij alles geldt: wat wil de overheid en wat faciliteert die? ,,Dat is nu vaak onduidelijk. De overheid zit helemaal vast in haar eigen moeras.’’

Strating haalt de klei voor zijn stenen onder meer uit polders in het Dollardgebied en uit de streek rond Tinallinge, bij Winsum. ,,Daar graven we in een kleilaag die ongeveer 1500 jaar oud is. Dat is prima klei, met een laag kalkgehalte en een hoog ijzergehalte. De Dollardklei is wat jonger, die stenen worden wat bruiner. Met klei uit Tinallinge maak je de mooiste rode stenen.’’

Hoe ziet hij de toekomst? ,,We maken dingen waar behoefte aan is. Dat is de basis van je bestaan. Een jaar geleden was ik heel erg angstig, ik dacht: wat gaat er allemaal gebeuren? De prijsstijging was nog niet eens zo hoog als nu. Uiteindelijk valt het in zoverre mee dat we de prijs kunnen doorberekenen. En dat kan alleen omdat we dingen maken waar weinig uitwisseling in is. Er komen geen stenen uit China of Turkije. De stenen die nodig zijn komen van ons en een aantal andere Nederlandse steenfabrieken. En zelfs de export naar Engeland loopt nu door, ondanks de brexit.’’

,,Als komend jaar de bouw in elkaar ploft en ook de export naar Duitsland en Engeland wegvalt, dan hebben we wel een probleem. Tot op heden is de vraag nog goed, net als alle prognoses die we krijgen. Volgend jaar is het bouwvolume ongeveer hetzelfde als dit jaar, is de verwachting. En vaak hebben die bouwanalisten gelijk’’, zegt Strating.

,,Een zelfstandig bedrijf, zoals wij zijn, is eerder bereid om als er een keer tegenwind is te accepteren dat je niet op honderd procent van je volume draait, maar het met zeventig moet doen. In tegenstelling tot een multinational die een aantal steenfabrieken heeft. Die kent maar één stand: honderd procent. Het alternatief is nul. Dat zie je ook, als er veel beweging zit in de economie gaan die grote bedrijven direct locaties sluiten.’’