'Gekonkel' van eigen GroenLinksfractie deed oud-wethouder Miguel Ririhena opstappen. 'Doe niet mee aan die oude politiek'

„Ik heb lang gewacht voor ik mijn verhaal wou doen”, zegt Miguel Ririhena (46). „Eigenlijk wil ik dat niet, maar als je zo plotseling vertrekt heb je iets uit te leggen. Je krijgt al snel opmerkingen, wat heb je eigenlijk gedaan jongen? Heb je je vrouw mishandeld, of met een slok op gereden?”

Op 1 november 2023 vertrok Ririhena onverwachts als wethouder van de gemeente Tynaarlo. Een conflict met zijn eigen GroenLinks-fractie lag ten grondslag aan zijn plotselinge aftreden. Voor de buitenwereld kwam het als een totale verrassing: als een van de ‘architecten’ van de coalitie werd Ririhena in februari nog uitgeroepen tot beste bestuurder van een kleine gemeente door ambtenarenblad Binnenlands Bestuur.

Wat zich binnenskamers precies had afgespeeld werd niet duidelijk; fractievoorzitter Gea Bijkerk hield haar lippen stijf op elkaar en ook Ririhena zelf was niet bereikbaar voor commentaar. Nu wil hij wel praten. „Zo veel mensen hebben mij gebeld met vragen, en die wil ik beantwoorden. Maar als ik eerlijk ben snap ik het zelf ook nog niet helemaal.”

In 2022 werd Ririhena wethouder namens GroenLinks in het nieuwe college van de gemeente Tynaarlo, met onder meer zorg, sport en cultuur in zijn portefeuille. Daarvoor was hij vier jaar raadslid en later ook fractievoorzitter. Voor hem kwam de crisis in zijn partij net zo onverwacht als voor de inwoners van Tynaarlo, zegt hij. „Ik werd in de herfstvakantie gebeld door Gea [Bijkerk, fractievoorzitter, red.] met de mededeling dat we met spoed een afspraak moesten maken.”

Volgens Bijkerk zou er een motie van wantrouwen ophanden zijn tegen Ririhena. Daarbij zeggen één of meerdere partijen het vertrouwen op in het functioneren van een wethouder. „Ze wilde me niet vertellen welke partij daar mee bezig was, maar was bang dat ik een stemming niet zou overleven.”

Ririhena is perplex na het telefoontje. „Een motie van wantrouwen krijg je op het moment dat je een grote fout hebt gemaakt. Informatie achterhouden, een integriteitsschending. Maar dan nog is het een heel zwaar middel. Als je het beleid van een wethouder afkeurt dien je eerst een motie van afkeuring in, of een motie van treurnis. Dit kwam vanuit het niets.”

Hij belt direct met burgemeester Marcel Thijsen van Tynaarlo, die ook van niets weet. Die maakt een ronde langs de fractievoorzitters van de gemeenteraad. Niemand zegt een motie van wantrouwen in de pen te hebben.

Als Ririhena de dag erop met fractievoorzitter Bijkerk en raadslid Arie Meerman bijeenkomt, vallen zij met de deur in huis. „De fractie vond dat ik niet functioneerde als wethouder. Mij werd verteld dat ik een andere baan moest zoeken. Het draagvlak in de raad zou afbrokkelen. Daarmee deed ik afbreuk aan de partij. Eigenlijk een ‘functie elders’-gesprek.”

Onder het mom van ‘de eer aan zichzelf houden’, proberen Bijkerk en Meerman aan te sturen op een gezamenlijke verklaring waarbij Ririhena het stokje overdraagt aan een ander partijlid. „Ik had moeten zeggen dat ik het geprobeerd had, en tot de conclusie was gekomen dat het wethouderschap niets voor mij was.”

Tot dan toe vindt Ririhena dat hij juist goed functioneert. „Er is een debat geweest waarin ik niet goed uit de verf ben gekomen, maar dat hebben we achteraf geanalyseerd. En ik heb wel eens gehakkeld in de beantwoording van vragen. Verder was ik in de regel goed bezig.”

Een misser tijdens een debat is geen grond voor een motie van wantrouwen, weet ook Ririhena. Zijn fractieleden willen hem nog steeds niet vertellen uit welke hoek die komt. „Dat heeft me echt geraakt. Op die manier sluit je iemand buiten. Je hoort een team te zijn, je hebt afspraken met elkaar. En dan word je in het ongewisse gelaten.”

Zijn collega-wethouders, allemaal op vakantie, zijn totaal van slag als burgemeester Thijsen ze op de hoogte brengt van de ontwikkelingen binnen het college. Namens het college gaat Thijsen in gesprek met de fractie van GroenLinks. „Je kan niet zomaar zeggen dat iemand moet opstappen”, zegt Ririhena. „Als je vindt dat iemand niet functioneert stel je een verbetertraject op.”

In een later gesprek met fractievoorzitter Bijkerk en partijvoorzitter Geerte Binnema wordt die optie besproken. Binnema dringt aan op een menselijke oplossing die bij de partij past, en stelt voor Ririhena nog een kans te geven. Bijkerk twijfelt. „Volgens haar waren er al veel intensieve gesprekken gevoerd”, zegt Ririhena. „Maar dat klopt simpelweg niet De twee gesprekken die we hebben gevoerd waren reflectief. Zij deed het voorkomen alsof er allerlei verbeterpunten besproken waren die ik niet had opgepakt. We praatten op gegeven moment totaal langs elkaar heen.”

In de coalitie is het onrustig. De fractievoorzitters van coalitiepartijen PvdA, Leefbaar Tynaarlo, Gemeentebelangen en ChristenUnie zijn niet allemaal onverdeeld enthousiast over het functioneren van Ririhena, maar niemand peinst over een motie van wantrouwen. Boosheid en irritatie over de gang van zaken overheerst. Alle partijen denken dat een hersteltraject de rust kan doen terugkeren.

Op maandag 30 november heeft de fractie van GroenLinks een reguliere vergadering. Daarin wordt de optie van een verbetertraject voor Ririhena besproken. Zelf mag hij daar tot zijn spijt niet bij aanwezig zijn. Die avond wacht hij op uitsluitsel, maar hij hoort niets. Ook dinsdagochtend heeft hij nog geen bericht van zijn fractiegenoten. Op het gemeentehuis wachten zijn collega’s hem op voor een wekelijks overleg. Ook zij zijn gespannen.

Om 09.00 uur is burgemeester Marcel Thijsen nog niet aanwezig. Om kwart over negen komt hij met bedrukt gezicht binnenlopen. Hij heeft net met Bijkerk gesproken. „Heb je al iets gehoord”, vraagt Thijsen aan Ririhena. „Nee, maar jij volgens mij wel” antwoordt hij. De fractie van GroenLinks was van plan hem pas woensdag of donderdag in te lichten. Daar ging de Ririhena niet mee akkoord.

Die middag melden Bijkerk en raadslid Meerman zich daarom op het gemeentehuis. „We vinden echt niet dat je het kan”, deelt Bijkerk hem mee. De fractie is niet tevreden en ziet geen heil in een verbetertraject. Bijkerk zegt het vertrouwen in haar eigen wethouder op. „Toen heb ik ze meteen de deur uitgezet”, zegt Ririhena. „We waren uitgepraat.”

De houding van zijn eigen partij zit Ririhena dwars. „Ik ben deels de politiek ingegaan om iets te veranderen aan de bestuurscultuur. Dit gerommel achter de schermen is oude politiek. Mee in dat gekonkel wou ik niet. Toen heb ik de handdoek in de ring gegooid.” Van de Drentse afdeling had hij meer steun verwacht. „Ik hoopte dat leden vragen zouden stellen over de gang van zaken, de procedures die gevolgd zijn. Hier is geen functioneringscommissie aan te pas gekomen hoor.”

Bij GroenLinks was hij jarenlang mediator voor andere afdelingen, en bemiddelde hij bij conflicten tussen fracties en besturen. „Ik ben altijd maatschappelijk werker geweest. In een conflict zijn er twee werkelijkheden. Die moet je bij elkaar zien te krijgen. Ik had verwacht dat de partij in deze situatie ook naar zo’n traject zou kijken. Ik heb vijf jaar lang conflicten voor ze opgelost. Ze hadden op z’n minst contact met me op kunnen nemen.”

Uit loyaliteit naar zijn collega-wethouders is hij zonder slaande deuren vertrokken. „Ik wou voorkomen dat de gemeente onbestuurbaar zou worden. Leefbaar Tynaarlo was ontzettend kwaad, als zij GroenLinks er uit hadden gekiept was de PvdA ook gegaan.” Hij valt even stil. „Achteraf gezien heb ik daar spijt van. Ik had het er op aan moeten laten komen in de raad.”

Zijn vervanger, oud-gedeputeerde Hans Kuipers, stond al klaar voor Ririhena zijn ontslagbrief had ingediend. „Ontzettend vroeg”, vindt hij. „Volgens de fractie was dat nodig om te voorkomen dat we uit het college zouden worden gezet. Maar Thijsen heeft een stokje gestoken voor een hele vroege voordracht.”

Het wrangste is dat hij zelf nog steeds niet weet waarom hij het veld moest ruimen. „Je komt in een soort rouwproces terecht, je moet een hoofdstuk afsluiten waar je zelf geen regie meer over hebt. Maar dat is heel erg moeilijk als je nog zoveel vragen hebt. Het blijft in mijn hoofd spelen. Ik heb al sollicitatiegesprekken gevoerd, maar ik heb me teruggetrokken. Dat ging te snel, ik moet dit deel van mijn leven eerst afhechten.”