Voor de schadeafhandeling is niet de locatie van de aardbeving doorslaggevend, maar de locatie van de woning. Foto: Archief Kees van de Veen
Na de aardbeving onder het Eleveld-gasveld bij Geelbroek lopen de schademeldingen op. Maar bij welk loket moeten bewoners zijn en welke regels gelden? Zeven vragen en antwoorden over de schadeafhandeling.
1. Waar moet ik mijn schade melden?
Voor de schadeafhandeling is niet de locatie van de aardbeving doorslaggevend, maar de locatie van de woning. Afhankelijk van de postcode geldt de regeling van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) of die van de Commissie Mijnbouwschade (CM). In het geval van de aardbeving onder het Eleveld-gasveld bij Geelbroek verwijst het IMG op zijn website naar de CM: die instantie behandelt schade die is veroorzaakt door mijnbouw buiten het Groningenveld, bijvoorbeeld door kleinere gasvelden zoals dat bij Eleveld.
2. Waarom zijn er twee instanties voor mijnbouwschade?
Nederland heeft twee verschillende systemen voor schade door mijnbouw. Deze tweedeling is wettelijk geregeld, omdat de situatie in Groningen uniek is door het grote aantal aardbevingen en schadegevallen.
In het ‘effectgebied’ waar trillingen door gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslagen bij Norg en Grijpskerk schade kunnen veroorzaken, wordt de schadeafhandeling uitgevoerd door het IMG. Voor alle overige gebieden bestaat een procedure bij de CM.
3. Wat betekent dat voor bewoners rond Assen en Eleveld?
In Noord-Drenthe loopt de grens van het ‘effectgebied’ van het Groningenveld door de regio rond Assen. Het noordelijke deel van Assen ligt binnen dat gebied en valt daardoor onder de regeling van het IMG. Het zuidelijke deel van de stad en dorpen ten zuiden van Assen, zoals Ekehaar en Nijlande, liggen daarbuiten en vallen onder de CM.
Dat verschil heeft gevolgen voor de manier waarop schade wordt beoordeeld. Binnen het effectgebied van het IMG geldt het zogenoemde bewijsvermoeden. Dat betekent dat bewoners niet eerst hoeven te bewijzen dat hun schade door gaswinning komt. Als er schade is die door aardbevingen kan zijn veroorzaakt, wordt aangenomen dat gaswinning de oorzaak is – tenzij er duidelijk een andere verklaring is.
Voor de rest van het land geldt dat de CM de bewijslast van schademelders overneemt. Bewoners hoeven dus niet zelf te bewijzen dat schade aan hun huis door mijnbouw komt. Op basis van onderzoek beoordeelt de CM of sprake is van mijnbouwschade.
Ook de regelingen verschillen. Binnen het IMG-gebied kunnen bewoners bijvoorbeeld kiezen voor een vaste vergoeding van maximaal 10.000 euro voor schade aan hun gebouw, zonder een uitgebreid onderzoek. Buiten het effectgebied van het IMG bestaat zo’n vaste vergoeding niet en wordt schade meestal per geval onderzocht door de CM.
4. Hoe is dat effectgebied begrensd?
De grenzen zijn door de overheid vastgesteld op basis van seismologische analyses en risicomodellen van aardbevingen door gaswinning. In de praktijk wordt onder meer gekeken naar de afstand tot het gasveld en naar de gemeten trillingssterkte. Zoals gezegd omvat het effectgebied vrijwel de gehele provincie Groningen en loopt dat door in een deel van Noord-Drenthe. De grens volgt niet altijd gemeentegrenzen en kan daardoor dwars door steden of dorpen lopen. De postcode is leidend.
5. Moet ik schade meteen melden?
Het is verstandig schade zo snel mogelijk te melden, zeker gezien de grote aantallen meldingen na de beving bij Geelbroek. Zo kan goed in kaart worden gebracht om hoeveel schade het gaat. Zowel het IMG als de CM adviseert bewoners om eerst een foto te maken van de schade: eentje is genoeg. Een melding kan ook later worden gedaan, zolang duidelijk is welke schade wanneer is ontstaan. Tot een jaar na de aardbeving kan de CM schademeldingen in behandeling nemen en een schadevergoeding adviseren.
6. Wat gebeurt er nadat ik schade heb gemeld?
Na een melding beoordeelt de instantie eerst of de claim onder haar regeling valt. Vervolgens wordt meestal een deskundige ingeschakeld die de woning bekijkt en de schade opneemt. Daarna wordt bepaald of de schade door mijnbouw is veroorzaakt, welke vergoeding daarbij hoort en of herstel mogelijk is.
De duur van dat proces kan, mede afhankelijk van de complexiteit, uiteenlopen van enkele weken bij eenvoudige gevallen tot mogelijk een jaar of langer bij uitgebreid onderzoek.
7. Ik heb al een vaste vergoeding van het IMG gekregen. Kan ik later nog schade melden?
Wie bij het IMG kiest voor de vaste vergoeding laat daarmee alle schade die op dat moment in of aan het gebouw aanwezig is in één keer afhandelen. Het gaat om een eenmalig bedrag van maximaal 10.000 euro voor de eerste schademelding op dat adres. Voor die bestaande schade kan later geen nieuwe claim meer worden ingediend.
Als er later opnieuw een aardbeving plaatsvindt en daardoor wederom schade ontstaat, kan er wel opnieuw een melding worden gedaan. In dat geval kan bijvoorbeeld een zogenoemde herhaalvergoeding worden toegekend.
