Filmopname van KNIL-militairen die aankomen in Nederland. Foto: DVHN Archief/Peter Wassing
De VOC-mentaliteit, onze handelsgeest, de Gouden Eeuw. In lesmateriaal is de koloniale tijd vaak nog vanuit Nederlands perspectief beschreven. Dat kan anders bewijst de nieuwe online kennisbank moluksevoetstappen.nl. Die heeft een Asser vleugje.
Kruidnagel, nootmuskaat en tabak. Schepen vol specerijen en rookwaar gingen in de tijd van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) van Indië naar Nederland. In de 17de eeuw had de Nederlandse koopvaardij het voor het zeggen in het hedendaagse Indonesië. De geschiedenisboekjes spraken over onze handelsgeest, maar weinig over het geweld en leed dat we de oorspronkelijke bevolking aandeden. Voormalig minister-president Jan Peter Balkenende lanceerde in 2006 nog de term VOC-mentaliteit om aan te geven dat het Nederlandse bedrijfsleven tot bloei kwam. Een uitspraak die vandaag de dag tot aftreden van de premier zou leiden.
Gebrek aan kennis
In onze samenleving is nog steeds een groot gebrek aan kennis over de geschiedenis van het voormalige Nederlands-Indië, het huidige Indonesië, bleek uit gesprekken van de staatssecretaris van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) met ouderen en jongeren met een Indische achtergrond. Terwijl Nederland toch ruim vier eeuwen de scepter zwaaide in Indië. De kennis over dit stukje geschiedenis moet beter, in het onderwijs en in musea.
KNIL-militairen in voormalig Nederlands Indië. Foto: MOLUKS MUSEUM
De Eekhorst Assen
Voor de kennisbank Molukse Voetstappen is ook gebruik gemaakt van materiaal van het voormalig Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers, dat mede ontwikkeld is door docenten van de pedagogische academie in Assen. De toenmalige lerarenopleiding De Eekhorst in de Drentse hoofdstad speelde voor en na de gijzelingen in de jaren zeventig een voortrekkersrol in het zogeheten bi-cultureel onderwijs, met als speerpunt het opleiden van Molukse leerkrachten. Er werden onder meer lessen Maleis gegeven en veel aandacht besteed aan de Molukse cultuur.
Met de online kennisbank moluksevoetstappen.nl is daarvoor een eerste aanzet gegeven. Leerkrachten en leerlingen uit basis- en voortgezet onderwijs kunnen er lesmateriaal vinden dat niet vanuit westers perspectief wordt belicht, maar vanuit de kant van de oorspronkelijke bewoners. ,,We willen dat ook deze kant van het verleden opgenomen wordt in de leerdoelen van het onderwijs. De Tweede Kamer heeft zich er positief over uitgesproken, nu komt het op de invulling aan”, zegt Myrna Groenink-Mastail van het project Molukse Voetstappen.
KNIL
Groenink is kleindochter van een KNIL-militair die in 1951 naar Nederland kwam. Ze heeft zich tot doel gesteld alle kanten van de lange band van Nederland met het voormalige Indië te belichten. ,,We gaan die herijken, verrijken en aanvullen.” Nederlands-Indië is meer dan de Molukken, weet ook Groenink. De Nederlanders waren zeer actief op de grote eilanden Java, Sumatra, Borneo en Celebes. ,,Uiteraard komt dat ook aan de orde. Maar met de komst van 13.000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen naar Nederland in 1951 ligt het accent van de kennisbank op de Molukse geschiedenis.”
KNIL-militairen die verscheept werden naar Nederland Foto Archief
