Vlinderboerderij in Gasselte gaat er komen. Levensdroom van 89-jarige Willem uitgevoerd door enthousiast echtpaar uit de buurt

Twee jaar geleden stond de toen 87-jarige Willem van Hemmen in deze krant. Hij had 34 jaar gestreden om een vlinderboerderij te mogen bouwen op een oud stuk aardappelland dat hij had omgedoopt tot natuurgebiedje. Maar omdat alle bestemmingsplannen en onderzoeken zo lang duurden, was Van Hemmen bejaard toen het papierwerk voor elkaar was.

En dus stond in de krant: wie gaat zijn droom ten uitvoer brengen?

Niet altijd leidt zo’n artikel tot een deel twee. Maar dit keer belde in augustus 2024 een echtpaar uit Gieterveen naar de krant. Of ze niet in contact konden komen met Van Hemmen?

Twee jaar later schijnt de zon op het Gasselterveld. Willem van Hemmen (89) zit achter de kenmerkende blauwe zeecontainer aan een tafeltje op zijn akker bij Gasselte. Of, nou ja, zíjn akker… Het terrein is verkocht. Van Hemmen is op visite, op het oude stukje aardappelland waar hij zich zijn halve leven met ziel en zaligheid voor inzette.

Dit stuk grond kocht hij in 1979, na de ruilverkaveling, om te zorgen dat typische bloemen van de Drentse Hondsrug niet verloren zouden gaan. Hij strooide er allerlei Drentse zaden uit die hij uit bermen haalde in de omgeving. Net zo lang tot het een botanische droomtuin werd met uiterst zeldzame bloemen en vlinders.

Aan de andere kant van de tafel zitten Margreet (54) en Jan (56) de Graaf uit Gieterveen. Deze maand tekenden beide partijen het koopcontract. Ze hebben koffie meegenomen en stroopwafels. „Het klikte gewoon”, zegt Van Hemmen. „Ik kwam erachter dat we dezelfde doelstelling hebben.”

Margreet en Jan willen dolgraag de waardevolle natuur op de oude aardappelakker behouden. Hier groeien de laatste populaties valkruid van Drenthe, vele orchideeën, wilde kievitsbloemen, roggelelies, zwarte rapunzels, stengelloze sleutelbloemen en goudveil. Het zal u, beste lezer, misschien niet allemaal wat zeggen. Maar dit zijn stuk voor stuk zeldzaamheden. Een lust voor het oog.

Jan is ecologisch adviseur bij de Gasunie. Margreet staat voor de klas op de basisschool. Ze dromen al hun hele leven van een duurzaamheidscentrum.

Twee vakanties in Frankrijk wakkerden dat verlangen verder aan. Die ene keer liepen ze door een zintuigentuin bij een kasteel. De andere keer bezochten ze een educatief centrum met theater over bijen. Margreet: „We zeiden daar tegen elkaar: ‘wij gaan ook zo’n educatief centrum oprichten’. Maar ja, daar hadden we toen helemaal geen geld voor.”

Nu, 20 jaar later, is er meer mogelijk. Margreet: „Toen we het artikel in de krant zagen, dachten we allebei: áls we het nog willen, moeten we het nu doen.”

Dankzij de aankoop blijft de bloemrijke akker behouden. Jan: „Als iemand hier de ploeg in zou zetten, ben je veertig jaar verschralen in één klap kwijt.”

Dat zal nu dus niet gebeuren. Margreet en Jan pakken de oude maquette van Van Hemmen erbij. Met wat kleine aanpassinkjes zal dit ontwerp hier komen te staan. De nieuwe vlinderboerderij gaat op in het landschap. Grond die voor de bouw wordt weggegraven, komt weer op het dak van de boerderij. De bloemen hoeven dus geen plaats te maken voor bebouwing: ze komen gewoon iets hoger te liggen.

Straks kunnen hier schoolklassen komen om meer te leren over vlinders. Biologen kunnen hier onderzoek doen. Ambtenaren kunnen hier een heisessie doen. Toeristen kunnen hier leren over Drentse oernatuur.

„Als de natuur niet in balans is, dan raken we allerlei vlinders kwijt”, zegt Margreet. Dát is precies het verhaal wat ze hier willen gaan vertellen in deze vlinderboerderij. Het vlindergebouw krijgt de naam ‘mieghummelnust’ (Drents: mierennest). Die naam heeft te maken met het gentiaanblauwtje. Die vlinder legt eitjes op de bloemknop van de zeldzame klokjesgentiaan. De rupsen eten in die knop. Als ze zo’n 3 millimeter groot zijn, vallen de rupsen op de grond. Bossteekmieren in de buurt nemen de rupsen mee, omdat ze denken dat het hun eigen larven zijn. In het mierennest wordt de rups gevoerd en eet andere larven op. Daarna verpopt de rups zich tot vlinder en vlucht in de vroege ochtend voor zijn leven het mierennest uit

Het zeldzame gentiaanblauwtje heeft voor zijn voortbestaan dus precies de juiste bloem nodig, precies de juiste mier en ook de juiste weersomstandigheden. In grote, robuuste natuurgebieden is dat geen probleem, maar in de praktijk is de uitdaging steeds groter in een alsmaar meer versnipperd landschap.

Bij de gemeente staan bijna alle seinen op groen voor de bouw. In november hoopt Jan de Graaf dat zijn aannemer aan de slag gaat. De droom van Van Hemmen wordt vrijwel één-op-één werkelijkheid. De 89-jarige kan tevreden zijn. „Ik hoop dat ik de opening nog mee mag maken.”