Zijn middelbare scholieren in de afgelopen jaren goed voorbereid op vervolgonderwijs? 'Moeite met klassikaal lessen volgen, samenwerken en concentratie'

Terwijl een groepje leerlingen de examenhal uitlopen bij het havo- en vwo-geschiedenisexamen van het Dr. Nassau College in Assen, hebben ze het druk over hoe de pasgemaakte toets ging. „Ik weet niet, man”, zegt één. „Maar anders streep ik ‘m gewoon weg.”

Het is een luxe die leerlingen, net als vorig jaar, hebben, vanwege de verminderde kwaliteit van lesgeven ten gevolg van de coronacrisis. Het eindresultaat van één vak (met uitzondering van wiskunde, Engels en Nederlands) mogen ze buiten beschouwing laten als zij daarmee toch konden slagen voor het diploma.

Maar zorgt deze zogenaamde ‘duimregeling’ er ook voor dat de examenkandidaten minder toegerust naar hun vervolgopleiding gaan? Volgens Jessy Burgers, woordvoerder van Vereniging Hogescholen ziet de ene hogeschool wel een kennisverschil bij nieuwe aanwas, de andere niet. ,,Dat maakt het lastig om een landelijk beeld te schetsen.”

Bij de Hanzehogeschool in Groningen merken docenten en begeleiders het op sommige opleidingen wel. Er is bij studenten bijvoorbeeld meer behoefte aan bijspijkerlessen, laat woordvoerder Evanya Breuer weten.

Maar het antwoord verschilt per school. Volgens Annemarieke Visser van NHL Stenden is er niets over het effect van de duimregeling te zeggen, omdat de uitvalpercentages op de opleidingen niet zijn veranderd. Of dat helemaal een eerlijke maatstaf is, lijkt twijfelachtig. Studenten mogen tijdelijk hun verplicht te halen punten in het eerste jaar (Bindend Studie Advies; BSA) vanwege de coronapandemie over twee jaar uitsmeren.

Hoewel veel opleidingsinstituten laten weten geen duidelijke effecten van de duimregeling te zien, laat vrijwel elke schoolorganisatie weten wel negatieve effecten van het afstandsonderwijs te zien.

Teamleiders van mbo-opleidingsinstituut ROC Menso Alting bemerken motivatieproblemen, mentale problemen, en verminderde concentratie bij studenten. Ook heeft een groter deel een verkeerde keuze voor de opleiding gemaakt doordat open en meeloopdagen niet goed mogelijk waren. De RUG-faculteit voor sociale wetenschappen ziet dat studenten niet betrokken zijn bij de opleiding en universiteit. Hoofd onderwijsondersteuning, Hilde Steenbergen: „.Ze hebben moeite met hoorcolleges via een klein schermpje. Dat komt door een halfslachtige introductie. Ze hebben studiegenoten niet goed leren kennen.”

UMCG-woordvoerder Joost Wessels vult aan: ,,Op de de geneeskundefaculteit van de RUG zien we dat er een nieuwe generatie studenten opgroeit, die alleen online lessen gewend zijn. De opkomst is lager dan voorheen. Of dat zo blijft, weten we niet.” Op veel plekken bij de Rijksuniversiteit Groningen wordt daarom weer aanwezigheidsplicht ingevoerd.

Volgens Breuer van de Hanzehogeschool vinden studenten het moeilijker om hun studiediscipline te vinden. ,,Ze zijn kwetsbaarder en lijken meer moeite te hebben met het studeren an sich. Dat zien we ook terug in de groepsdynamiek waarbij studenten het lastig vinden om vragen te stellen in de klas, het samen leren minder hebben ontwikkeld of zijn verleerd, ze vaker afwezig zijn.”

Zijn die problemen een gevolg van hoe leerlingen nu van de middelbare school afkomen? Volgens Jessy Burgers van Vereniging Hogescholen wel. „Studenten zijn blij zijn dat het fysieke onderwijs terug is van weggeweest, maar kampen met motivatie- en concentratieproblemen. Dat is ons inziens onderdeel van de bagage die scholieren normaal gesproken meekrijgen op de middelbare school: klassikaal lessen volgen, samenwerken en concentreren in de les. We zien dat eerstejaarsstudenten daar meer moeite mee hebben.”

De stap naar het student-zijn - met bijbehorende zelfstandigheid en motivatie - moet door sommige scholieren nog gezet worden. In een recent artikel van universiteitsblad VOX magazine in Nijmegen haalt rector Han van Krieken de woorden van bestuurders in studentenorganisaties aan.

Zij noemen de tweedejaars studenten van de Radboud Universiteit „eigenlijk nog steeds middelbare scholieren. Ze voetballen bij dezelfde club en hebben nog dezelfde vrienden als op de middelbare school.”