Zeventig jaar Molukkers in Nederland. Molukse ouderen halen herinneringen op in Assen: 'Nu pas besef je hoe bijzonder het was'

Ademloos zit een groep van enkele tientallen ouderen te luisteren, in een kleine zaal in verzorgingshuis De Slingeborgh in Assen. Augustinus Tuparia haalt de ene anekdote na de andere aan, over de bijzondere jaren vijftig en zestig in Kamp Schattenberg. De meeste mensen in de zaal weten precies waarover hij het heeft, wordt al snel duidelijk.

In 1951 kwamen in ‘woonoord’ Schattenberg vele Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen terecht, nadat zij door de regering vanuit Indonesië naar Nederland waren verscheept. Twintig jaar lang was het voormalige doorgangskamp Westerbork de thuishaven van honderden kinderen van deze KNIL-militairen. In De Slingeborgh woont een aantal van hen op een speciale afdeling voor Molukkers.

Tuparia werd zelf in 1950 geboren, vlak voor zijn ouders in Schattenberg terechtkwamen. Samen met Mietji Hully, die in 1951 net wél in Schattenberg ter wereld kwam, liet hij dinsdagmiddag bijzondere foto’s zien die tussen 1951 en 1971 in het woonoord werden gemaakt. Daarbij noemt Tuparia voortdurend namen, die veelal op een instemmend gemompel, of zelfs enthousiaste begroeting kunnen rekenen.

„Kent u juffrouw Koelewijn nog? En meester Pattinama, van de kleuterschool?”, vraagt Tuparia. Zeker kennen ze die nog. „Van die laatste kregen we altijd flink slaag, hoor.”

De middag in De Slingeborgh is opgezet door het Drents Archief. Dat is volop bezig met de herdenking van zeventig jaar Molukkers in Nederland en wil dat iedereen de bijzondere geschiedenis van de Molukkers in Drenthe kent. Met een aantal vrijwilligers, waaronder Hully en Tuparia, werkte het archief aan een project om zoveel mogelijk mensen te bereiken met verhalen en de foto’s uit de collectie van het Drents Museum.

Zo is er een interactieve kaart van Schattenberg gemaakt, waarop foto’s en verhalen gekoppeld zijn aan een barak, wasgebouw of supermarkt. De kaart is op een grote tafel met touchscreen te bekijken in het archiefgebouw aan het Museumlaantje. Ook is een iets minder gedetailleerde versie te zien via de website geheugenvandrenthe.nl. De kaart leent zich deze middag uitstekend om van iedereen de woonbarak van hun jeugd terug te vinden, inclusief bijbehorende foto’s.

Tuparia vertelt over de moeite die iedereen had om de Nederlandse lidwoorden te leren. En dat eten in de gaarkeuken, tja. „Rijstepap was het toch? Ik beledig vast niemand hier als ik zeg dat ik het Nederlandse eten niet geweldig vond.” Een flink lachsalvo volgt.

„Nu je wat ouder bent, besef je pas hoe bijzonder onze jeugd is geweest”, zegt Noordje Sapulette (65). „De eerste generatie Molukkers in Nederland, onze ouders, waren erg streng. Maar nu weet ik hoe zwaar zij het hadden met hun situatie en wat we aan hen te danken hebben. Zij hamerden er flink op om zo goed mogelijk je best te doen op school, zodat wij wel een mooie toekomst tegemoet zouden gaan.”

Sapulette woonde in het kindertehuis op Schattenberg, maar bewaart goede herinneringen aan haar jeugd hier. „We speelden allemaal op en rond het kamp. Knikkeren, een soort slagbal, dat soort spelletjes. Ruimte was er genoeg. Om al die verhalen vandaag terug te horen, is prachtig. De meesten herken ik heel goed.”