Tabaksverbod nekt kleine supers zoals Dagwinkel Gasselternijveen. 'Pure vorm van betutteling'

De nieuwe tabakswet moet zorgen dat Nederland in 2040 een rookvrije generatie kent. Een economische keerzijde is er ook: zo’n 500 supermarkten dreigen om te vallen bij de invoering van de nieuwe tabakswet. Dat bleek al in 2021 uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daarbij gaat het vooral om kleine buurtsupers die uit de dorpen dreigen te verdwijnen.

Eigenaar Henk Hoeve van de Dagwinkel in Gasselternijveen is daar een van. Hij maakt zich grote zorgen over de nieuwe wetgeving, die het hem náást de energie- en loonstijgingen flink moeilijk maken. De tabaksverkoop in kleine buurtwinkels maakt gemiddeld 14 procent van de omzet uit. Voor Hoeve is het meer: 20 procent van zijn omzet. ,,Dat is erg veel. En als mensen hier een pakje sigaretten kopen, dan kopen ze ook een broodje.”

In grote supermarkten is die omzet verhoudingsgewijs veel lager, waardoor de regelgeving hen minder raakt. ,,Bovendien ben ik bang dat de grote ‘Jumbo’s’ heel makkelijk een tabaksshop openen naast hun supermarkt. Dat is voor mij veel lastiger. Ik ben echt geen pro-roker, begrijp me goed. Maar dit voelt als oneerlijke concurrentie”

Ook in Aduard wil Hoeve binnenkort de Spar overnemen onder de vlag van de Dagwinkel. En ook daar zit de nieuwe regelgeving hem enorm dwars.

Dorpscoöperatie de Brug in Gasselternijveen wil Hoeve een hart onder de riem steken. Huis-aan-huis bezorgen vrijwilligers steunkaarten in het dorp, die bewoners kunnen inleveren bij de Dagwinkel. Deze steunactie is opgezet door het Vakcentrum, de landelijke organisatie voor zelfstandige retailondernemers, in een poging om de regering toch op andere gedachten te brengen.

Volgens Vakcentrum-directeur Patricia Hoogstraaten zijn de kleine buurtwinkels niet alleen van belang voor boodschappen dichtbij, maar ook voor ontmoetingen binnen een dorp, sponsoring van lokale clubs en activiteiten en leefbaarheid voor ouderen. Volgens het Vakcentrum doen er meer dan vijftig buurtsupers mee in de drie noordelijke provincies.

Ook Laurens Sloot, bijzonder hoogleraar ondernemerschap in de detailhandel, is bijzonder kritisch op het nieuwe verkoopverbod bij supermarkten. ,,Ik vind het een pure vorm van betutteling. Vooral omdat gebruik niet verboden wordt, maar alleen de verkoop vanuit supermarkten. Dat terwijl er in het preventieakkoord tegen roken al is afgesproken om gebruik te ontmoedigen en accijns flink te verhogen.”

Sloot sluit zich aan bij de oproep die het Vakcentrum doet. ,,Eigenlijk vind ik de maatregel in zijn geheel overbodig, maar het zou enorm helpen als de overheid een uitzondering zou maken voor kleinere supermarkten en supermarkten in kleinere plaatsen met weinig detailhandel. Zulke winkels zijn een niet te onderschatten publieke voorziening in heel veel plaatsen.”

Daar is ondernemer Hoeve het mee eens. Maar wie denkt dat Hoeve het bijltje er ondertussen bij neer gooit, heeft het mis. Hij is creatief: niet voor niets lukte het hem om zes jaar geleden de dorpswinkel in Gasselternijveen op te zetten. Vooral door er ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt te laten werken en dagbesteding aan te bieden.

Ook in Aduard wil hij de winkel middels dit ‘sociale concept’ opzetten. Hoeve zoekt daarom in beide dorpen naar omzeiling van de tabaksregels. ,,In Aduard zijn we bezig met een huisnummer voor een aparte winkel, zodat we daar toch tabak mogen blijven verkopen. En in Gasselternijveen wil ik de tabak onderbrengen bij de kleine voordeelshop die ik er ook heb. Maar het is maar de vraag hoe lang dat toegestaan blijft.”